Сергеев, Олег Арсентьевич

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Олег Арсентьевич Сергеев
Сергеев, Олег Арсентьевич.jpg
Шочмо кече 1961 ий 9 идым(1961-09-09) (65 ий)
Шочмо вер РСФСР, Марий АССР, Морко кундем, Эҥерӱмбал Шале ял
Эл  СССР
 Россий
Шанче алан йылмызе
Паша вер ЙСИШМИ
Образований Тарту университет
Шанче степень филологий шанче кандидат
Шанче званий доцент[d]
Награде ден премий-влак «Калыклан служитлымаш. Сергей Чавайнлан 125 ий» шарнымаш медаль (2013), Марий Эл Республикысе шанчын сулло пашаеҥже (2005)

Олег Арсентьевич Сергеев (шоч. 9 идым 1961, Эҥерӱмбал Шале, Марий Автоном Совет Социализм Республик) — марий йылмызе, туныктышо, шанчызе, филологий шанче кандидат (1990), доцент (1995), Финн-угор ушемын йотэлысе йыжъеҥже (Хельсинки, 2008), Марий Эл Республикысе шанчын сулло пашаеҥже (2005)[1].

Илыш корныжо

Олег Арсентьевич Сергеев, марий лингвист, В. М. Васильев лӱмеш МарНИИЯЛИ-н пашаеҥже

Олег Арсентьевич 1961 ийын идым тылзын 9-ше кечынже Марий АССР Морко кундем Эҥерӱмбал Шале ялеш шочын. 7 ияш годым Кугорнымбал тÿҥалтыш школышко шинчымашым погаш каен. 4-10 класслам Азъял кыдалаш школышто тунемын. Вара шинчымаш корно Марий кугыжаныш университетысе историй да филологий факультетын марий да руш пöлкашкыже конден. Тушто тудо 1978 ий гыч 1983 ий марте тунемеш. Студент жап моткоч писын эртен[2].

1983—1986 ийлаште Морко район Азъял кыдалаш школышто марий йылме да литератур туныктышылан пашам ыштен. Шанче тÿняш логалмым Олег Арсентьевич пÿрымаш дене кылда. 2-шо курсышто тунеммыж годым, курс пашам вуйлатыше, профессор Ю. В. Андуганов студент-влакын Тартушто эртаралтше шанче конференцийышкышт колтен. Тушто самырык рвезе кумдан палыме финн-угровед, академик Пауль Аристэ дене палыме лийын. Академик марий студентын талантшым, шымлымаште мастарлыкшым шижын да рвезылан умбакыжат шочмо йылмым йöраташ, тудым шымлаш тыланен. Шке полышыжымат пуаш сöрен, шанче пашан вуйлатышыже лияш кöнен. Тидын деч вара икмыняр ий эртен[3].

Кум ий туныктышо сомылым шуктымеке, 1986 ийыште Олег Арсентьевич Тарту университетысе аспирантурыш тунемаш пурен. Шанче вуйлатышыже П. Аристэ лийын. Тудын моштен вуйлатымыж почеш «XVIII-XIX курымласе кид дене возымо марий мутер-влак» тема почеш кандидатлык диссертацийым возен да арален.

Молан лач тиде темым ойырен йылмызе тыге умылтара: «Кеч-кунамат тошто эн шерге. Савыкталтдыме, возен кодымо оҥай материал калыклан палыде кийышаш огыл. Тудым кычалаш кужу жап, чытыш кÿлыт. Тÿрлö ола мучко кудалышташ, архивлаште пургедаш, пурак гыч тудым кычал лукташ — кугу куан. Шке ужын, тушто шке лийын гына тидым, очыни, умылет. Материал кöргыштö 200 ий ожнысо марий мутвундо могай лиймым калыклан палаш моткоч кугу пиал». Шымлызым лач ты корныш шогалтымаште П. Аристэн надырже кугу. Тудым шарналтен, Олег Арсентьевич тыге манеш: «Пагалыме профессорем П. Аристэлан кöра мый тыште шинчем. Тудо ачам гай, кочам гай ыле».

1989 ийыште МарГУ-со историй да филологий факультетыш пашам ышташ толеш. Тушто тудлан, тыглай ассистент гыч тÿҥалын, финн-угор йылме-влак кафедрым вуйлатыше, деканын алмаштышыже сомылым шукташ логалеш. Кÿшыл школышто туныктымо дене пырля шымлымаш пашамат умбакыже шуя. Вет кеч-могай туныктышо шымлызе лийшаш. Тидын годым тудо наукым веле огыл, туныктымо методикымат, студентлан теорий да практикымат намиен шуктышаш. Икманаш, туныктымо ден шымлыме паша эре пырля ошкылшаш улыт[3].

Шанче паша

1981 ий гыч тачысе кече марте лексикографийым, лексикологийым, марий возыктышын историйжым, мут ышталтмашым, марий йылмын стилистикыжым шымлен. 170 утла пашаже савыкталтын. Тушеч 10 книга ты тÿням ужын. Тылеч посна шымлызе 120 утла тÿрлö конференцийыште, симпозиумышто, ныл финн-угор тÿнямбал конгрессыште вийжым, уш-акылжым терген. Изи але кугу ма, вичкыж але кÿжгö ма, кажне пашаже чон гыч лекше, шке шочшо гай йöратыме, вучымо. Кажныже шуко вийым, чытышым, жапым йодын. Тидым чыла еш кумыл, ешыште икте-весым умылымаш, келшымаш пуэн шогат. Тыгак шочмо йылмын вийжат, тораште илен коштмат, П. Аристэн примержат шымлыме курыкыш кыртмен кÿзаш йодыныт.

Тыгак тудо университетын студентше-влаклан программа ден методика пашам возен. 1996—1998 ийлаште Марий кугыжаныш университетын историй да филологий пöлкаште деканын заместительже тунемме паша дене лиеш. А 1999—2003 ийлаште деканын заместительже воспитательный паша дене лиеш.

«Йылмызе лияш нимо деч чот шочмо йылмым йöратыман, тудын вийжым, ямжым шижын моштыман. Калыклан йылме дене кутырен моштымаш пеш шагал. Эн тÿнжо айдемын чоныштыжо чын мутланымаш, чын возымаш, шочмо йылме верч йÿлымаш лийшаш улыт. Марий мут — шöртньö гай. Сандене ынже шапалге, ынже вульо манын, тиде шöртньым аралаш кÿлеш. Тунам веле йылмына вийым налеш, мотор пеледыш гай пеледалтеш», — тыге чын, яндар марий йылме верч Олег Арсентьевич коляна. Самырык-влаклан тудым тунемаш да тунемаш тылана.

9 сентябрьыште, 50 ияш лÿмгечыжым марий шанче тÿняште палыме шымлызе, филологий наука кандидат, доцент Олег Арсентьевич Сергеев палемден. Марий йылмым виянден колтымаште, тошто марий возыктышым калык ончыко лукмаште тудын суапше моткоч кугу. Олег Арсентьевич тале шымлызе веле огыл, тыгак уста туныктышо да марий шÿлышан, калык верч шогышо айдеме.

Кызыт Олег Арсентьевич МарНИИЯЛИ-ште пашам ышта. 2013 ий гыч институтын йылме пӧлкажым вуйлата. XIX—XX курымла тÿҥалтыште лекше кусарыме паша-влакым йылмыштым шымла. Чÿчкыдын у книга дене куандара: ÿмаште «Марий йылме. Стилистика» книгаже лекте, тений «Марла- рушла биологий термин» мутерже ош тÿням ужо[1].

Библиографий

Суаптар да чаплӱм

  • Марий Эл Республикысе шанчын сулло пашаеҥже (2005)
  • Финн-угор ушемын йотэлысе йыжъеҥже (Хельсинки, 2008)
  • Марий регионал финн-угор комитетын вуйлатышыже (2009)
  • Россий финн-угор комитетын йыжъеҥже (2009)
  • Тӱнямбал финн-угор комитетын йыжъеҥже (2010)
  • Россий Журнвлист-влак ушемын йыжъеҥже (2014)
  • «Калыклан служитлымаш. Сергей Чавайнлан 125 ий» шарнымаш медаль (2013)

Палемдымаш

  1. 1 2 Сергеев Олег Арсентьевич (руш.). marnii.ru. Тергыме кече: 28 шыжа 2025.
  2. МБУК "Моркинская ЦБС" - Известные земляки деревни Малый Кулеял. www.biblmorki.ru. Тергыме кече: 28 шыжа 2025.
  3. 1 2 Сергеев О. А. (руш.). mari-lab.ru. Тергыме кече: 28 шыжа 2025.

Литератур

  • Ефремов А. Самырык йылмызе Н Ямде лий. — 1991, — З август.
  • Ефремов А. Наш земляк — кандидат наук // Морко мланде. — 1991. — 17 август.
  • Ефремов А. Аристэн эше ик ученикше // Марий коммуна. — 1991. — 22 август.
  • Куклин А. О рукописных словарях мари Н Марийская правда. — 1991. — 18 сентября.
  • Мосин М, Куклин А. Рецензия на кандидатскую диссертацию: «Рукописные словари марийского языка XVIII—XIX вв.» // LU. — 1991. — № 4. — С. 299—304.
  • Alvre Р. Väitekiri mari leksikograafia alalt // KK. — Tallinn, 1991. — № 5. — Lk. 317—318.
  • Grönholm Р. Kielen elpyminen antaa pienta toivoa // Turun ylioppilas lehti.— 17.03.1995.
  • Григорьева Л. Йылме арулык верч тыршыза // Ямде лий. — 1995. — 30 сентябрь.
  • Андуганов Ю. В. Современное состояние и перспективы финно-угорского языкознания в России // Финно-угроведение. — 1995. — № 1. — С. 15, 16.
  • Труды ученых Марийского государственного университета: библиографический указатель. 1972—1997. Ч. 2. Историко-филологический факультет. — Йошкар-Ола, 1998. — С. 25, 79—80.
  • Moisio А. Рецензия на книгу: Сергеев О. А. «Тошто марий мутер- влак» (Vanhat marilaiset sanakirjat) П М. А. Castrenin seura. Jäsentiedote 2 / 2000. — S. 5—6.
  • Книжная новинка // Kudo-kodu. — 2000, — 10 апреля.
  • Земцов И. В книге оживают слова // Новая молодежная газета. — 2000. — б апреля.
  • Пехметова С. У книга // Марий Эл. — 2000. — 30 март.
  • Галкин И С. Йылме, илыш. Жап // Кугарня. — 2000. — 10 март.
  • Professor Paul Ariste. Biobibliographie (1921—2000). — Tartu, 2000. — S. 152.
  • Библиографический указатель научных трудов МарНИИ (1991—2000). — Йошкар-Ола, 2000. — С. 31, 131, 144, 163, 171, 175.
  • Цыпанов Е. Рецензия на книгу: Сергеев О. А. «Тошто марий мутер- влак: XVIII—XIX курымласе кид дене возымо мутер-влакын йылмышт» // LU. — 2001. — № 1. — С. 66—67.
  • Suomalais-Urgilaisen Seuran vuosikertomus toiminta vuodeila 1999 // SUSA. S9. — Helsinki, 2001. — S. 290.
  • Пехметова С. У книга. Кидвозыктыш-влак мом ойлат? // Марий Эл. — 2002. — 14 май.
  • У книга. «Истоки марийской письменности» П Ончыко. — 2002. — № 8. — С. 192.
  • Utoslahti Н. Käänteissanakirja avuksi marin kielen tutkimukseen (Nelivuotinen urakka takana) // Yliopistotiedot. Turun yliopisto. — 2002. — № 11. —S. 18—19.
  • Ученые Марийского государственного университета. — Йошкар-Ола, 2002. — С. 146—147.
  • Марийский государственный университет: 1972—2002 гг. / Мар. гос. ун-т. — Йошкар-Ола, 2002.-С. 26, 125, 149, 150, 151.
  • Петухова Т. «Марий йылме дене мӧҥгешла мутер». У книга дене палдарена // Марий Эл. — 2002. — 27 ноябрь.
  • Морко. Замечательные люди удивительного края. — Йошкар-Ола, 2002.-С. 232.
  • Петухова Т. Оксат веле лийже // Марий Эл. — 2002. — 17 декабрь.
  • Петухова Г. Суоми мланде — шинчымаш памаш // Марий Эл. — 2002. — 1 март.
  • Кельмаков В. К. К истории удмуртского и пермского языкознания. Хрестоматия по курсу «История изучения удмуртского языка». Ч. 1. — Ижевск, 2002. — С. 222.
  • Психолого-педагогические проблемы совершенствования системы повышения квалификации: материалы науч.-практ. конф. Марийского института образования по итогам научно-исследовательской работы за 2001 год. — Йошкар-Ола, 2002. — С. 183.
  • Носова С. Эртыме корныжо — кум курымаш // Марий Эл. — 2003. — 11 январь.
  • Luutonen Г, Saarinen S., Moisio A., Sergejev О., Matrosova L. (tóim.) 2002: Reverse Dictionary of Mari (Cheremis). Obratnyj slovar’ marijskogo jazyka. Helsinki. LSFOu 28. 446 s. //Turun yliopiston julkaisut. — Turku, 2003. — S. 41.
  • Яндимирова Е. «Марий Эл» — республикыште икте П Марий Эл. — 2004. — 19 ноябрь.
  • Лаптев И. Ф., Максимов В. Н. Рецензия на книгу: Сергеев О. А. «Из истории отечественной лексикографий. Словарь черемисского языка с российским переводом». — Йошкар-Ола, 2003. — 536 с. // Финноугроведение. — 2004. — № 1. — С. 137—138.
  • Деревня Малый Кулеял (Эҥерӱмбал Шале, Инерымбал). О. А. Сергеев, канд. филол. наук // Моркинский район: сборник документальных очерков. — Йошкар-Ола: Комитет РМЭ по делам архивов, Гос. архив РМЭ, Администрация муниципального образования «Моркинский район», 2004. — С. 216—217.
  • Иванов И. Г, Васильев В. И. Марийские лингвисты: биобиблиогра- фический сборник / Мар. гос. ун-т. — Йошкар-Ола, 2005. — С. 8, 238—246.
  • Материалы по финноугроведению в зарубежных информационных центрах: библиографический указатель / Мар. гос. ун-т. — Йошкар-Ола, 2005. —С. 59, 85.
  • Галкин И. С. Марийское языкознание в конце XX и в начале XXI веков // Келшымаш. — 15. 08. 2005.
  • Hclimski Е., Kahrs U., Schötschel М. Vorwort П Mari und Mordwinen im heutigen Rußland: Sprache, Kultur, Identität. Veröffentlichungen der Socie- tes Uralo-Altaica. — (VDSUA 66). — Harrassowitz Verleg. Wiesbaden in Ko- mission, 2005. —S. 178, 197.
  • Бояринова Г, Галкин И, Сабитов С, Сануков К Развитие финноугроведения в Республике Марий Эл в конце XX — начале XXI веков // Congessus Decimus Intemationalis Fenno-Ugristarum. Joshkar-Ola 15.08—21.08.2005. Pars I. Orationes plenariae. — Joshkar-Ola, 2005. — С. 57, 58, б 1.
  • Горшков В. Илышемын эн чеверже — йоча-влак… // Марий Эл. — 2005. — 27 май.
  • Лайд Шемйэр «Профессор» шыман пелештен кажныже. Эстон академик Пауль Аристэн шочмыжлан — 100 ий Н Кугарня. — 2005. — 4 февраль.
  • Bartens Hans-Hermann. Reverse Dictionary of Mari (Cheremis). Obratnyj slovar’ marijskogo jazyka. Complied by Jorma Kuutonen, Sirkka Saarinen, Arto Moisio, Oleg Sergeyev, Lidiya Matrosova. (Lexica societatis Fenno- Ugricae XXVIII). — Helsinki: Societe Finno-Ougrienne, 2002. XXII, 446 s. // Ural-Altaishe Jahrblicher. Band 19. 2005. — S. 243—245.
  • Regula Sutter. Jorma Luutonen, Sirkka Saarinen, Arto Moisio, Oleg Sergeyev, Lidiya Matrosova. Reverse Dictionary of Mari (Cheremis). Обратный словарь марийского языка (LSFOu XXVIII). Helsinki: Finnisch-Ugrische Gesellschalt, 2002. ХХП, 446p. // Finnisch-Ugrische Forschungen. Band 59, Heft 1-3. — Helsinki, 2006. — S. 249—250.
  • Емельянов П. Е. Марий йылме кружок: туныктышо-влаклан пособий. — Йошкар-Ола: Мар. ин-т образования, 2006. — 41 с.
  • Соловьева Т. Кок тылзе — Суоми мландыште Н Марий Эл. — 2007. — 28 март.
  • Сергеев О. А. Н Марийская биографическая энциклопедия. 3849 имен в истории Марийского края и марийского народа. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 323.
  • Сибатрова С. Марийское языкознание начала XXI века // Финноугроведение. — 2007. — № 1. — С. 81—82.
  • Марийский государственный университет. 35 лет: книга-альбом. — Йошкар-Ола, 2007. — С. 204.
  • Григорьева Л. Шымлыме пашалан кумылан // Ямде лий. — 2007. — 15 сентябрь.
  • Kielisiltoja maailmalle. Suomen kielen ja kulttuurin opetus ulkomaaisissa yliopistoissa. — Kansanvällisen henkilövaihdon keskus CIMO. — Helsinki, 2007.-S. 128.
  • Белкова С. Марий йылмызын кылже кумда // Марий Эл. — 2008. — 7 июнь.
  • Гимаев Л. Марий мут — электрон спискыште // Марий Эл. — 2008. — 13 май.
  • Nurminen А. Tutkijoiden taivas Н Turun sanomat. — 2009. — 31 января.
  • Kuznecova M. Marisch am Anfang des 21. Jahrhunderts // Ural-Altaische Jahrblicher. Band 23.2009. — S. 26, 36, 37, 38.
  • Grtinthal R. Die derzeitige Lage der Sprache und Kultur der Mari und Mordwinen / FUF. Band 60. Heft 1—3. — Helsinki, 2009. — S. 267.
  • Марийский государственный университет: день за днем. Хроника событий, факты. 2009/2010 учебный год: ежегодник. — Йошкар-Ола, 2010. — С. 54, 251, 252, 253.
  • Сабанцев Г. Тыршымыж дене тӱнямбал кӱкшытышкат шуэш // Ончыко. —2011. — № 8. — С. 122—127.
  • Белкова С. «Ик эн пагалыме аспирантем» // Марий Эл. — 2001. — 7 сентябрь.
  • Кушакова С. Пӱрымашак шымлызе лияш кӱштен // Кугарня. — 2011.— 9 сентябрь.
  • Ракин Л. Н., Цыпанов Е. А. Сиам став бурсӧ П Коми му. — 2001. — 8 сентября.
  • Сабанцев Г. Тыршымыж дене тӱнямбал кӱкшытышкат шуэш Н Морко мланде. — 2011. — 9 сентябрь.
  • Кожевникова Г. Изи школын вийже кугу // Марий Эл. — 2011. — 19 ноябрь.
  • Развитие высшего профессионального образования в Республике Марий Эл. 80 лет МГПИ — МарГУ, 1931—2011: коллективная монография. — Йошкар-Ола: Изд-во ООО «Стринг», 2011. — С. 148, 231.
  • Кушакова С. Изи школы штат илыш толеш // Кугарня. — 2001. — 25 ноябрь.
  • Максимов В. К юбилею О. А. Сергеева // Финно-угроведение. —2011.— № 2. — С. 80—82.
  • Сибатрова С. С. Научная деятельность языковедов Республики Марий Эл // Развитие гуманитарных исследований в Республике Марий Эл: материалы науч. конф., посвященной 90-летию Республики Марий Эл и 80-летию МарНИИЯЛИ. — Йошкар-Ола: МарНИИ языка, литературы и истории им. В. М. Васильева, 201 Г — С. 48, 50, 52, 53, 54, 57.
  • Мустаев Е. Йылмын сылныже кушеч? // Ончыко. — 2012. — № 11. — С. 184—190.
  • Максимов В. Н. Сергеев Олег Арсентьевич (К 50-летию со дня рождения) Н Марийский археографический вестник. — 2012. — № 22. — С. 299—310.
  • Кӱчыкын авторна нерген // Ончыко. — 2012. — № 10. — С. 8.
  • Премий дене палемдалтын // Кугарня. — 2012. — 26 октябрь.
  • Монографийлан — премий // Марий Эл. — 2012. — 27 октябрь.
  • Титов А. Пашаже суапле, лӱмжӧ — калык чонышто // Марий Эл. — 2012. — З ноябрь.
  • Апкадирова П. Йошкар-Ола гыч уна толын // Чолман. — 2012. — 17 октябрь.
  • Библиографический указатель научных трудов МарНИИЯЛИ (2000—2010 гг.). — Йошкар-Ола: МарНИИЯЛИ, 2012. — С. 137—139, 197.
  • Luutonen J. Volgán alueen kielten tutkimusyksikkö 20 vuotta // Sananjalka. 2013.55. — S. 243,244.
  • Куклина Э. 10-летие Общественного марийского центра в Пермском крае и мероприятия, связанные с юбилейной датой // Финно-угроведение.—2014.— № 1. — С. 94—97.
  • Шабдарова Л. «Кок тӱрлӧ айдеме лийын ом керт…» («Арслан». Галстук деч посна) // Марий Эл. — 2014. — 14—15 ноябрь,
  • Masterarbeit. «Die Geschichte der Erforschung der* manschen Sprache mit Schwerpunkt auf Finnland». Verfasst von Manuela Ruzicka, ВА angestrebter akademischer brad Master of Arts (МА). Wien, 2014. Masterstudium Finnougristik Ao. Univ. Prof. Dr. Timothy Riese. — 186 s. — S. 81, 85, 86, 87, 91—92.
  • Пехметова С. Марий мутым аралыше шымлызе // Марий Эл. — 2015. — 22 сентябрь.

Кылвер-влак