Россий Федерацийыште школысо чием
| Россий Федерацийысе школ чием | |
|---|---|
| Россий Федерацийыште школ чиемын у стандартше (2025 ий август) | |
.jpg) | |
| Кучылтмо алан | Тунемме тӧнеж-влак |
| Лекме кече | 1992 |
| Лекме вер |
 Россий |
Россий Федерацийысе школ чием (руш. Школьная форма в Российской Федерации) 1994 ий шошым кораҥдалтын, (чынжым гын, тиде 1992 ий 1 июньышто лийын, молан манаш гын, тудым ыштен лукшо ыштыквер-влак шке сатуштым лукмым чарненыт да петыралтыныт). 2013 ий 1 сентябрьыште школ чиемым угыч пуртеныт, но тиде тӱшкан кутырен келшыме почеш ышталтын.
2025 ий августышто Шинчымаш министерстве российысе школъеҥ-влакын у чиемышт могай лийшашым (стандартым) ончыктен. Школлан чием сатум ыштен лукшо, маркироватлыше-влак ГОСТ-ын йодмыжым шуктышаш улыт. Школ чиемын сынже пашалан кумылаҥдыше, ургымыжо могырлан йӧнан лийшаш. Российыште тиде икымше тыгай стандарт. Тудо чылаштлан, тӱҥ да кыдалаш шинчымашым пуышо тӧнежлаште тунемше школъеҥ-влаклан темлалтеш[1]. Шинчымаш министерствыште рашемденыт, нуно школлашке чылаштлан икгай чиемым пурташ огыт шоно, тунемме тӧнеж-влак йочан ӱмбал чиемжым шке семын ойырен кертыт[2].
Эртымгорно
Россий Федерацийыште икгай школ чием уке, тыге СССР-ыште лийын, но ятыр лицей ден гимназий-влак шке чиемым шыҥдареныт, тыге нуно йоча-влакын ты тунемме тӧнежын школъеҥже улмым палемденыт. Южо школлаште шот-радам дене палемдыме чием уке, но чиемым, ача-ава-влак дене кутырен келшымеке, посна классланат ышташ лиеш, (шкешотан тыгай «класс» чиемым изи класслаште пуртат). Тидын деч посна, школ чием уке годым, тунемме тӧнежыште пашалан кумылаҥдыше вургемым чийыме нерген правил-влак лийын кертыт. Совет жапысе ош фартукан школ чием (але тудын семын келыштарыме тувыр) школым тунем пытарыше-влак йӱла семын, Пытартыш йыҥгыр годым школ дене чеверласаш чият, шуэнрак — моло пайремлаште.
Туге гынат, южо школлаште (Набережные Челны оласе икмыняр лицей, Прохоров гимназий, Красноярск да Ӱпӧ оласе школлаште) ӱдыр-влакын тувыр ден ончылшовычышт аралалт кодын, тиде совет жап гычак але 2000-ше ийлаште уэш пуртымо лийын. 2022 ийыште Сергей Кравцов икгай школ чиемым шыҥдараш шонымыж нерген увертарен, туге гынат тунемме тӧнеж администрацийын, могай тудо лийшашым, шке палемдаш правашт уло. Туныктымо шотышто комитетын вуйлатышыже Ольга Казакова умылтарен, молан тыгай темлымашым лукмо: «Школ чием пашалан да шкем сайын кучаш кумылаҥда, сандене йоча-влаклан тудым чияш кӱлеш»[3].
2025 ий 1 июльышто Российыште школ чием шотышто ГОСТ вийым налын. Тушто поснак палемдалтеш, чием мер шӱлыш-койышан, мотор да йӧнан лийшаш, тудо «самырык-влакын тӱрлӧ ушемыштын, ваштарешлыше шонымашан», «тӧртыкым пудыртылше, осал койышым шарыше» тамга лийшаш огыл. Мӧҥгешла, кугыжанышым да патырлыкым ончыктышо тамгам ончыкташ темлалтеш[4].
2025 ий 6 августышто Шинчымаш министерстве российысе школъеҥ-влаклан у чием стандартым ончыктен. Сатум ыштыше, маркироватлыше-влак, ГОСТ-ын темлымыжым шуктышаш улыт. Темлымаш-влак почеш, школ чием сынже дене пашалан кумылаҥдыше, а ургымыжо могырлан йӧнан лийшаш. Тиде Российыште икымше тыгай стандарт. Тудо тӱшкан тунемме, тӱҥ да кыдалаш шинчымашым пуышо тӧнежлаште лийшаш[1].
Шинчымаш министерствыште палемденыт, нуно икгай школ чиемым пурташ огыт шоно, тунемме тӧнеж-влак шкеак йоча-влаклан ӱмбал вургемым темлен кертыт[2].
Палемдымаш
- ↑ 1 2 Минпросвещения показало новый стандарт школьной формы, 2025-08-06, <https://www.rbc.ru/rbcfreenews/68933fd29a79479cb8e96379>. Тергыме: 25 сорла 2025.
- ↑ 1 2 Минпросвещения не планирует вводить единую школьную форму, 2025-08-06, <https://ria.ru/20250806/forma-2033771164.html>. Тергыме: 25 сорла 2025.
- ↑ Единая школьная форма в России 2025-2026: суть законодательной инициативы, какой будет форма, когда введут, 2025-08-06, <https://www.kp.ru/edu/shkola/edinaya-shkolnaya-forma-v-rossii/>. Тергыме: 6 сорла 2025.
- ↑ Появился полный текст ГОСТа с требованиями к школьной форме, 2025-06-29, <https://www.rbc.ru/rbcfreenews/686145ed9a7947121a2db87f>. Тергыме: 25 сорла 2025.