Российыште рӱдӧ ставке
| Рӱдӧ ставкын вашталтымыже | |
|---|---|
| Тӱҥ событий: Окса-кредит политике | |
 | |
| Кече | 2025 ий 25 сӱрем |
| Вер | Россий Банк |
| Амал | Инфляцийым ик кӱкшытыштӧ пеҥгыдемдымаш да экономике йӱкшаш тӱҥалме |
| Ушнышо-влак | Россий Банкын директоржо-влакын каҥашышт |
| Лектыш | Рӱдӧ ставкым иземдымаш |
| Кодшо ставке | 20% |
| У ставке | 18% ↘ |
| Иземдымаш | 2% |
| Сайт | cbr.ru |
Россий Банкын рӱдӧ ставкыже (руш. Ключевая ставка Банка России) — Россий Федерацийын Рӱдӧ банкшын (Россий Банкын) окса-кредит политикыжын тӱҥ йӧнжӧ, тудо экономикыште процентан ставкылан, инфляцийлан да национальный валютын курсшылан влиянийым ышта — тиде тугай процентан ставке, кудын почеш Россий Банк коммерцийлык банк-влаклан кредитым пуа да нунын деч депозитым налеш. Российыште рӱдӧ ставкым 2013 ийыште пуртымо. Тылеч ончыч Россий Банк окса-кредит политикын тӱҥ йӧнжӧ семын рефинансироватлыме ставкым кучылтын[1]. Россий Банкын директоржо-влакын каҥашышт рӱдӧ ставкын кугытшым идалыклан кандаш гана палемда[2].
2025 ий 6 июньышто Россий Банк рӱдӧ ставкым идалыклан 20 % марте иземден, тидыже 2022 ий сентябрь гыч икымше гана окса-кредит политикым лушкыдемдымаш лийын[3]. 2025 ий 25 июльышто Россий Банк рӱдӧ ставкым эше ик гана иземден — идалыклан 18 % марте[4].
Рӱдӧ ставке почеш Россий Банкын эртарыме операцийже-влак
Россий Банк рӱдӧ ставкын кугытшо нерген пунчалым окса-кредит политикын цельже дене — идалыкасе инфляцийым 4 % наре кӱкшытыштӧ арален кодышаш дене келыштарен луктеш. Ак кужу жап пеҥгыде олмышто лийже манын, рӱдӧ банк окса-кредит политикым пеҥгыдемден але лушкыдемден кертеш. Банк секторын ликвидностьшын ситыдымыже годым рӱдӧ банк рефинансироватлымым кугемда да банк-влаклан ик арня жаплан Россий Банкын РЕПО аукционлаштыже эн изи процентан ставкылан келшыше ликвидностьым рӱдӧ ставке дене пуа. Банк секторын ликвидностьшын шуко улмыж годым рӱдӧ банк тудын утышо ужашыжым кораҥда да банк-влак деч ик арнялан Россий Банкын депозит аукционлаштыже эн кугу процентан ставкылан келшыше депозитым рӱдӧ ставке дене налеш. Окса-кредит политикыыште шкенжын йӧнжӧ полшымо дене Россий Банк ик кечаш процентан ставкым виктара, кудын почеш окса рынкыште банк-влак икте-весышт дене операцийым ыштат. Окса рынкын ставкыжым РЕПО ставке ден депозит шотышто ставке кокласе процентлык коридор кумдыкышто кучен, Россий Банк нуным рӱдӧ ставкын кугытшо деке лишемдаш тырша, кудыжо окса-кредит политикын кушкыла виктаралтмыжым палемда[5].
Рӱдӧ ставке шотышто Россий Банкын пунчалже
Россий Банкын директоржо-влакын каҥашышт рӱдӧ ставкын кугытшым идалыклан кандаш гана палемда. Пунчалым кварталлан ик гана эртаралтше ныл «эҥертыше» заседанийыште да эҥертыше заседаний-влак кокласе эше нылытыште луктыт. Кажне заседанийын лектышыж почеш Россий Банк рӱдӧ ставке нерген пресс-релизым савыкта. «Эҥертыше» заседаний-влак деч вара пресс-релиз деч посна «Окса-кредит политике нерген доклад» савыкталтеш, да Россий Банкын Председательже пресс-конференцийыште ойла, лукмо пунчалым умылтара да журналист-влакын йодышыштлан вашешта[6].
Рӱдӧ ставкын пайдалыкше
Рӱдӧ ставкын банк секторын процентан ставкыжлан влиянийже нерген окса-кредит политикын «процентан канал» маналтше йӧн гоч каласкален возалтеш. Рӱдӧ ставке шотышто пунчал чыла банк продуктлан влиянийым ышта. Россий Банкын операционный цельже — окса рынкын ставкыжым рӱдӧ ставке лишне кучаш. Россий Банк RUONIA ставкын да тӱҥ ставкын спредыштым (ойыртемыштым) иземда. Инфляцийым таргетироватлымашке куснымо деч ончыч 2013—2014 ийлаште спред 2 % лийын гын, куснымо деч вара, 2019 ий мучашлан, тудо 0,5 % марте иземын. Спредын иземмыже банк секторын ликвидностьшым виктарымашын пайдалыкше кушмо нерген ойла[7].
Рӱдӧ ставкын вашталтмыже банк-влакын кредит да депозит ставкыштын динамикыжлан влиянийым ышта. Но тудо тӱрыс огыл: ставкылан корпоративлык кредит сегментыште рӱдӧ ставкын вашталтмыж гыч 50 гыч 80 % марте кусна, а розничный кредит да депозит сегментлаште — 40 % деч шуко огыл. Банк продукт шотышто процентан ставкым тӧрлатымаш икмыняр жапым налеш, вараш кодмаш кок-кум тылзе гыч ик ий марте шуйна. Процентан каналын иктӧр огыл пайдалыкше продукт-влак велым гына огыл, тыгак жап шотыштат палдырна. Кредит да депозит рынкын шуко сегментыштыже кӱчык жапан ставке, кужу жапан дене таҥастарымаште, рӱдӧ ставкын вашталтмыжлан писынрак да виянрак вашешта. Кредит да депозит рынкын тӱҥ сегментыштышт рӱдӧ ставке шотышто пунчаллан вашмутын раш палдырныше тӧр огыллыкшо коеш. Депозит почеш ставке рӱдӧ ставкын кугеммыжлан тудын иземмыж дене таҥастарымаште эркынрак вашешта, тыгодым кредит рынкыште тӧр огыллык мӧҥгешла сынан. Но рӱдӧ ставкын процентан каналжын тӱрыс огыл да тӧр огыл улмыжо тудын пайдалыкше изи улмо нерген ок ойло. Рӱдӧ банкын процентан ставкыжын тыгаяк койышыжо моло экономикылаштат эскерелтеш[8].
Россий Банкын процентан политикыже макроэкономике динамикылан да экономике агент-влакын вучымыштлан ӧрдыж гыч влиянийым ышта. Мутлан, йӧнозанлык производствын индексшын рӱдӧ ставкын вучыдымын кушмыжлан вашмутшо уда велым каласалтеш да тудо кугу лиеш. Вашмут кужыт жап шот дене кужун шуйна да кум ий жапыште йомеш. Тылеч посна, инвестицийын чын кугытшын, розничный ужалымашын кугытшын, экспорт ден импортын, чын пашадарын иземмышт да пашадымылык нормо кушмаш эскерелтеш. Экономикыште тыршымаште тӱрлӧ йыжыҥ кӧргыштӧ рӱдӧ ставкын пайдалыкше икгай огыл. Экспортлан виктаралтше сектор Россий Банкын рӱдӧ ставкыжым огеш шиж, тыгодым экономикыште тыршымаште кӧргӧ проциклан манме йыжыҥ, мутлан, чоҥымаш, мӧҥгешла, рӱдӧ ставкын вашталтмыж дене кугун кылдалтын. Тыгаяк сӱрет рӱдӧ ставкым иземдыме годымат эскерелтеш. Процентан политикым лушкыдемдымаш паша чулымлыкым чолгаҥдаш полша. Но рӱдӧ ставке шотышто пунчалын влиянийже иктӧр келшен толшо огыл: политикым чоткыдемдымылан, лушкыдемдыме дене таҥастарымаште, макроэкономике динамике виянрак вашешта[9].
Нейтральный рӱдӧ ставке
Кеч-могай рӱдӧ банкын процентан ставкыж дене кылдалтше ик тӱҥ йодышлан тудын иктӧр улшан значенийже шотлалтеш. Иктӧр улшан манын окса-кредит политикын чын лектышыштыже «естественный» але «нейтральный» процентан ставкым лӱмдат, кунам потенциальный да факт почеш ВВП коклаште нулян ойыртем лиеш, а инфляций целян ориентир лишне улеш. Номинальный нейтральный ставке реальный нейтральный ставкын да вучымо инфляцийын суммышт дене икгай. Инфляцийын целян ориентиржылан келшен толшо инфляцийым вучымо годым нейтральный ставке рӱдӧ банкын инфляцийлык цельже дене икгай лиеш. Иктӧр улмо условийыште Россий Банкын рӱдӧ ставкыжын кужу жаплык значенийже идалыклан 4 % лийшаш[10].
Реальный нейтральный ставке экономикын структурыж дене, финансан да финансан огыл активлашке инвестиций лӱдыкшӧ кугыт дене, тыгак экономике агент-влакын нуным шке ӱмбакышт налаш ямде улмышт дене палемдалтеш. Мутлан, нейтральный ставкылан производство фактор-влакын чумыр лектышышт, демографий условий, финанс секторын могай улмыжо, моло эллаште нейтральный ставкын значенийже влиянийым ыштат. Нейтральный ставке эскерен кертдыме кугыт улеш да тудым аклымаш тӱҥ шотышто лишке гына лектеш. Шукыж годым нуно значений областьым палемдат, а конкретный точкым огыл. Ставкым аклымаш шуко фактор гыч шога да жап эртыме дене вашталтеш. Нейтральный ставкым аклымаш рӱдӧ банклан окса-кредит политикын кушкыла виктаралтмыжым палемдаш кӱлешан. Рӱдӧ ставкым нейтрал кугыт деч кӱшкырак ыштыме дене Россий Банк чоткыдо политикым наҥгая. Нейтральный кугыт деч изирак ставке годым тудын политикыже кумылаҥдыше улеш. Нейтральный рӱдӧ ставкым аклымаш тыгак экономике агент-влаклан, — сурт озанлык ден фирме-влаклан, — потребительлык да инвестицийлык пунчалым лукташ кӱлешан[11].
Российыште рӱдӧ ставкын вашталтмыже
Россий Банкын рӱдӧ ставкыжын нейтральный значенийжым экспертлык аклымаш 1 гыч 3 % марте диапазонышто улеш. Россий Банк шкеже 2016 ийысе шымлымаште тудын диапазонжым кужу жапыште 1 % гыч кӱчык жапыште 3 % марте аклен[12]. Нейтральный ставкын нимо дене кылдалтдыме аклымашыже кокла шот дене тыгаяк але ӱлнырак. МВФ 2018 ий мучашлан тудым 1 гыч 3 % коклаште аклен, тидын годым шуко аклымашыже 2 % йыр лийын[13]. «ВТБ Капитал»-ын экономистше-влак шонат: нейтральный ставке 1,5 гыч 2,5 % марте улеш[14]. 2020 ийлан Россий Банк кужу жаплык реальный нейтральный ставке 2—3 % лиеш манын акла. Инфляцийын целян ориентирже 4 % годым номинальный нейтральный рӱдӧ ставке 6 гыч 7 % марте лийшаш[10].
2024 ий 16 февральыште Россий Банкын директоржо-влакын каҥашышт рӱдӧ ставкым идалыклан 16 % кугытышто коден[15].
2024 ий 26 апрельыште базылык сценарийыште Россий Банк 2024 да 2025 ийлаште рӱдӧ ставкын прогнозшым идалыклан кокла шот дене келшышын 15,0-16,0 % да 10,0-12,0 % марте кӱзыктен. «Дезинфляций процесс чарнен шогалеш гын, ме рӱдӧ ставкым огына кугемде манын огына керт», — каласен 26 апрельыште РФ ЦБ-н вуйлатышыже Эльвира Набиуллина. Тудо палемден: ЦБ ставкым кӱкшын кучаш тӱҥалеш «тунар жап, мыняр кӱлеш инфляцийын целевой показательышкыже — 4 процент — пеҥгыдын пӧртылташ». Целевой показательын 4 %-кыже пӧртылмым Россий Банк вес ийын вуча. Тидын годым инфляций дене 2024 ийлан Россий Банкын прогнозшо 4-4,5 % гыч 4,3-4,8 % марте кугемын[16].
2024 ий кеҥежым Российысе банк-влакын вуйлатышышт Герман Греф ден Андрей Костин каласеныт: рӱдӧ ставкым 4-5 % марте иземдыме годым позитиван лектышым огыт вучо. Греф тыгай гипотетикан пунчалым «чыла банк-влаклан, пӱтынь экономикылан сигнал», «Рӱдӧ банк лӱман пытартыш сайын шонышо институтышто могай-гынат кугу экшык лийын кудалтен» манын[17].
2024 ий 26 июльышто Россий Банк 2023 ий декабрь гыч икымше гана рӱдӧ ставкым кӱзыктен — идалыклан 16 % гыч 18 % марте, августышто Россий Банк июльысо заседанийыште ставкым иканаште 19-20 % марте кӱзыктымӧ нерген ойлымо аргумент-влакым почын. Нунын коклаште — инфляцийын цельлан палемдыме 4 % деч кӱшнырак кужу жап кодмыжо да производитель-влакын кушмо йӧныштын пытымыже[18].
2024 ий август мучаште Россий Банк экономикын рӱдӧ ставкым шижмыже иземмым палемден, тидыже регулятор деч ончыкыжым тудым эшеат кугун вашталташ йодын кертеш, каласен ЦБ-н зампредше Алексей Заботкин. Тудо палемден: рӱдӧ ставкын кызытсе кугытшо аҥысыр умылымаште рекордан деке лишыл, но регуляторын политикыже кызыт путырак чоткыдо манаш шотлан ок тол[19].
2024 ий 13 сентябрьыште Рӱдӧ банк рӱдӧ ставкым идалыклан 18 % гыч 19 % марте кӱзыктен[20], инфляций вес ийын 8 % деке лишемаш тӱҥалеш гын, рӱдӧ ставке 23 % марте кугемдалт кертеш, манын ВТБ правленийын икымше зампредше Дмитрий Пьянов[21]. Октябрьыште ВТБ-н Вуйлатышыже Андрей Костин 2024 ийыште ЦБ рӱдӧ ставкым 21 % марте кугемден кертеш манын[22].
2024 ий 25 октябрьыште Россий Банк рӱдӧ ставкым идалыклан 19 гыч 21 % марте кугемден. Тиде Российысе ЦБ-н рӱдӧ ставкыжым кумшо гана почела кӱзыктымаш, а 21 % — тудын пӱтынь историйыште эн кугу значенийже. Ончычсо рекордан пале — 20 % — 2022 ий февральыште, сарзе операций тӱҥалмеке да ЦБ-н йот эллаште улшо шӧртньӧ-валюто резервшым кылмыктымеке шукталтын ыле[23]. Рӱдӧ банкын чоткыдо окса-кредит политикыже — тиде шке кумыл огыл, а экономикыште лийше событийлан кораҥын кертдыме вашмут, каласен ЦБ председатель Эльвира Набиуллина Кугыжаныш думышто финанс рынке шотышто комитетын заседанийыштыже. Тудын мутшо почеш, ЦБ-н чоткыдо окса-кредит политикыже «пашадарым, пенсийым, пособийым да погымо оксам ак кӱзымӧ деч арала», а кӱкшӧ инфляций тыгай бизнеслан гына пайдале лийын кертеш, кӧн сатужым граждан-влак кеч-кунамат налаш тӱҥалыт[24].
2025 ий 14 февральыште Российысе банк-влак Рӱдӧ банк деч налме оксан кугытшым 1,79 трлн теҥге марте кугун иземденыт, тидыже 2024 ий июнь мучаш гыч эн изи показатель улеш. Тиде 43,4 % иземмаш теве мом ончыкта: банк-влак ончыкылык заседанийыште рӱдӧ ставкын кӱзымыжым огыт вучо[25], вара пале лийын: Россий Банк заседанийыште процентан рӱдӧ ставкым идалыклан 21 % кугытышто вашталтыде коден[26].
2025 ий 21 мартыште Россий Банк кумшо гана почела рӱдӧ ставкым идалыклан 21 % кӱкшытыштӧ коден. Пунчалым арнясе инфляцийын да калык ден предприятий-влакын инфляцийлык вучымашыштын иземмыжым ончыде лукмо[27].
2025 ий 25 апрельыште Россий Банкын директоржо-влакын каҥашышт рӱдӧ ставкым идалыклан 21 % кӱкшытыштӧ кодаш пунчалын. Тиде почела эртыше нылымше заседаний, кунам ставке вашталтде кодеш[28].
2025 ий 6 июньышто Россий Банк 2022 ий сентябрь гыч икымше гана рӱдӧ ставкым иземден — идалыклан 20 % марте[3].
2025 ий 25 июльышто ЦБ эше ик гана ставкым иземден — идалыклан 18 % марте[4].
Шонымаш ден прогноз-влак
2024 ий ноябрьыште Российын Рӱдӧ банкшым вуйлатыше Эльвира Набиуллина икымше гана шке прогнозшым процентан рӱдӧ ставке да лишыл ийласе инфляций кӱкшыт шотышто ойлен, тыгодым нунын вучымо иземмшашыштым ончыктен. Кугыжаныш думышто ойлымыж годым тудо Россий Банкын прогнозшым ончыктен, тудын почеш 2025 ийыште рӱдӧ ставке 17 гыч 20 % марте лийын кертеш (кызытсе кгыт — 21 %), а инфляций — 4,5-5 %. Варажым вучалтеш: инфляций 4 % кугытышто кодеш, а 2027 ийлан рӱдӧ ставке 7,5-8,5 % марте иземеш. Набиуллина палемден: экономике савыртыш йыжыҥыште улеш, лишыл тылзылаште корпоративлык кредит портфель кушмын эркышнымыжым вучыман, тидыже, шке велымже, йодмашын чумыр кушмашкыже тудын надыржым иземда да кызытсе инфляцийым эркышныкты. Тудо поснак палемден: тидыже окса-кредит политике ынде кӱлешан кӱкшытыш шуын манмым ончыктышаш[29].
2025 ий 25 февральыште ВТБ-ште рӱдӧ ставке идалык мучко 21 % кугытышто кодеш манын, ончылгоч каласеныт. Банк правленийын зампредше Дмитрий Пьянов 2025 ийым «кредит манёврын ийже» манын, тыгодым палемден: физический лица-влаклан кредитым пуымын иземмыже административный мере дене огыл, а кучылтшашлык кредитым пуымым иземдымаш гоч лияш тӱҥалеш[30].
2025 ий 28 февральыште ВТБ вуйлатыше Андрей Костин 2025 ийын кокымшо пелыштыже ЦБ-н рӱдӧ ставкыжын 19 % марте иземмыжым ончылгоч каласен. «Россия 24-ын» эфирыштыже тудо эн кӱшыл олмыш лишемше инфляцийын эркын чарнымыжым вучымо нерген каласен. Чоткыдо кредит политикым да ЦБ-н 19-22 % ставке шотышто ончылгоч палемдымым ончыде, Костин идалык мучашлан ставкын иземмыжлан ӱшан уло манын. Топ-менеджерын аклымыж почеш, 2025 ийыште банк-влакын парышышт 15-20 %-лан иземын кертеш[31].
2025 ий 3 апрельыште Россий Банкын вуйлатышыже Эльвира Набиуллина каласен: 2025 ийыште рӱдӧ ставке кокла шот дене, ЦБ-н ончылгоч палемдымыж почеш, 19-22 % диапазонышто вучалтеш, тидын годым регулятор ӱшана: тудо ты диапазонын ӱлыл чекше лишне лиеш[32].
2025 ий 9 апрельыште Эльвира Набиуллина Кугыжаныш думышто ойлымыж годым каласен: Рӱдӧ Банк рӱдӧ ставкым иземдыме йодышышто шекланен ышташ тӱҥалеш[33]. Набиуллина ушештарен:
Кодшо ийын инфляций идалык тӱҥалтыште эркышнымыждеч вара уэш писештын, сандене ЦБ шекланен ышташ шона.
Регуляторым вуйлатыше поснак палемден:
Ставкым иземдымашке ме пеш чаткан, шекланен лишемаш тӱҥалына. Инфляцийын эркышнымыже пеҥгыде улмылан ӱшанаш кӱлешан. Но у лӱдмашат уло — тӱнямбал ужалымаште тектонический тарванылмаш. Торгайымаш сар мемнан мемнан шинча ончылнак кая, да кызыт умылаш неле, нуно тӱнямбал экономикым кушко кондат да Российлан могай шӱкалтышым ыштат[34].
2025 ий 21 апрельыште РБК-н йодыштмо аналитик-влак ончылгоч палемденыт: Россий Банк 25 апрельысе заседанийыште, очыни, рӱдӧ ставкым идалыклан 21 % кугытышто нылымше гана почела кода. Шуко экспертше ставке вашталтыде кодеш манын шонат, но южышт апрельыштак окса-кредит политике лушкыдемаш да ставке иземаш тӱҥал кертеш манын ойлат. Ставкым кодышаш верч аргумент коклаште инфляций эркышнымаш, но калык ден бизесын инфляций кушмым тугак вучымаш, тыгак геополитике шотышто нелылык да торгайымаш сарын шарлыме лӱдыкшӧ улмо лӱмдалтыт. Тидын дене пырля, икмыняр эксперт экономике йӱкшаш тӱҥалмым, кредитым пуымын эркышкнымыжым да М2 окса массын иземмыжым ончыктат, тидыже ставкым иземдаш амал лийын кертеш[35].
2025 ий 25 апрельыште ВТБ председательын икымше алмаштышыже Дмитрий Пьянов Россий Банкын кӱкшӧ рӱдӧ ставкыжым экспериментальный антибиотик дене таҥастарен, тидын годым тудым кужу жап кучаш кӱлмӧ нерген поснак палемден. Тудын шонымыж почеш, окса-кредит политикым жап деч ончыч лушкыдемдымаш эмым йӱмым чарныме гаяк эҥгекыш конден кертеш. Пьянов палемден: Российын экономикыже 2022 ий деч вара уникальный случайым ончыкта, да Рӱдӧ банк тиде «антибиотикым» кучылтмо жапым ончылгоч раш каласен огеш керт[36].
2025 ий 2 июньышто пале лийын: аналитик-влакын кумшо ужашышт 6 июньысо заседанийыште Россий Банкын рӱдӧ ставкыжым иземдымым вучат. РБК-н консенсус-прогнозшын 30 участникше гыч 10-жо тыге шонат: ставке 19 % марте иземын кертеш, а шукыракше (30 гыч 20) тыге шонат: тудо 21 % кугытышто кодеш, но сигналже утларак лушкыдо лиеш. Ставкым иземдаш тӱҥ факторлан инфляцийын пеҥгыдын изем толмыжо шотлалтеш, кеч инфляцийым вучымаш кугук кодеш. Россий Банкын зампредше Филипп Габуния ончыкылык заседанийыште тӱрлӧ вариантым ончымо нерген каласен. Финанс министр Антон Силуановат, инфляцийын сайын каен шогымыжым палемден, ставке изем кертшаш манын ойлен. Но шуко экспертше паша рынке, инфляций да бюджет политике дене кылдалтше лӱдыкшым ончыктат, тидыже июньышто ставке иземмылван чаракым ыштен кертеш[37].
2025 ий 6 июньышто Россий Банк рӱдӧ ставкым идалыклан 21 % гыч 20 % марте иземден, тидыже 2022 ий сентябрь гыч икымше гана окса-кредит политикым лушкыдемдымаш лийын. Тиде пунчалым инфляцийын ик кӱкшытыштӧ пеҥгыдемме да экономике ден кредитым пуымын йӱкшымышт палдарныме годым лукмо. Шуко аналитикше ставкын 21 % кугытышто кодмыжым вученыт гынат, финанс да экономике вияҥмаш министр-влак тудым иземдыме нерген ойленыт. Увер почеш, Российыште инфляций эркышнаш тӱҥалын, апрельыште 10,23 % да июнь тӱҥалтыште 9,66 % марте шуын. Теҥген пеҥгыдеммыжат акын иземмыжлан полшен. Аналитик-влак 2025 ийыште рӱдӧ ставкын умбакыже иземмыжым вучат, идалык мучашлан 14-15 % кугытан лиеш манын, ончылгоч палемдат[38].
2025 ий 27 июньышто Российын ончычсо премьер-министрже Сергей Степашин увертарен: ЦБ-н кызытсе 20 % рӱдӧ ставкыже йӧнозанлыклан пеш кугу, ситуацийым 1999 ий дене таҥастарен, кунам ставке 60 % марте шуын. Тудо палемден: 1999 ийыште инфляций 36,5 % наре лийын, а экономике йӧн весе улмаш. 2025 ий июньышто ЦБ 2022 ий сентябрь гыч икымше гана ставкым 21 % гыч 20 % марте иземден, инфляцийын идалык мучашлан 7-8 % марте эркышнымыжым вучен[39].
2025 ий 2 июльышто Россий Банкын Финанс конгрессыштыже ЦБ вуйлатыше Эльвира Набиуллина каласен: регулятор инфляций эркышнымым тудым вучымо деч писынрак ужеш, но кызытеш тудо цель деч кӱкшырак; инфляцийын цель деч ӱлнырак улшо кугытыш эркышнымыже рӱдӧ ставкылан утларак писын иземашыже йӧным пуа[40].
Российыште рӱдӧ ставкын значенийжын эртымгорныжо
Эн тӱҥалтыш источник: Россий Банкын сайтше (руш.). — данный-влак базе.
| Шукталтме жап | Идалыкаш % | Вашталтыш |
|---|---|---|
| 17.09.2013 — 02.03.2014 | 5,5 | — |
| 03.03.2014 — 27.04.2014 | 7,0 | ↗ 1,5 |
| 28.04.2014 — 27.07.2014 | 7,5 | ↗ 0,5 |
| 28.07.2014 — 04.11.2014 | 8,0 | ↗ 0,5 |
| 05.11.2014 — 11.12.2014 | 9,5 | ↗ 1,5 |
| 12.12.2014 — 15.12.2014 | 10,5 | ↗ 1,0 |
| 16.12.2014 — 01.02.2015 | 17,0 | ↗ 6,5 |
| 02.02.2015 — 15.03.2015 | 15,0 | ↘ 2,0 |
| 16.03.2015 — 04.05.2015 | 14,0 | ↘ 1,0 |
| 05.05.2015 — 15.06.2015 | 12,5 | ↘ 1,5 |
| 16.06.2015 — 02.08.2015 | 11,5 | ↘ 1,0 |
| 03.08.2015 — 13.06.2016 | 11,0 | ↘ 0,5 |
| 14.06.2016 — 18.09.2016 | 10,5 | ↘ 0,5 |
| 19.09.2016 — 26.03.2017 | 10,0 | ↘ 0,5 |
| 27.03.2017 — 01.05.2017 | 9,75 | ↘ 0,25 |
| 02.05.2017 — 18.06.2017 | 9,25 | ↘ 0,5 |
| 19.06.2017 — 17.09.2017 | 9,0 | ↘ 0,25 |
| 18.09.2017 — 29.10.2017 | 8,5 | ↘ 0,5 |
| 30.10.2017 — 17.12.2017 | 8,25 | ↘ 0,25 |
| 18.12.2017 — 11.02.2018 | 7,75 | ↘ 0,5 |
| 12.02.2018 — 25.03.2018 | 7,5 | ↘ 0,25 |
| 26.03.2018 — 16.09.2018 | 7,25 | ↘ 0,25 |
| 17.09.2018 — 16.12.2018 | 7,5 | ↗ 0,25 |
| 17.12.2018 — 16.06.2019 | 7,75 | ↗ 0,25 |
| 17.06.2019 — 28.07.2019 | 7,5 | ↘ 0,25 |
| 29.07.2019 — 08.09.2019 | 7,25 | ↘ 0,25 |
| 09.09.2019 — 27.10.2019 | 7,0 | ↘ 0,25 |
| 28.10.2019 — 15.12.2019 | 6,5 | ↘ 0,5 |
| 16.12.2019 — 09.02.2020 | 6,25 | ↘ 0,25 |
| 10.02.2020 — 26.04.2020 | 6,0 | ↘ 0,25 |
| 27.04.2020 — 21.06.2020 | 5,5 | ↘ 0,5 |
| 22.06.2020 — 26.07.2020 | 4,5 | ↘ 1,0 |
| 27.07.2020 — 21.03.2021 | 4,25 | ↘ 0,25 |
| 22.03.2021 — 25.04.2021 | 4,5 | ↗ 0,25 |
| 26.04.2021 — 14.06.2021 | 5,0 | ↗ 0,5 |
| 15.06.2021 — 25.07.2021 | 5,5 | ↗ 0,5 |
| 26.07.2021 — 12.09.2021 | 6,5 | ↗ 1,0 |
| 13.09.2021 — 24.10.2021 | 6,75 | ↗ 0,25 |
| 25.10.2021 — 19.12.2021 | 7,5 | ↗ 0,75 |
| 20.12.2021 — 13.02.2022 | 8,5 | ↗ 1,0 |
| 14.02.2022 — 27.02.2022 | 9,5 | ↗ 1,0 |
| 28.02.2022 — 10.04.2022 | 20,0 | ↗ 10,5 |
| 11.04.2022 — 03.05.2022 | 17,0 | ↘ 3,0 |
| 04.05.2022 — 26.05.2022 | 14,0 | ↘ 3,0 |
| 27.05.2022 — 13.06.2022 | 11,0 | ↘ 3,0 |
| 14.06.2022 — 24.07.2022 | 9,5 | ↘ 1,5 |
| 25.07.2022 — 18.09.2022 | 8,0 | ↘ 1,5 |
| 19.09.2022 — 23.07.2023 | 7,5 | ↘ 0,5 |
| 24.07.2023 — 14.08.2023 | 8,5 | ↗ 1,0 |
| 15.08.2023 — 26.10.2023 | 12,0 | ↗ 3,5 |
| 27.10.2023 — 15.12.2023 | 15,0 | ↗ 3,0 |
| 15.12.2023 — 25.07.2024 | 16,0 | ↗ 1,0 |
| 27.07.2024 — 13.09.2024 | 18,0 | ↗ 2,0 |
| 13.09.2024 — 25.10.2024 | 19,0 | ↗ 1,0 |
| 25.10.2024 — 06.06.2025 | 21,0 | ↗ 2,0 |
| 06.06.2025 — 25.07.2025 | 20,0 | ↘ 1,0 |
| 25.07.2025 — к. ж. | 18,0 | ↘ 2,0 |
Палемдымаш
- ↑ Введение ключевой ставки ЦБ России и ее изменения, <https://ria.ru/20160608/1444397100.html>. Тергыме: 6 пеледыш 2025.
- ↑ Ключевая ставка - что это простыми словами - Российская газета, 2024-12-19, <https://rg.ru/2024/12/19/chto-takoe-kliuchevaia-stavka-cb-i-na-chto-ona-vliiaet.html>. Тергыме: 6 пеледыш 2025.
- ↑ 1 2 Банк России снизил ключевую ставку впервые с 2022 года (руш.). www.forbes.ru. Тергыме кече: 6 пеледыш 2025.
- ↑ 1 2 Центробанк снизил ключевую ставку второй раз подряд, <https://www.rbc.ru/finances/25/07/2025/6880ef1c9a79476b81847d6e?from=newsfeed>. Тергыме: 25 сӱрем 2025.
- ↑ Система инструментов денежно-кредитной политики | Банк России. web.archive.org. Тергыме кече: 15 идым 2025.
- ↑ Решение Банка России по ключевой ставке: процесс подготовки и коммуникация | Банк России. web.archive.org. Тергыме кече: 15 идым 2025.
- ↑ Станик и Крайнюков, 2020, с. 23.
- ↑ Егоров и Борзых, 2018, с. 115.
- ↑ Пестова и др., 2019, с. 65.
- ↑ 1 2 Евдокимова, Жирнов, 2020, с. 11.
- ↑ Банк России, 2019, с. 16.
- ↑ Крепцев и др., 2016, с. 33.
- ↑ IMF, 2019, p. 14.
- ↑ Isakov A., Latypov R. The Ibsen Manoeuvre: Yet Another R* Estimate (англ.) // VTB Capital Research Alert (Very) Technical Brief Series. — 2019. — 15 July.
- ↑ Жестко стелет: почему ЦБ сохранил ключевую ставку на уровне 16 процентов. Профиль (16 пургыж 2024). Тергыме кече: 18 пургыж 2024.
- ↑ Ставка может быть больше. Журнал "Эксперт" (26 вӱдшор 2024).
- ↑ Костин и Греф назвали «ужасом» и «сбоем» снижение ставки до 4–5%, <https://www.rbc.ru/finances/03/07/2024/668550eb9a79477e769824f8>. Тергыме: 3 сӱрем 2024.
- ↑ В ЦБ раскрыли детали обсуждения роста ставки до 19–20%, <https://www.rbc.ru/finances/07/08/2024/66b362419a794738ffdda3f0>. Тергыме: 7 сорла 2024.
- ↑ ЦБ признал снижение чувствительности экономики к ключевой ставке, <https://www.rbc.ru/economics/29/08/2024/66d06b3a9a79475cf3ddcd56>. Тергыме: 29 сорла 2024.
- ↑ Центробанк повысил ключевую ставку до 19% годовых, 2024-09-13, <https://www.rbc.ru/finances/13/09/2024/66e2d9d79a7947da5cc5c0c7>. Тергыме: 13 идым 2024.
- ↑ В ВТБ описали сценарий с ростом ключевой ставки до 23%, <https://www.rbc.ru/finances/27/09/2024/66f5746c9a7947c868dec6e4>. Тергыме: 27 идым 2024.
- ↑ Глава ВТБ допустил повышение ключевой ставки ЦБ до 21% в 2024 году, 2024-10-16, <https://www.interfax.ru/business/986950>. Тергыме: 16 шыжа 2024.
- ↑ ЦБ поднял ставку выше кризисного уровня 2022 года, <https://www.rbc.ru/finances/25/10/2024/671a71ba9a794779aa08ed28>. Тергыме: 25 шыжа 2024.
- ↑ Набиуллина объяснила, почему ЦБ повышает ключевую ставку, <https://www.rbc.ru/economics/31/10/2024/672331d99a7947ff01e919de>. Тергыме: 31 шыжа 2024.
- ↑ Банки не заложили новое повышение ставки ЦБ в феврале, <https://www.rbc.ru/finances/14/02/2025/67ae14429a7947233f8eeea5>. Тергыме: 14 пургыж 2025.
- ↑ Банк России сохранил ключевую ставку на уровне 21% годовых, <https://www.rbc.ru/finances/14/02/2025/67ada1409a79473f881fc7db>. Тергыме: 14 пургыж 2025.
- ↑ ЦБ в третий раз подряд сохранил ключевую ставку 21%, <https://www.rbc.ru/finances/21/03/2025/67dbf4fc9a794728cd313a31>. Тергыме: 21 ӱярня 2025.
- ↑ ЦБ сохранил ключевую ставку 21% в четвертый раз подряд, <https://www.rbc.ru/finances/25/04/2025/680a15949a7947afe183ecc5>. Тергыме: 25 вӱдшор 2025.
- ↑ В ЦБ представили «план Набиуллиной» по снижению ключевой ставки, 2024-11-19, <https://life.ru/p/1704266>. Тергыме: 19 кылме 2024.
- ↑ В ВТБ предсказали ключевую ставку на 2025 год, <https://lenta.ru/news/2025/02/25/v-vtb-predskazali-klyuchevuyu-stavku-na-2025-god/>. Тергыме: 25 пургыж 2025.
- ↑ Глава ВТБ спрогнозировал снижение ключевой ставки в 2025 году, <https://www.rbc.ru/economics/28/02/2025/67c1556b9a794700bb417927>. Тергыме: 28 пургыж 2025.
- ↑ Набиуллина дала прогноз по средней ключевой ставке на 2025 год, <https://www.rbc.ru/quote/news/article/67ee4be49a794731e191a86b>. Тергыме: 3 вӱдшор 2025.
- ↑ ЦБ будет аккуратно подходить к вопросу снижения ключевой ставки, <https://tass.ru/ekonomika/23637511>. Тергыме: 9 вӱдшор 2025.
- ↑ Банк России будет учитывать в решении по ключевой ставке новый риск, <https://www.rbc.ru/quote/news/article/67f647f09a79476a0c9c4742>. Тергыме: 9 вӱдшор 2025.
- ↑ Эксперты предсказали сохранение ставки ЦБ 21% четвертый раз подряд, <https://www.rbc.ru/finances/21/04/2025/68022a3b9a79478bf61c7449>. Тергыме: 21 вӱдшор 2025.
- ↑ В ВТБ сравнили высокую ключевую ставку с «экспериментальным антибиотиком», <https://www.rbc.ru/finances/25/04/2025/680a72f19a794769dcb97d57>. Тергыме: 25 вӱдшор 2025.
- ↑ Треть аналитиков поставили на снижение ключевой ставки уже в июне, <https://www.rbc.ru/finances/02/06/2025/6839d7b99a7947ab0b4426df>. Тергыме: 2 пеледыш 2025.
- ↑ Банк России снизил ключевую ставку впервые за три года, <https://www.rbc.ru/finances/06/06/2025/68403e4c9a7947dda98935cf>. Тергыме: 6 пеледыш 2025.
- ↑ Степашин сравнил ситуацию с ключевой ставкой сейчас и в 1999 году, <https://www.rbc.ru/economics/27/06/2025/685e282f9a7947348370f9ec>. Тергыме: 27 пеледыш 2025.
- ↑ На Финансовом конгрессе Банка России обсуждали замедление экономики и снижение ставки, 2025-07-02, <https://www.bfm.ru/news/577146>. Тергыме: 4 сӱрем 2025.
Литератур
- Богомолов А.И., Цветков А.О. Эконометрическая модель зависимости уровня инфляции от ключевой ставки Центрального Банка Российской Федерации (рус) // Вектор экономики. — 2018. — Т. 19, № 1. — С. 20.
- Евдокимова Т.В., Жирнов Г.А. Ключевая ставка Банка России: в поисках нейтрального уровня (рус) // Экономическое развитие России. — 2020. — Т. 27, № 1. — С. 11—19. Архивлыме 26 ӱярня 2022 ий.
- Егоров А., Борзых О. Асимметрия процентного канала денежной трансмиссии в России (рус) // Экономическая политика. — 2018. — Т. 13, № 1. — С. 92–121.
- Крепцев Д., Поршаков А., Селезнёв С., Синяков А. Равновесная процентная ставка: оценки для России (рус) // Серия докладов об экономических исследованиях. — 2016. — № 13. Архивлыме 15 сӱрем 2019 ий.
- Кузнецова А.В., Тарута С.В. Причины перехода от ставки рефинансирования к ключевой ставки (рус) // Аллея науки. — 2018. — Т. 3, № 1. — С. 288—293.
- Нейтральная процентная ставка (рус) // Вестник Банка России. — 2019. — 10 теле (№ 77—78). — С. 16. Архивлыме 14 ӱярня 2022 ий.
- Станик Н. А. и Крайнюков Н. И. Действие трансмиссионного механизма денежно-кредитной политики в российской практике (рус) // Экономика. Налоги. Право.. — 2020. — № 1. — С. 20—33.
- Пестова А.А., Мамонов М.Е., Ростова Н.А. Шоки процентной политики Банка России и оценка их макроэкономических эффектов (рус) // Экономическая политика. — 2019. — № 4. — С. 48–75.
- Удоратин В.В. Особенности денежного рынка России и роль ключевой ставки процента в его регулировании (рус) // Экономика и социум. — 2019. — № 1—1. — С. 959—962.
- International Monetary Fund. Russian Federation (англ.) // Staff Report for the 2019 Article IV Consultation. — 2019. — August. Архивлыме 26 сорла 2019 ий.
Кылвер-влак
- Жёстко стелет: почему ЦБ сохранил ключевую ставку на уровне 16 процентов, журнал «Профиль» 16 февраля 2024
- Процентная статистика ключевой ставки на сайте Банка России Архивысе копий 20 сорла 2019 гыч
- Как принимаются решения по ключевой ставке Архивысе копий 1 ага 2020 гыч
- Доклад о денежно-кредитной политике Банка России Архивысе копий 19 вӱдшор 2020 гыч