Российысе кинон кечыже
| Российысе кинон кечыже | |
|---|---|
 | |
| Кече | 27 сорла |
 РУВИКИ.Медиаште медиафайл-влак | |
Российысе кинон кечыже — Россий Федерацийыште кинематографист да кинематографым йӧратыше-влакын профессионал пайремышт. Ий еда 27 августышто палемдалтеш.
Пайрем историй
Икымше киносеанс Россий федерацийыште 1896 ий 4 (16) майыште петербургысо «Аквариум» садыште лийын[1]. 1908 ий 2 (15) октябрьыште руш производствын кандаш минутан «Понизовая вольница» фильм икымше гана ончыкталтын. Режиссёр Владимир Ромашовын (Стенька Разин нерген руш калык муро негызеш «Из-за острова на стрежень» сӱретше руш кинон эрыжым почын[2].
1919 ий 27 августышто РСФСР калык комиссар-влакын Советышт кином национализироватлыме нерген декретым (оксам тӱлыде экспроприаций гоч) луктын. Тиде кече гыч чыла фотографий ден кинематографийым торгайымаш, промышленность да кинотеатр-влакат РСФСР просвещенийысе калык комиссариатын вӱдымӧ пашашке савырненыт[3].
1931 ий 1 июньышто режиссер Н. Эккын шындыме «Путёвка в жизнь» икымше йӱкан кинон премьерыже лийын, тушто тӱҥ рольым марий поэт да киноактёр Йыван Кырла (Иванов Кирилл Иванович, 1909–1943) модын.
СССР Кӱшыл Совет Президиумын 1980 ий 1 октябрьысе 3018-Х №-ан «Пайрем да шарныме кече-влак нерген» кӱштыкше дене келшышын, СССР Кӱшыл Советшын 1988 ий 1 ноябрьысе 9724-XI №-ан кӱштыкшын редакцийже» почеш (2006 ий 31 майыште нине указ-влак вийым йомдареныт)[4]), совет кино кечым пайремлаш тӱҥалме.
1980 ийысе кӱштыклан келшышын (кӱшнӧ онч.) пайрем «Совет кинон кечыже» маналтын, а 1988 ий кӱштык почеш — «Кинон кечыже» ман лӱмденыт. Перестройко ийлаште пайремым «Россий кинон кечыже» манаш тӱҥалыныт, а тачысе лӱмжӧ «Российысе кинон кечыже» СССР шаланыме деч вара шочын.
Пайрем шочмыж годсек икмыняр гана шке лӱмжым вашталтен. Ончыч тудым 28 декабрьыш, Тӱнямбал кинон кечышкыже кусареныт. Чынжым гын, Россий кинон кечыже калыкле пайрем семын йомын. Тыге 2001 ий марте шуйнен, кунам Россий тӱвыра Министерствын кинематографий службыштыжо умыленыт: содоки российысе кинематографын шке профессионал пайремже лийшаш.
Российысе кинематографист-влакын Ушемыштым вуйлатыше Н. С. Михалов 2002 ий майыште тиде кечым сентябрьысе пытартыш кугарнян палемдаш темлен, кунам Российысе кинематографий сымыктыш да шанче академийын «Шӧртньӧ арслан» калыкле премийже кучыкталтеш[5]. Туге гынат тиде темлымашым кучем авалтен огыл, садлан Россий кинон кечыжым ондаксе семынак 27 августышто палемдаш кутырен келшеныт.
Тыгак ончо
Палемдымаш
- ↑ Н. А. Лебедев. Глава 1. Кинематограф в дореволюционной России (1896-1917) (руш.). Очерки истории кино СССР. «Библиотекарь». Тергыме кече: 5 вӱдшор 2015. Архивлыме 23 идым 2015 ий.
- ↑ Сегодня — день российского кино (руш.). newsvo.ru (27 сорла 2009). Тергыме кече: 21 сорла 2017. Архивлыме 21 сорла 2017 ий.
- ↑ День российского кино: история и традиции празднования. Справка. РИА Новости (27 сорла 2008). Тергыме кече: 13 сорла 2010. Архивлыме 6 вӱдшор 2012 ий.
- ↑ РОСПРОМ — Федеральное агентство по промышленности (недоступная ссылка)
- ↑ Никита Михалков учредил День российского кино (руш.). Lenta.ru (21 ага 2002). Тергыме кече: 21 сорла 2017.