Нью-Мексико

	США-н штатше
	Нью-Мексико ; англ. State of New Mexico
Нью-Мексико штатын тистыже	Нью-Мексико штатын печатьше
Штатын девизше	«Ошкылшыжла кушкеш»; (англ. It grows as it goes,; лат. Crescit Eundo)
Штатын мыскара лӱмедышыже	«Ямле Мланде»; (англ. Land of Enchantment,; исп. Tierra de Encanto)
Рӱдӧ ола	Санта-Фе
Эн кугу ола	Альбукерке
Кугу ола-влак	Альбукерке, Лас-Крусес, Санта-Фе
Калык чот	2 085 287 (2013 ий); 36-ше США мучко
калык чаклык;	6,61 еҥ./км² ; 45-ше США мучко
Кумдык	5-шо вер
чылаже;	315 194 км²;
вӱд ӱмбал;	(0,2 %)
лопкыт;	31°20' с. ш. гыч 37°0' с. ш. марте,
Теҥыз ӱмбал гыч кӱкшыт
эн кугу	4013 м;
кокла	1740 м;
Штат статусым налмаш	1912 ий 6 январь; 47 шотлымаш почеш
Губернатор	Мишель Лухан-Гришэм
Вице-губернатор	Хоуи Моралес
Законым лукшо орган	Нью-Мексико штатын легислатурыжо
кӱшыл палате	Нью-Мексико Сенат;
Сенатор-влак	Бен Рэй Лухан,; Мартин Хайнрих
Шагат ӱштӧ	Курык жап: UTC-7
Кӱчыкемдымаш	NM
Официал сайт	newmexico.gov
	РУВИКИ.Медиаште медиафайл-влак

Нью-Мексико ^[1]^[2] (англ. New Mexico, америкысе еҥ ойлымыла: [nuː ˈmeksɪkəʊ] ( колышташ); исп. Nuevo México, [ˈnweβo ˈmexiko] ( колышташ)) — США-н 47-ше штатше, элын кечывалвел-касвелныже верланен. Нью-Мексико Курыкан штатлан шотлалтеш да США-ште калык чот дене кудымшо штат улеш. Рӱдолаже — Санта-Фе, эн кугу олаже — Альбукерке.

Штат Америкысе тӱп калыкын мыняр улмо шот дене Аляска да Оклахома деч вара кумшо верым айла, да чумыр калык чот шот дене Калифорний, Оклахома, Аризона да Техас деч вара визымше верыште улеш. Нью-Мексикыште илыше тӱп тукым калык, тӱҥ шотышто, навахо да пуэбло индеец-влак улыт.

Тыге лектеш: индеец-влак испан-влак толмешке ты штатыште иленыт. 1598 ий гыч 1821 ий марте Санта-Фе-де-Нуэво-Мексико провинций У Испан вице-королевствын ужашыже лийын, тудо Испан империйын кышкарышкыже пурен. Вара, 1821 ий гыч 1846 ий марте, тиде Мексикын мланде кумдыкшо лийын, лач тунам Мексике 1846–1848 ийласе сарыште ты кумдыкым Ушымо Штат-влаклан пуэн. Тиде мланде кумдык 1912 ийыште официалне США-н штатше лийын.

Эртыше илыш саманлан кӧра, Ушымо Штатлаште испанла кутырышо эн шуко калык Нью-Мексикыште ила. Латин Америкыш испан йылман эл-влак гыч у еҥ-влакын куснымыштлан (иммиграций) кӧра, испанла кутырышо калыкын чотшо пытартыш лу ий жапыште ятырлан кушкын.

Палемдымаш

↑ Соединенные Штаты Америки // Атлас мира / сост. и подгот. к изд. ПКО «Картография» в 2009 г. ; гл. ред. Г. В. Поздняк. — М. : ПКО «Картография» : Оникс, 2010. — С. 168—169. — ISBN 978-5-85120-295-7 (Картография). — ISBN 978-5-488-02609-4 (Оникс).
↑ Нью-Ме́ксико // Словарь географических названий зарубежных стран / отв. ред. А. М. Комков. — 3-е изд., перераб. и доп. — М. : Недра, 1986. — С. 260.

Кылвер-влак

newmexico.gov (англ.) — официальный сайт Нью-Мексико

[1] Соединенные Штаты Америки // Атлас мира / сост. и подгот. к изд. ПКО «Картография» в 2009 г. ; гл. ред. Г. В. Поздняк. — М. : ПКО «Картография» : Оникс, 2010. — С. 168—169. — ISBN 978-5-85120-295-7 (Картография). — ISBN 978-5-488-02609-4 (Оникс).

[2] Нью-Ме́ксико // Словарь географических названий зарубежных стран / отв. ред. А. М. Комков. — 3-е изд., перераб. и доп. — М. : Недра, 1986. — С. 260.

[1]

[2]