Мушэҥер
| Ер | |
| Мушэҥер | |
|---|---|
 Кугу Мушендер ер | |
| Морфометрий | |
| Кугыт | 1,160 × 0,220 км |
| Кумдык | 0,16 км² |
| Эн кугу келгыт | 16 м |
| Гидрологий | |
| Вошт коймаш | 2,5-3 м |
| Бассейн | |
| Йоген пурышо эҥер | 2 изэҥер |
| Верланымаш | |
| 56°06′57″ с. ш. 48°26′02″ в. д.GЯO | |
| Эл | |
| Регион | Марий Эл |
 | |
 РУВИКИ.Медиаште медиафайл-влак | |
Мушэҥер (руш. Мушан-Ер; тыгак Мушанъер, Мушендер, Мушандер) — Росийысе Марий Эл Республикыште верланыше ер тӱшка. Тудо Юлсер кундемысе «Марий Чодра» калыкле паркын кумдыкыштыжо верлана. Мланде ӱмбалне вӱд дене ушалтдыме кум ер гыч шога. Кок лӱм кышкарым палемдыме, нунын кокла гыч иктыже — Икымше, Кокымшо да Кумшо Мушэҥер, кокымшыжо Кугу Мушендер, Изи Мушендер ер-влак, тыгак Линева Яма ер[1]. Чӱчкыдын Икымше да Кокымшо Мушэҥерлан таляка корем дене ойыралтше Кугу Мушэҥерын кок кугу лакыжым шотлат. Мушэҥер ер-влак Ваштар Курык тайыл деч йӱдвел-касвел могырыштыла радам дене верланат, ик данный почеш нуно мланде порволымо (карст) йӧн дене, моло данный почеш ошма тӱвака коклаште лийыныт.
Ер серысе ик куэ ото шукертсек кӱсотылан — марий-влакын шнуй отыштлан — шотлалтеш[2].
Кугу Мушендер (Икымше Мушэҥер)
Кугу Мушендер ерын кужытшо — 1160 м, лопкытшо — 220 м, кум лакан порволышо вынем гыч шога. Кечывалвел да кыдал лакын келгытышт 16 метр марте, йӱдвел могыр гыч — 6 м.
Тиде ерын кок серыштыжат турист-влаклан каныме вер уло, касвел серышкыже машина дене мияш лиеш.
Изи Мушендер (Кокымшо Мушэҥер)
Изи Мушендер Кугу Мушендер деч 60 м уштыш кечывалвелкыла верлана. Ер лаке 14-15 м келгытан, 400 м кужытан да 180 м лопкытан. Кок ерыштат вӱд 3,5 м келгыш коеш.
Кушкыл тӱня (флоро)
Верысе калык тышке емыжым да поҥгым погаш коштеш. Снегым, модым, музымӧрым, иргам погаш лиеш. Аяр емыжымат шекланаш лиеш. Мутлан, чӱчкыдын пирывондо вашлиялтеш. Садлан, ты йодыш шотышто шинчымашда шагал гын, кӱрлмӧ саскам кочкаш ида вашке. Ятыр сандалвож, папашудо, анютины глазки, шӧршудо кушкеш. Рывыжвоҥгым, каштавоҥгым, пистывапкам погаш лиеш. Коклан кармывоҥгын йошкар-ош тӱсан упшыжо, тӱрлӧ аярвоҥго вашлиялтеш. Поҥго шочмо верым палет гын, тичмаш корзиҥгам погаш лиеш. Чодыраш коштмын лектышыже игече дечат шога[3].
Янлык тӱня (фауно)
Поян янлык тӱня. Тыште те рывыжым, шуко шыҥшальым, копшаҥгым ужын кертыда. Шекланыза, ятыр шыҥа уло. Тӱрлӧ ӱвыра тыгак йӧндымылыкым конден кертеш. Шиждымын ур, шордо, комаголя, музо да сузло лектын кертыт. Калыкле паркыште 188 тӱрлӧ кайык ила. Тыгак тӱлегеным, олашуэм, колягушым, купшӱльым да пембым ужаш лиеш. Ерыште шийгол, карп, карака, нужгол, шемгол илат[3].
Палемдымаш
- ↑ Озеро Мушан-Ер (руш.). Команда Кочующих (26 теле 2009). Тергыме кече: 14 вӱдшор 2019. Архивировано из оригинала 19 идым 2012 ий.
- ↑ Озеро Мушан-Ер. (руш.). komanda-k.ru. Тергыме кече: 5 теле 2019. Архивлыме 22 теле 2019 ий.
- ↑ 1 2 Озеро Мушаньер в Марий Эл – волшебный край для душевного отдыха, санатории
Литератур
- Озёра среднего Поволжья / Под ред. И. Н. Сорокина и Р. С. Петровой. — Ленинград: Наука, 1976. — 236 с. — 1300 экз.