Метрологийын тӱнямбал кечыже

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Метрологийын тӱнямбал кечыже
Приборы метрология.png
Тӱрлылык Тӱнямбалысе профессионал пайрем
Ыҥ вискалыме шотышто шанче нерген калыкым палдарымаш
Ышталтын 1999
Кече 20 ага
Логотип РУВИКИ.Медиа РУВИКИ.Медиаште медиафайл-влак

Метрологийын тӱнямбал кечыже — тӱнямбалысе профессионал пайрем. Ий еда 20 майыште палемдалтеш. Ты пайрем нерген Тӱнямбалысе мер ден виса шотышто комитет 1999 ий октябрьыште увертарен, Комитетын 88-ше заседанийыштыже тӧнежлыме.

Историй

Renaud Goullioud — НАСА-н реактив полшымо дене коштмо шотышто лабораториийын проектшым вуйлатыше Метрологий пырдыж (стенд) воктене (МАМ) Сандалыкын интерферометрийже (SIM) шыҥдаралтдыме миссийын оборудованийжым тергымаште. Стендын задачыже — икмыняр лукысо микросекундлан шӱдыр тул волгыдым эскерыме годым рашлыклан йӧным ышташ, тыге экзопланетым кычалаш

Пайремын шочмыжо шарнымаш кече дене, 1875 ий 20 май дене, кылдалтын. Тиде кечын Парижыште Дипломатий метрологий конференцийыште 17 кугыжанышын ӱшанъеҥышт, нунын коклаште Российынат, кумдан палыме Метрике конвенций йымалан шке кидпалыштым пыштеныт — икымше правительстве-влак кокласе кутырен келшымаш шанче да технике кылым ыштен, тиде тӱнямбалысе ик метрологий кумдыклан негызым пыштен[1]. Шуко велыжан договореш кидпалым пыштымаш руш шанчызе-влаклан, эн ончычак Д.И. Менделеевын, академик О. В. Струван, Г. И. Вильдын, Б. С. Якобин тыршымыштлан кӧра лийын.

Йӱла почеш Метрологий тӱнямбал кече деч ончыч Тӱнямбалысе мера ден виса бюрон директоржо метрологийысе калык деке (2013 ий гыч тиде пашаште Мартин Милтон) прессыште шке йодмашыже дене лектеш[2].

Российыште Метрологийын тӱнямбал кечыжым 2004 ий гыч палемдаш тӱҥалыныт.

Пайрем ӱжыкмут-влак

  • 2005 — «Глобал ӱшан эскерыме тӱнямбал кышкарын единице системыж гоч».
  • 2006 — «Метрологий тӱня пӱтынь тӱня ончылно».
  • 2007 — «Мемнам йыр авалтыше виса».
  • 2008- «Олимпиаде модыш виса деч посна ок лий».
  • 2009 — «Торгайымаште висымаш».
  • 2010 — «Наукышто да техникыште висымаш. Инноваций деке кӱвар».
  • 2011 — «Химий дене висымаш. Мемнан илышлан, мемнан ончыкылыклан химий висакалымаш».
  • 2012 — «Лӱдыкшыдымылыклан метрологий».
  • 2013 — «Тыглай илышыште вискалымаш».
  • 2014 — «Вискалымаш да глобал энергетике йодыш».
  • 2015 — «Вискалыме да тул».
  • 2016 — «Динамике тӱняште вискалымаш»[3].
  • 2017 — «Транспортлан вискалыме»[4].
  • 2018 — «Эре вияҥмаште — Тӱнямбалсе единице системе»[5].
  • 2019 — «Тӱнямбалысе вискалыме единице системе — чыла шотыштат сай»[6] (англ. The International System of Units — Fundamentally better»[7]).
  • 2020 — «Глобал торгайымаште вискалымаш»[8][9] (англ. «Measurements for global trade»).
  • 2021 — «Тазалыклан висымаш».
  • 2022 — «цифр эпохышто Метрологий» цифр-влак дене вашталташ».

2011

Метрологий тоштерыште (ВНИИМ) метрологийын тӱнямбал кечыжлан да ВНИИМ-ын пашажлан пӧлеклалтше ончер почылтын.

Ончерыште «Метрологий — 2010» шӧртньӧ медальым ужаш лиеш: тудым концентрат частице-влакын аэродисперс йырвелыште виктарыме эталоным ямдылымылан пуымо.

Тыште тыгак Финанс министерствысе технике комитетшын пашаж нерген историй документлажым ончыктымо, нуным шочыктымаште лӱмлӧ метролог-влак А. Я. Купфер, В. С. Глухов, Д. И. Менделеев тыршеныт. Экспозиций шанче спиртометрийым вияҥдымашке да Российыште акциз системым ямдылен шыҥдарымаште Технике комитетын надыржым ончыкта: Д. И. Менделеевын «Спирт ден вӱдыр варналтмыже» (1865) доктор диссертацийже, Мера да виса шотышто тӱҥ комитетыште тергалтше тӱрлӧ ийласе спитомер-влак, вишкыде настам висыме ончыкташлан комплект (XIX курым) да молат.

Ончерыште тыгак у экспонат-влак улыт, мутлан лӱмлӧ химик Н. Д. Зелинский нерген.

2015

2015 ийыште Метрологийын тӱнямбал кечыже «Вискалымаш да тул» ӱжыкмут почеш эртен, молан манаш гын, ООН Ассамблей ты ийым Волгыдо (свет) да Волгыдо технологий идалык семын увертарен. 2015 ий майыште «Чын вискалыме — лӱдыкшыдымылык да качествылан негыз» йодыш дене 11-ше Москосо тӱнямбал инноваций форум ден ончер-влак эртеныт, нуно Метролог-влакын тӱнямбал кечыштлан пӧлеклалтыныт[10]. 2015 ийыште РОССТАНДАРТ (1925—2015) 90 ияш лӱмгечыжым палемден.

Палемдымаш

  1. ↑ [www.calend.ru/holidays/0/0/892/ Всемирный день метрологии — 20 мая. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2010]
  2. ↑ Directors of the BIPM since 1875. Тергыме кече: 1 пургыж 2017. Архивлыме 6 шыжа 2016 ий.
  3. ↑ Паторей С.Всемирный день метрологии * * * 2016. Послание Директора МБЗМ // Главный метролог. — 2016. — № 2. — С. 2.
  4. ↑ «Измерения для транспорта». Такова тема Всемирного дня метрологии-2017. Ростест-Москва (18 пургыж 2017). Тергыме кече: 20 ага 2017. Архивлыме 12 ага 2021 ий.
  5. ↑ Послание директора Международного бюро законодательной метрологии. Тергыме кече: 15 ага 2018. Архивлыме 16 ага 2018 ий.
  6. ↑ Эштреков С. Международная система единиц измерений – принципиально лучше Архивысе копий 27 ага 2019 гыч // elgkbr.ru. — 2019. — 22 мая.
  7. ↑ World Metrology Day 2019. Тергыме кече: 1 пургыж 2017. Архивировано из оригинала 28 ага 2014 ий.
  8. ↑ Милтон М., Доннеллан Э. Приветствие директоров МБМВ и МБЗМ // Главный метролог. — 2020. — № 2. — С. 7.
  9. ↑ World Metrology Day - 20 May 2020. www.worldmetrologyday.org. Тергыме кече: 19 ага 2020. Архивировано из оригинала 28 ага 2014 ий.
  10. ↑ XIII Московский международный инновационный форум и выставка «Точные измерения — основа качества и безопасности». Тергыме кече: 20 ӱярня 2015. Архивлыме 20 ӱярня 2015 ий.

Литератур

  • Кравченко Ю. В. 20 мая — профессиональный праздник метрологов // Мир измерений. — 2004. — № 8. — С. 104—105.
  • Крутиков В. Н. Навстречу всемирному дню метрологии // Главный метролог. — 2006. — № 2. — С. 2.

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Метрологийын_тӱнямбал_кечыже&oldid=1149554" гыч налме