Кусарышын тӱнямбал кечыже
| Кусарышын тӱнямбал кечыже | |
|---|---|
 Лукас Кранах Старшийын «Святой Иероним в келье» (1502). Тӱҥ шотышто мунлылыкын, ӱшанле улмын да колымаш нерген шонкалымашын символышт семын книга, арслан да вуйгоҥгыра дене ончыкталтеш. | |
| Вес семын | Шнуй Иеронимын кечыже |
| Ыҥ | Калык-влак коклаште тыныслыкын, икте-весым умылымашын да ваш-ваш тӱвыра дене палымым ыштымашын рольыштым аклымаш |
| Ышталтын | 1991 ийыште Кусарыше-влакын тӱнямбал федерацийышт дене (FIT), официально ООН 2017 ийыште A/RES/71/288 резолюций дене пеҥгыдемден |
| Палемдат | кусарыше, лингвист, йылме специалист да тӱня мучко тӱрлӧ калык кокласе мутланымаш |
| Кече | 30 сентябрь |
| Пайремлымаш | конференций, семинар, йыргешке ӱстел, суапландарымаш, кусарыме дене туныктымо мероприятий-влак |
| Кылдалтын | Шочмо йылмын тӱнямбалысе кечыже (21 февраль), Европысо йылме-влакын кечышт (26 сентябрь) дене |
Кусарышын тӱнямбал кечыже (англ. Journée mondiale de la traduction, International Translation Day) — ушеш да серен кусарыше-влакын профессионал пайремышт. 30 сентябрьыште палемдалтеш (Шнуй Иероним Стридонскийын 419 але 420 ийыште колымо кечыже, тудо Библийым тичмашнек латин йылмыш кусарен, тылеч вара «Вульгат» манме умылымаш шочын, садлан йӱла почеш ты айдемым кусарыше-влакын шнуй аралышыштлан шотлат). Тиде пайремын кӱлешлыкше ий еда кушкеш.
2017 ийыште ООН-ын Генеральный ассамблейже 71-ше сессийыштыже A/RES/71/288 №-ан резолюцийым луктын[1], тыште калыкым ушен, тынысым шарен, ваш умылен илымаште профессионал кусарыше-влаклан акым пуымо, а 30 сентябрьым ООН кышкарыште палемдыме Кусарышын тӱнямбал кечыже манын увертарыме[2].
Пайремын ӱжыкмутшо-влак
- 2004 — «Кусарымаш — тӱрлӧ йылмын да тӱвыран негызше» (МФП).
«Кусарыше-влак эреак кутырымашын рӱдыштыжӧ улыт. Шонымаш дене ыштыме пашам нерген кусарышыла, нуно мыняр-гынат мемнан илыме тӱнянам вашталтат. Тыге кусарымаш шуко йылме дене мутланыше калыкыште тӱҥ йӧн улеш, тунамак еҥ-влаклан почылтшо чонын, демократий вияҥмын тамгаж семын улеш». (пресс-релиз гыч 2004 мфп).
- 2005 — «Кусарышын профессий да мер калык ончылно порысшо (МФП).
- 2006 — «Йылме шуко — профессий икте».
- 2007 — «Поктышым ида лӱй».
- 2008 — «Терминологий: мут уло ыҥже».
- 2009 — «Пырля пашам ыштена».
- 2010 — Российысе кусарыше-влак темленыт: «ятыр йӱкан тӱняште сайлык стандарт» (англ. Quality Standard for a Variety of Voices)[3].
- 2011 — «Тӱвыра коклам кӱварлымаш (англ. Bridging Cultures)[4].
- 2012 — «Кусарымаш — тӱвыра кокласе кыл»[5].
- 2013 — «Ушнышо тӱня — лингвистике кышкар деч ӧрдыжтӧ» (англ. Beyond Linguistic Barriers — A United World)[6].
- 2014 — «Йылме шотышто права: айдемын чыла праважлан негыз» (англ. Language Rights: Essential to All Human Rights)[7].
- 2015 — «Ушеш да серен кусарымын вашталтше тӱсшӧ» (англ. The changing face of translation and interpretation)[8].
- 2016 — «Мут дене да серен кусарымаш: Тӱням ушен» (англ. Translation and Interpreting: Connecting Worlds)[9].
- 2017 — «Кусарымаш да тӱрлӧ-тӱрлӧ» (англ. Translation and Diversity).
- 2018 — «Кусарымаш: вашталтше тӱжемийыште тӱвыра поянлыкым вияҥдыме йӧн» (англ. Translation: promoting cultural heritage in changing times)[2].
- 2019 — «Тӱп калык-влакын тӱнямбал идалыкыште кусарымаш да тӱп калык-влакын йылмышт» (англ. Translation and Indigenous Languages during International Year of Indigenous Languages).
- 2020 — «Кризисыште тыныслан мутым муаш» (англ. Finding the words for a world in crisis).
- 2021 — «Кусарымаште иктеш лиймаш» (англ. United in translation).
- 2022 — «Тӱня чарак деч посна: йылме специалист-влакын рольышт тӱвырам чоҥымаште, икте-весым умылымаште да пеҥгыде тӱняште» (англ. A world without barriers: The role of language professionals in building culture, understanding and lasting peace).
- 2023 — «Кусарымаш айдемын тӱрлӧ-тӱрлӧ лиймыжым почеш» (англ. Translation unveils the many faces of humanity).
- 2024 — «Кусарымаш — аралаш кӱлмӧ сымыктыш» (англ. Translation, an art worth protecting).
Палемдымаш
- ↑ Резолюция ГА ООН № A/RES/71/288. Тергыме кече: 14 сӱрем 2022. Архивлыме 2 шыжа 2021 ий.
- ↑ 1 2 2018 International Translation Day | FIT. www.fit-ift.org. Тергыме кече: 17 вӱдшор 2018. Архивлыме 15 ага 2018 ий.
- ↑ Заседание совета ФИТ в Стамбуле. Архивысе копий 1 шыжа 2015 гыч (Ончымо кече: 27 вӱдшор 2010)
- ↑ Рябцева, Екатерина день переводчика Международный день переводчика. Энциклопедия перевода. Город Переводчиков (29 идым 2011). Тергыме кече: 30 идым 2011. Архивлыме 13 пургыж 2012 ий.
- ↑ Международный день переводчика. Архивысе копий 30 идым 2012 гыч РИА новости], 30 сентября 2012.
- ↑ Международный день переводчика. ria.ru (29 идым 2013). Тергыме кече: 20 ага 2014. Архивлыме 21 ага 2014 ий.
- ↑ Международный день переводчика. OTTIAQ. Тергыме кече: 30 идым 2014. Архивлыме 6 шыжа 2014 ий.
- ↑ International Translation Day 2015. Архивлыме 2 шыжа 2016 ий.
- ↑ International Translation Day 2016 | FIT. www.fit-ift.org. Тергыме кече: 28 идым 2016. Архивлыме 2 шыжа 2016 ий.
Кылвер-влак
- Петербургские переводчики сегодня шествовали по улицам города (Ончымо кече: 30 идым 2009)
- В Санкт-Петербурге прошло шествие в честь празднования Всемирного Дня переводчика (Ончымо кече: 30 идым 2009)
- В Москве состоялась пресс-конференция «Международный день переводчика 2009» (Ончымо кече: 1 шыжа 2009)
- Пресс-релиз МФП (англ.) (фр.)