Коча-кован кечыже
| Кова-кочан кечыже | |
|---|---|
 | |
| Кече | 28 шыжа |
Кова-кочан кечыже — тиде шарныме кече, ешыште кугырак-влаклан пӧлеклалтын, Аван да Ачан кече-влакыштым ешарен улаҥда. Тиде кече южо эллаште гына палемдалтеш, тӱрлӧ лӱман, негызан да тӱрлӧ жапыште толеш. Христиан тӱвыран эллаште 26 июльым ойыреныт, ты кечын католик литургий шнуй Иоаким ден шнуй Аннам чапландара, Мария Деван ача-аважым, тугеже Иисусын коваж ден кочажым[1].
Тылеч посна ООН шоҥгыеҥым шарнен чапландарыме пашам тӱнямбал кӱкшытыштӧ пӱтынек шке вӱда: 1 октябрьыште Шоҥгыеҥ-влакын тӱнямбал кечышт.
Тӱрлӧ элыште пайремлымаш
Аргентине
Аргентиныште, 26 июль деч посна, тыгак «Кован кечыжым» ноябрьысе кокымшо рушарнян да Кочан кечыжым августысо кумшо рушарнян палемдат[2].
Боливий
Боливийыште 22 августын «Илалше еҥын кечыжым» палемдат. Датым 1978 ийыште палемдыме.
Бразилий
Бразилийыште 26 июльышто «Кова ден кочай-влакын кечыштым» палемдат.
Канаде
Тиде элыште пайремлымаш 1995 ийыште тӱҥалын, тунам парламент 273 №-ан, депутат Саркис Ассадурянын темлыме пунчалым пеҥгыдемден. Кажне ийын сентябрьысе кокымшо рушарнян Коча-кован кечыштым пайремлат, тыге нунын ешыште кӱлеш улмыштым ончыктат, тыгак йочам ончен-куштымаште полышыштым палемдат[3].
Чили
Чилиште кок кечым палемдат: 1 октябрьыште 2004 ийысе 125 №-ан Верховный декретлан келшышын Шоҥгыеҥын кечыже палемдалтеш[4], 15 октябрьыште Элгӧргӧ паша министерствын 1977 ийысе пунчалжылан келшышын Шоҥгыеҥын да коча-влакын калыкле кечышт[5].
Колумбий
Колумбийыште тудым 16 августышто палемдат. Официально 1990 ий 2 август гыч 1970 кӱштыклан келшышын увертарыме.
Коста-Рика
Коста-Рикаште 1 октябрьын Илалше еҥ-влакын калыкле кечым палемдат.
Куба
Кубышто 26 июльышто Кова ден коча-влакын кечыштым палемдат.
Эквадор
Эквадорышто 31 октябрьыште илалше еҥ-влакын калыкле кечым палемдат.
США
США-ште тудо «Кова ден коча-влакын калыкле кечышт» маналтеш да Паша Кече деч вара икымше рушарнян палемдалтеш. Фестивальын шочмыжым Йӱдвел Сиракуз гыч Эрмин Бекет Ханнан лӱмжӧ дене кылдалтын, тудо 1961 ийыште кугурак ийготан-влакым пагалаш да кӱлешлыкыштым умылаш ӱжын. 1990 ий 21 февральыште Джемс Т. Уолш, Нью-Йорк парламентын йыжъеҥже, Эрмин Беккет Ханнан Соединенный Штатын палатыштыже тыршымыжым кӱкшын аклен, Кова-кочан кечым увертарымыжлан тауштен[6].
Молышт Касвел Вирджинийысе Фейет округ гыч Мэриан Маккуэйдым ончыктат, сенатор Альфонс Д’Амато, президент Джимми Картер тыгак Коча-кован калыкле кечыштым негызлымыжлан тауштеныт. Маккуэйд шке выступленийлаштыже самырык-влаклан кугурак-влакын илышыште верышт нерген каласкален. Тыгак тудо самырык еҥ-влакым «кова-коваштым идалыкын ик кечылан веле огыл, ӱмырешлан» «эргылыкеш» пурташ ӱжын.
1973 ийыште сенатор Дженнингс Рэндольф Кова-кочан калыкле кечым увертараш йодын. Вич ий эртымек, 1978 ийыште Конгресс тӧртыкым луктын, тиде тӧртык дене келшышын, Пашан кечыж деч вара сентябрьысе икымше рушарнян Коча-кован калыкле кечым увертареныт[7].
Испаний
26 июльышто Кова-коча-влакын кечыштым палемдат. Тиде кече шнуй Анна ден Иоакимым шарныме дене иктеш толеш, тугеже Иисусын аваж могырым коча-коважын кечышт. Нуным чыла коча-кован аралышыштлан шотлат.
1998 ийыште тиде пайремлан тӱҥалтышым «Тыныслыкын посланникше-влак» мер организаций ыштен.
Гватемал
Гватемалыште 26 июльын Кова-коча-влакын кечыштым палемдат.
Франций
«Кован кечыже» Францийыште 1987 ийыште мартысе икымше рушарнян палемдаш тӱҥалыныт.
Гондурас
Гондурасыште Кова-кочан калыкле кечышт августысо пытартыш рушарнян палемдалтеш [1], туге гынат ятырын тудым 26 июльышто палемдат.
Италий
2 октябрь Коча-кован кечыштым палемдат.
Мексике
28 августышто палемдалтеш. Ондак «Илалше еҥ-влакын кечышт», «Шоҥгылык Кече», вара «Илалше еҥ-влакын калыкле кечышт» маналтын, а вара Илалше еҥ-влакын калыкле кечышт лийын. Ик паша — кова-кочан пайрем кечышт, вес паша — Илалше еҥ-влакын калыкле кечышт; Тиде ик кечыш ушымо (28 августышто) кок тӱрлӧ умылымаш. Тиде ойыртемым умылаш манын, шарныман: чыла коча-кова-влак шоҥгыеҥ огытыл, тыгак кажне шоҥгыеҥак коча-кова лийын ок кертеш. Икымше пайрем 1983 ийыште негызлалтын, кокымшо 1994 ийыште Чиуауа олаште шочын[8].
Никарагуа
Никарагуа 2014 ий гыч Коча ден кован кечыштым 26 июльышто пайремла, тыгодым нунын у тукымым куштымаште, вияҥден аралымаште полышыштлан таушта; ты кече Никарагуан калыкле погынжын тӧртыкше дене увертаралтын, «ешыште коча-кован улмыштым палемдаш манын»[9].
Панаме
Панаме тудым 26 июльышто палемда.
Парагвай
Парагвайыште тудым 26 июльышто палемдат.
Перу
Перушто тудым 26 июльышто палемдат.
Польшо
Польшышто 21 январьыште Кован кечыжым («Dzień Babci») пайремлат. Кочан кечыже («Дзень Дзядка») 22 январьыште.
Португалий
Португалийыште 26 июльышто Кова-кочан кечыштым («dia dos avós») палемдат.
Пуэрто-Рико
Пуэрто-Рикошто тудым сентябрьын кокымшо рушарнян палемдат.
Великобританий
Великобританийыште Кова ден коча-влакын кечыштым октябрьын икымше рушарнян палемдат. Пайрем 1990 ийыште шочын, Age Concern правительственный огыл организаций темлен[10].
Уругвай
Уругвайыште Кочан кечыже 19 июньышто, талешке Хосе Гервасио Артигаса шочмо кечынже палемдат.
Венесуэл
Венесуэлыште 29 май Илалше еҥ-влакын калыкле кечыжым палемдат[11]. Тыгак 26 июльышто, католик черкын шнуй Анна Ден Иоаким кечым палемдымыж кечын, Мариян ача-аважын, Иисус кочан шочмо кечыштым палемдат.
Доминикан Республик
Доминикан Республикыште 29 май Илалше еҥ-влакын калыкле кечыжым палемдат[11]. Тыгак 26 июльышто, католик черкын шнуй Анна Ден Иоаким кечым палемдымыж кечын, Мариян ача-аважын, Иисус кочан шочмо кечыштым палемдат.
Организаций-влакын надырышт
Тыныслыкын посланникше-влак
НПО «Посланники мира» 1998 ий гыч ий еда 26 июльышто Кочамын кечыжым палемда. Нуно тыге ойлат: ача-ава шке икшывыштым ончен, куштен кертдыме улыт гын, кова ден коча ты пашам шке ӱмбакышт налыт да опекун лийыт.
- Consejo Nacional del Día de los Abuelos (en inglés)
- Historia del Grandparents Day (USA y Canadá) (en inglés)
- National Grandparents Day en Grandparents.com (en inglés)
Палемдымаш
- ↑ Especial del Día del Abuelo en el programa Soy lo prohibido. Canal Extremadura Radio (25 de Junio de 2021). Тергыме кече: 26 de junio de 2021. Архивлыме 26 сӱрем 2021 ий.
- ↑ Días importantes (Argentina) Архивысе копий 30 пеледыш 2021 гыч Sitio web Sitiosargentina.com.ar. Consultado el 19 de agosto de 2012.
- ↑ Debates (No. 247). Debates of the House of Commons: 35th Parliament, 1st Session. House of Commons of Canada (25 de octubre de 1995). Тергыме кече: 21 de junio de 2010.
- ↑ DS 125 de 2004 Архивысе копий 6 ӱярня 2016 гыч. Sitio web Leychile.cl (Biblioteca del Congreso Nacional)
- ↑ Días nacionales en Chile. Тергыме кече: 29 сӱрем 2021. Архивлыме 7 шорыкйол 2019 ий.
- ↑ Tributo a Hermine Beckett Hanna en el establecimiento del National Grandparents Day (Cámara de Representantes — 21 de febrero de 1990) (недоступная ссылка)
- ↑ Jimmy Carter: Proclamation 4580 — National Grandparents Day, 1978. Тергыме кече: 29 сӱрем 2021. Архивлыме 8 сорла 2018 ий.
- ↑ Celebración del Día Nacional de las Personas Mayores (pdf). Instituto Nacional de las Personas Adultas Mayores (17 de agosto de 2020). Тергыме кече: 31 de agosto de 2020. Архивлыме 25 сӱрем 2021 ий.
- ↑ Día del abuelo y la abuela: 26 de julio. Тергыме кече: 28 de agosto de 2014. Архивлыме 29 сӱрем 2021 ий.
- ↑ El Día de los Abuelos se movió al 5 de octubre de 2008 (en inglés) — Age Concern 2008-02-26
- ↑ 1 2 Día del Adulto Mayor, honor a los árboles del saber. Тергыме кече: 29 сӱрем 2021. Архивлыме 29 сӱрем 2021 ий.