Калмык калыкын депортацийсе жертвыжым шарныме кече

Департацийын жертвыже-влаклан мемориал, Троицкий села, Калмыкий

Калмык калыкын депортацийсе (ик кундем гыч вес кундемыш виеш кусарыме) жертвыжым шарныме кече — Калмыкийын кугыжаныш шарныктыш кечыже. Шарнымаш кече калмык-влакым виеш кусарыме нерген шарнашлан увертаралтын. Депортаций нерген шарныме кече Калмыкийыште каныш кечылан шотлалтеш. Ий еда 28 декабрьыште палемдалтеш.

Историй

Шарнымаш кече 1943 ий 28 декабрьыште СССР калык комиссар-влак Советыштын «Калмык АССР-ыште илыше-влакым кусарыме нерген» пунчал^[1] да «Улусы» операций тӱҥалме дене кылдалтын, тунам, 1943 ий 28–29 декабрьыште калмык калыкым пӱтынек Сибирьыш кусареныт. Ондак, 27 декабрьыште «РСФСР-ын кышкарыштыже Калмык АССР-ым пытарыме да Астрахань кундемым ыштыме нерген» Кӱшыл Совет Президиумын кӱштыкше лектын.

Н. Жуковскаян ойлымыжла, вес кундемыш кусарыме амал калмык калыкын 1/3 ужашыже утла колымо дене кылдалтын^[2]. Моло-влакын ойлымышт почеш, депортироватлыме да титаклен поктылмо годым калмык-влакын пел чотшо уке лийын^[3].

Шарныме кечым 2004 ий 12 октябрьыште Калмык Республикын Хуралже (парламент) увертарен, 2004 ий 13 октябрьыште «Калмык Республикын пайрем да шарныме кечыже-влак нерген» тӧртык дене пеҥгыдемден.

Тиде кечын Калмыкийыште депортаций годым колышо да эҥгекыш логалше-влакым шарныктыше ойган мутланымаш-влак эртат. Мутлан, Элисташте Кайымаш да Пӧртылмаш чапкӱ воктене, кугыжаныш кучем да оласе еҥ-влак траур вуйсавымашке ушнат^[4].

Тыгак Калмык калыкын депортацийсе жертвыжым шарныме кечын радион FM-кылже, сем каналже, пӱтынек шыплана.

Палемдымаш

↑ Постановление СНК № 1432/425сс о выселении калмыков, проживающих в Калмыцкой АССР (неопр.). Тергыме кече: 16 пургыж 2017. Архивлыме 16 пургыж 2017 ий.
↑ Н. Л. Жуковская. Калмыки // Народы России: энциклопедия / гл. ред. В. А. Тишков. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1994. стр.178-191
↑ Ссылка калмыков: как это было. Книга памяти ссылки калмыцкого народа, т. 1, Элиста, 1993
↑ День памяти жертв депортации калмыцкого народа (неопр.). Тергыме кече: 16 пургыж 2017. Архивлыме 17 пургыж 2017 ий.

Кылвер-влак

[1] Постановление СНК № 1432/425сс о выселении калмыков, проживающих в Калмыцкой АССР (неопр.). Тергыме кече: 16 пургыж 2017. Архивлыме 16 пургыж 2017 ий.

[2] Н. Л. Жуковская. Калмыки // Народы России: энциклопедия / гл. ред. В. А. Тишков. — М.: Большая Российская энциклопедия, 1994. стр.178-191

[3] Ссылка калмыков: как это было. Книга памяти ссылки калмыцкого народа, т. 1, Элиста, 1993

[4] День памяти жертв депортации калмыцкого народа (неопр.). Тергыме кече: 16 пургыж 2017. Архивлыме 17 пургыж 2017 ий.

[1]

[2]

[3]

[4]