Жукова, Людмила Алексеевна

РУВИКИ-ште тыгай тукымлӱм дене вес еҥ нерген статьям лудаш лиеш: Жуков.

Людмила Алексеевна Жукова
Людмила Жукова 1984 ийыште
Шочмо кече	1935 ий 19 пургыж(1935-02-19) (91 ий)
Шочмо вер	Моско, СССР
Эл	СССР→ Россий
Шанче алан	биологий, ботанике, геоботанике, экологий
Паша вер	Марий кугыжаныш университет, Москосо кугыжаныш педагогике институт
Образований	Москосо кугыжаныш педагогике институт[d]
Шанче степень	биологий шанче доктор
Шанче званий	профессор
Шанче вуйлатыше	А. А. Уранов
Палыме	геоботаник
Награде ден премий-влак

Людмила Алексеевна Жукова (шоч. 1935 ий 19 февральыште, Моско) — совет да россий геоботаник, биологий шанче доктор, профессор, Москосо кугыжаныш педагогике университетын ботанике кафедрын профессоржо, Марий кугыжаныш университетысе ботаникше, экологий да кушкыл физиологий кафедрын вуйлатыше, кушкыл-влакын шарлен толмо (популяций) экологийыштым шымлыше.

Илыш корныжо

Моско олаште шочын. Кочаже, Николай Алексеевич Жуков, Москосо кӱшыл коммерций училищым тунем пытарен, I Тӱнямбал сaрын участникше, Георгиев кавалер лийын. Йотэл паша шотышто Наркомышто экономист да бухгалтерлан пашам ыштен, коваже, Екатерина Михайловна Жукова, Эрмитажын реставраций мастаргудылаштыже, Москошто бухгалтерлан тыршен. Ачаже, Алексей Николаевич Жуков, Йот йылме институтышто да Мер шанче академийыште француз йылмым туныктышо лийын, Кугу Ачамланде сaрын ветеранже. Людмилам коваж ден кочаже онченыт.

Сар жапыште еш Моско воктене кодын. Томилино посёлкышто пӧртышт бомбым кышкыме годым сӱмырлен, да еш Раменское ола воктенысе Полярник посёлкыш куснен. 1953 ийыште В. И. Ленин лӱмеш МГПИ-н естествознаний факультетышкыже тунемаш пурен, тушто тудым А. А. Уранов, Т. А. Работнов, И. Г. да Т. И. Серебряковмыт туныктеныт. 1958 ий гыч В. И. Ленин лӱмеш МГПИ-се ботанике кафедрын туныктышыжлан пашам ыштен. 1967 ийыште А. А. Урановын вуйлатымыж почеш «Ока эҥер серлаште сӧремысе луговикын (йожга урлык) ийгот шот дене вашталт кушмыжо» теме дене кандидатлык диссертацийым возен да арален.

1971 ийыште кугырак туныктышо, 1974 ий гыч — доцент лийын. 1988 ийыште «Олыкысо кушкыл-влакын кушмышт дене вашталт толмышт» теме дене докторлык диссертацийым арален. 1990 ий гыч — МГПИ-н ботанике кафедрын профессоржо. 1990—1999 ийлаште Марий кугыжаныш университетын ботанике, экологий да кушкыл физиологий кафедрын вуйлатышыже лийын. 1999 ий гыч — ты кафедрынак профессоржо, 2003 ий гыч 2015 ий марте — МарГУ-н уэш ыштыме экологий кафедрын профессоржо.

МарГУ-н почётан профессоржо (2005), РАН-ын экспертше.

Кӱшыл профессионал туныктымашын почётан пашаеҥже (1999).

Россий Федерацийысе шанчын сулло пашаеҥже (2003).

МАНЭБ-ын академикше, Нью-Йоркысо шанче академийын йыжыҥъеҥже. Руш ботанике ушемын Марий пӧлкажын вуйлатышыже.

Шанче пашаже

Шанче пашаже студент ийлаште кочкаш йӧрышӧ (злак) кушкыл-влакым — олыкысо йожгам (луговик) ден белоус торчащийым (йожга урлык) — шымлымаш гыч тӱҥалын.

«Ока эҥер серлаште сӧремысе луговикын (йожга урлык) ийгот шот дене вашталт кушмыжо» диссертацийыште тыглай кушкыл (популяций)-влакын классификацийыштым темлен. Пашаштыже сӧремысе луговикын (йожган) шергакан популяцийжын чыла тӱрлын вашталт кушмо радамже ончыкталтын.

Л. А. Жукова Моско, Рязань да Великие Луки кундемлаште эскерымаш-влакым этарышыла йӧнештарен келыштарыме верлаште шукияш (многолетнее) злак-влакын кушмыштым шымлымаш-влакын инициаторжо лийын. Иктешлымаште олыкысо 20 утла модель урлык кушкылын ик онтогенетике состояний гыч весыш куснымыжо шотышто таблицыже-влак ышталтыныт.

Шымлызе кушкыл да поҥгым уэштарен шочмо жапын тӱрлӧ улмыжым рашемден, кушмо йӧн (онтогенез) тип-влакым радамлен, палемдыме кушмо йӧнын да кушкыл-влакын тӱрлӧ лиймышт (поливариантностьшо) нерген шонымашым шочыктен, чыла тидыже биологий шанчылан да пӱтынь кышкарын тӧртыкшылан келшен толшо семын ончалтын; онтогенезын тӱрлӧ лийын кертмыжым (поливариантностьшым) икымше гана радамлыме (классификацийлыме).

Ик урлык фитоценозан кушкыл-влакын (ценопопуляцийын) кышкаржым шымлымаште кумдыкын (пространственны структурын) методологийжым шотыш налме: фитоген пасушто тӱрлӧ кушкыл-влакын погынен кушмо чекыштым палемдыме; эн шагал фитоген-влакын эн шагалын кушмо кумдыкым палемдыме, кушшо кажне кушкылын элементшылан эн изи фитоген пасу-влакын ваштарешлалтше чотышым шотлымо; элементысе фитонелытын МФП кумдык дене кылдалтмыж гоч фитогенысе пасун куатшым шотлымо. Диапазонан экологий шкала-влакым кучылташ манын, потенциал да кучылтмо (реализоватлыме) экологий валентностьым шотлымо методикым лукмо.

«Олыкысо кушкыл-влак ценопопуляцийын динамикышт» теме дене докторлык диссертаций погымо кугу материалым иктешлен. Тушто тӱрлӧ биоморфан 50 утла тӱрлык олыкысо кушкылын онтогенезшым (тудо жаплан палемдыме ужашын кумшо ужашыже гына шымлыме лийын) палемден, онтогенезын поливариантностьшын концепцийже рашемдалтын, олыкысо кушкыл-влак ценопопуляцийын шкем шке арален кертме йӧныштлан акым пуымо, популяций-влакын кушмо у йӧнышт нерген тичмашын каласыме.

90-шо ийла тӱҥалтыште Л. А. Жукова Марий кугыжаныш университетыште Кушкыл-влакын шарлыме экологий шотышто шанче школым почын. Тудо Москосо популяций-онтогенетике школын тӱҥалме пашажым умбакыже шуйышо лийын.

Тӱҥ пашаже-влак

Монографий-влак

• Ценопопуляции растений: основные понятия и структура. М.: Наука, 1976. 216 с.
• Ценопопуляции растений: развитие и взаимоотношения. М.: Наука, 1977. 134 с.
• Динамика ценопопуляций. М.: Наука, 1985. 206 с.
• The population structure of vegetation. Handbook of vegetation1985. Dodrecht etc.666 p.
• Ценопопуляции растений (очерки популяционной биологии). М.: Наука, 1988. 92 с. (соавт. Заугольнова Л. Б., Смирнова О. В., Комаров А. С.)
• Популяционная жизнь луговых растений. Йошкар-Ола: Гос. ком. Рос. Федерации по высш. образованию, 1995. 223 с.

Туныктымо-методике да полшышо савыктыш-влак

• Диагнозы и ключи возрастных состояний луговых растений. 1980—1983. М.: МГПИ. Ч. 1. 1980. 80 c. Ч. 2.1983. 96 с. Ч. 3. 1983. 78 с.
• Биологический энциклопедический словарь. М.: Советская энциклопедия,1986.
• Изучение структуры и взаимоотношений ценопопуляций. М.: МГПИ,1986. 77 с.
• Подходы к изучению популяций и консорций. М.: МГПИ, 1987. 78 с. (соавт. Заугольнова Л. Б., Ермакова И. М.)
• Популяционная экология растений. Йошкар-Ола,1994. 28 с. (соавт. Ведерникова О. П., Смирнова О. В., Торопова Н. А., Евстигнеев О. И.)
• Диагнозы и ключи возрастных состояний злаков. М.: Прометей, 1997. 141 с.
• Высшие растения. Анатомия и морфология. Йошкар-Ола, 2000. 58 с. (соавт. Шестакова Э. В., Ведерникова О. П., Османова Г. О.) Полевой экологический практикум / ред. Л. А. Жукова. Йошкар-Ола, 2000. Ч. 1. 102 с.
• Выдающиеся популяционные экологи и биоморфологи — А. А. Уранов, Т. А. Работнов, И. Г. Серебряков, Т. И. Серебрякова: CD-ROM-диск. Йошкар-Ола,2015. (соавт. Шафранова Л. М., Онипченко В. Г., Зубкова Е. В.)
• Популяционно-онтогенетическое направление в России и ближнем зарубежье / отв. ред. Л. А. Жукова; сост. Л. А. Жукова, Н. М. Державина, И. В. Шивцова. Тверь: ТвГУ, 2018. 440 с.

Статья-влак

• Некоторые особенности строения дерновины и сезонных изменений у белоуса торчащего // Сборник студенческих работ. Т. 1. Изд-во МГПИ им. В. И. Ленина Москва, 1959. С. 79-89.
• Белоус торчащий // Биологическая флора Московской области. Т. 1. Издательство МГУ Москва, 1974. С. 6-20.
• Влияние антропогенных факторов на возрастной состав ценопопуляций луговика дернистого в различных географических условиях // Бюллетень Московского общества испытателей природы. Отдел биологический. 1981. Т. 86, № 1. С. 87-100.
• Род Подорожник // Биологическая флора Московской области. Т. 7. Изд-во Моск. ун-та, 1983. С. 188—209.
• Поливариантность онтогенеза луговых растений // Жизненные формы в экологии и систематике растений. МГПИ им. В. И. Ленина Москва, 1986. С. 104—114.
• Основные направления научных исследований в области популяционной ботаники в Марийском государственном университете // Жизнь популяций в гетерогенной среде. Т. 1. Марийский государственный университет Йошкар-Ола, 1998. С. 7-18.
• Многообразие путей онтогенеза в популяциях растений // Экология. 2001. № 3. С. 169—176.
• The concept of ontogenesis polyvariance and modern evolutionary morphology // Biology Bulletin. 2019. Vol. 46. № 1. P. 52-61. (with Notov A. A.)

Палемдымаш

Литератур

• Ведерникова О. П., Головёнкина И. Л. Людмила Алексеевна Жукова (К 75-летию со дня рождения) // Вестник МарГУ. 2011. № 6. С. 171—173.
• Жукова Людмила Алексеевна. Биобиблиографический указатель. Материалы к биобиблиографии ученых МарГУ. Вып. 6. Йошкар-Ола, 2006. 72 с.
• Жукова Людмила Алексеевна // Популяционно-онтогенетическое направление в России и ближнем зарубежье: справочное издание / отв. ред. Л. А. Жукова; сост.: Л. А. Жукова, Н. М. Державина, И. В. Шивцова. Тверь: ТГУ, 2018. С. 133—142.
• Заугольнова Л. Б., Дорохина Л. Н., Глотов Н. В., Файзуллина С. Я., Ведерникова О. П., Пигулевская Т. К., Балахонов С. В., Суетина Ю. Г. Людмила Алексеевна Жукова // Бюл. МОИП. 1996. Отд. биол. Т. 101. Вып. 4. С. 93-99.
• Нотов А. А., Дементьева С. М., Иванова С. А., Зуева Л. В., Андреева Е. А. Мир спасут оптимисты (к юбилею Людмилы Алексеевны Жуковой) // Вестник ТвГУ. Сер. Биология и экология. 2015. № 4. С. 224—252.
• Нотов А. А., Нотов В. А., Зубкова Е. В., Палёнова М. М., Зуева Л. В., Иванова С. А., Андреева Е. А. Главное должно оставаться главным (к 85-летию Людмилы Алексеевны Жуковой) // Вестник ТвГУ. Серия: Биология и экология. 2020. № 1 (57). С. 223—248.

Кылвер-влак

Страница на сайте ИСТИНА