Берецки, Габор

Габор Берецки
Габор Берецки
	венг. Bereczki Gábor
Шочмо кече	24 ӱярня 1928
Шочмо вер	Бекеш[d], Бекеш[d], Венгрий;
Колымо кече	4 вӱдшор 2012 (84 ий)
Колымо вер	Будапешт, Венгрий;
Эл	Венгрий;
Шанче алан	йылмышанче[d] да Финн-угор шанче
Паша вер	Бухарест университет[d]; Будапешт университет[d];
Образований	Будапешт университет[d] (1949); Бухарест университет[d] (1952); Санкт-Петербургысо кугыжаныш университет[d] (1959);
Шанче степень	филологий шанче доктор[d]
Награде ден премий-влак	Марий Эл Республикысе шанчын сулло пашаеҥже
	РУВИКИ.Медиаште медиафайл-влак

Габор Берецки (24 ӱярня 1928, Бекеш^[d], Бекеш^[d], Венгрий — 4 вӱдшор 2012, Будапешт, Венгрий) — венгр шанчызе, лингвист, финн-угроведений аланыште специалист, кусарыше, педагог, Будапешт университетын чапланыше профессоржо, филологий шанче доктор (1987). Марий Эл Республикысе шанчын сулло пашаеҥже (2005)^[1].

Илыш корно

1928 ий 24 мартыште Венгрийысе Бекеш олаште шочын.

Будапешт университетын филологий факультетшым, 1952 ийыште — Ленинградысе аспирантурым тунем пытарен. Тушто финн-угор калык-влакын йылмыштым да тӱвыраштым шымлен. 1957 ийыште Ленинградыште «Марий йылмын лексикыштыже финн-угор элемент-влак» теме дене филологий шанче кандидат степеньым налаш диссертацийым арален^[2].

1959 ий гыч Будапешт университетын финн-угристике кафедрыштыже туныктен, 1973—1986 ийлаште — кафедре вуйлатыше лийын^[1].

1986 гыч 1995 ий марте — Удине университетын (Италий) туныктышыжо. Венгр, эстон, финн, марий йылме-влакым да финн-угроведенийым туныктен.

2012 ий 4 апрельыште Венгрийын рӱдолаштыже, Будапештыште, колен^[3].

Шанче паша

Г. Берецки — марий йылмын шымлызыже, шке пашалаштыже финн-угор-тюрк кыл-влакым у семын ончен, мутлан, марий йылмын икмыняр явленийжым чуваш да суас йылме-влакын материалыштым кучылтын анализироватлен. Юл-Чолман регионын йылмыже-влак да тиде регионын калык поэзийже кокласе кылым шымлен^[1].

Консультант-кусарыше семын 1950—1960-шо ийлаште музыковед Л. Викар дене пырля Юл кундемысе чыла тюрк да финн-угор республикыште лийын. Нунын пырля ыштыме пашаштын лектышыже семын англичан йылме дене марий, чуваш, одо да суас музыклан пӧлеклалтше 4 антологий савыкталтын^[1].

Эстон литературым, мутлан, Леннарт Мерин (руш.) (мар. произведенийже-влакым кусарымаш дене сомыллалтын да эстон литературын икмыняр произведенийжым савыкташ ямдылен.

Ойырен налме публикаций-влак

A Volga-Káma vidék areális kapcsolatai (Ареальные связи Волго-Камского региона) // Areális nyelvészeti tanulmányok. Szerk. Balázs János. Budapest, 1983.
A magyar nyelv finnugor alapjai, Budapest, 1986, 1987, 1996, 1998, 2003.
Chresthomathia ceremissica, Budapest, Tankönyvkiadó, 1990.
Grundzüge der tscheremissischen Sprachgeschichte
- I, Studia Uralo-Altaica 34 (неопр.) (1992). Тергыме кече: 10 вӱдшор 2026.
- II, Studia Uralo-Altaica 35, 1994.
Fondamenti di linguistica ugro-finnica, Udine, 1998.
Bevezetés a balti finn nyelvészetbe, Budapest, Universitas, 2000.
A cseremisz nyelv történeti alaktana (Studies in Linguistics of the Volga Region), Debrecen, Kossuth Egyetemi Kiadó., 2002.
Permsko-marijskie leksicheskie sovpadenija, Linguistica Uralica 41, 2005.
Vzaimosvjazi jazykov volgo-kamskogo areala, Joškar-Ola, CIFU (Rahvusvaheline Fennougristikakongress) 2005.
Bereczki Gábor-Agyagási Klára: Mutatvány a készülő cseremisz etimológiai szótárból, Nyelvtudományi Közlemények 103., 2006.
Der Sprachbund des Wolga-Kama Gebietes, Incontri Linuistici 30, 2007.
Etymologisches Wörterbuch des Tscheremissischen (Mari). Der einheimische Wortschatz. Nach dem Tode des Verfassers Winkler, Eberhard; Agyagási, Klára. Veröffentlichungen der Societas Uralo-Altaica 86. Harrassowitz Verlag, Wiesbaden, 2013.

Суаптар-влак

Суаплык орденын офицерже (Венгрий) ;
Марий Эл Республикысе шанчын сулло пашаеҥже^[4].

Палемдымаш

↑ ¹ ² ³ ⁴ Ю. Дмитриева. Габор Берецки (руш.). Чувашская энциклопедия. Тергыме кече: 9 вӱдшор 2026.
↑ Берецки, Габор. Финно-угорские элементы в лексике марийского языка: диссертация кандидата филологических наук — Ленинград, 1957. — 385 с. : ил.. (руш.). Национальная электронная библиотека. Тергыме кече: 9 вӱдшор 2026.
↑ Умер исследователь марийского языка Габор Берецки - MariUver, 2012-04-05, <https://mariuver.eu/2012/04/05/umer-bereczki/>. Тергыме: 9 вӱдшор 2026.
↑ Венгерскому ученому Габору Берецки присвоено звание Заслуженного деятеля науки Марий Эл (руш.). Информационное агентство «Регнум». Тергыме кече: 9 вӱдшор 2026.

Литератур

Журнал Finno-Ugric World. 2023. Vol. 15, no. 3. Габору Берецки — 95

Кылвер-влак

Умер исследователь марийского языка Габор Берецки.

[ЧЭ-1] ¹ ² ³ ⁴ Ю. Дмитриева. Габор Берецки (руш.). Чувашская энциклопедия. Тергыме кече: 9 вӱдшор 2026.

[2] Берецки, Габор. Финно-угорские элементы в лексике марийского языка: диссертация кандидата филологических наук — Ленинград, 1957. — 385 с. : ил.. (руш.). Национальная электронная библиотека. Тергыме кече: 9 вӱдшор 2026.

[3] Умер исследователь марийского языка Габор Берецки - MariUver, 2012-04-05, <https://mariuver.eu/2012/04/05/umer-bereczki/>. Тергыме: 9 вӱдшор 2026.

[Регнум-4] Венгерскому ученому Габору Берецки присвоено звание Заслуженного деятеля науки Марий Эл (руш.). Информационное агентство «Регнум». Тергыме кече: 9 вӱдшор 2026.

[1]

[2]

[3]

[4]