Театрын тӱнямбал кечыже
| «Театрын тӱнямбал кечыже» | |
|---|---|
 Кугу театр | |
| Тӱрлылык | официальный огыл пайрем |
| Вес семын | «Театрын тӱнямбалысе кечыже» |
| Ышталтын | Театрын тӱнямбал институтшын IX конгрессше дене |
| Палемдат | Мланде |
| Кече | 27 ӱярня |
| Йӱла | тиде кечылан пӧлеклалтше тӱрлӧ мероприятийлам эртарымаш |
 РУВИКИ.Медиаште медиафайл-влак | |
.jpg)
Театрын тӱнямбал кечыже (англ. World Theatre Day) — театрысе чыла пашаеҥ-влакын тӱнямбал профессионал пайремышт, тудым ий еда 27 мартыште палемдат[1]. Тиде пайрем йӱла почеш тыгай ӱжыкмут дене эрта: «Театр калык-влак кокласе тынысым да ваш умылымашым, тынысым пеҥгыдемдыше йӧн».
МДТ-ын историйже, да пайремлымаш
«Театрын тӱнямбал кечыж» нерген 1961 ийыште ЮНЕСКО пеленысе Тӱнямбал институтысо конгрессын делегатше-влакын темлымышт почеш (МИТ)(фр. Institut international du théâtre) 1961 ийыште увертарыме, Прагыште (Чехословакийыште) 1948 ийыште пеҥгыдемдыме. Совет Социалист Республикысе Ушем 1959 ий гыч тӱҥалын МИТ-ыште шоген, ту жапыште СССР-ын рӱдолаштыже Пӱтынь российысе театр обществе почылтын, Театрын тӱнямбал институтшын Совет калыкле рӱдер пашам ышташ тӱҥалын[2].
«Театрын кечыже» — театр пашаеҥ-влакын профессионал пайремышт: актёрын, театр режиссёр-постановщикын, продюсерын, звукоинженерын, декорацийым верлатышын да эсогыл билет ужалышын да гардероб пашаеҥын — кузе серен эше 23 январыште 1933 ийыште МХАТ-ысе гардероб пашаеҥ-влаклан шке серышыштыже кугу руш театр режиссёр Константин Сергеевич Станиславский возен: «спектакль театр полатыш пурымо тат гыч тӱҥалеш. Те икымше улыда, кӧ ончышо-влакым вашлиеш»[3]». Тиде ой илен-толын «Театр вешалке гыч тӱҥалеш» шулдыран мутыш савырнен[4], тудыжо теве мом ончыкта: театр цехыште кокымшо ролян вер да профессий уке.
Театр сымыктышым йӧратыше-влаклан «Театр кече» пеш кугу пайрем улеш, вет тиде кече вашеш «тӱвыра полатлаште» тӱрлӧ пайрем фестиваль-влак эртат, а южо театр тиде кечылан у спектакльын премьерыжым ончыкта.
«Театрын тӱнямбал кечыже» Россий Федерацийыште официал кугыжаныш статусшо уке гынат, РФ кучемын кӱшыл эшелон чиновникше-влак тиде кечын театрласе пашаеҥ-влакым саламлат[5][6]. Южо кундемысе кучемын ӱшанъеҥже-влак театр пашаеҥ-влакым чап грамот, окса премий, тау да шергакан пӧлек дене суапландарат[7], но тыгай поро паша ятырлан шуэракын лиеда.
«Театр кече» каныш кечылан ок логал гын, пашам кечылан шотлалтеш.
Тыгак ончо
- Тӱвыра пашаеҥын кечыже (Россий)
- Пӱтынь Украинысе тӱвыра пашаеҥ да калык сымыктышым йӧратыше-влакын кечышт
Палемдымаш
- ↑ Всемирный день театра, 27.03.2024, <https://ria.ru/20240327/teatr-1935714711.html>. Тергыме: 27 ӱярня 2024.
- ↑ Театра международный институт // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров).
- ↑ Станиславский К. С. Собр. соч. Т. 8. М., 1961
- ↑ Театр начинается с вешалки. Станиславский. Тергыме кече: 27 ӱярня 2010. Архивлыме 14 шорыкйол 2010 ий.
- ↑ Губернатор Алексей Гордеев поздравил воронежцев с Днем театра — Культура · ВРН. Тергыме кече: 27 ӱярня 2010. Архивлыме 30 ӱярня 2010 ий.
- ↑ День театра в Ингушетии Архивысе копий 2 вӱдшор 2015 гыч
- ↑ Саратовская ГТРК / В День театра награждали лучших. Тергыме кече: 27 ӱярня 2010. Архивлыме 2 вӱдшор 2015 ий.