Сочи (эҥер)

Сочи
Сочи
	адыг. Шьача
	Ореховысе вӱдшуҥгалтыш гутлаште Сочи эҥер, самшитын тӱҥжыштыжӧ нугыдо моко
Сынже
Кужыт	45 км
Бассейн	296 км²
Вӱдым кучылтмаш	15,6 м³/с (Пластунка села)
Вӱд йогымаш
Вӱдшинча
• Верланымаш	Кугу Чура курык (2250 м)
• Координат	43°47′06″ с. ш. 40°01′44″ в. д.GЯO
Аҥ	Шем теҥыз
• Кӱкшыт	0 м
• Координат	43°35′00″ с. ш. 39°42′53″ в. д.GЯO
Верланымаш
Вӱд системе	Шем теҥыз
Эл	Россий;
Регион	Краснодар край
Район-	Сочи курорт ола муниципал кундем
ГВР код	06030000312109100000677
ГКГН номер	0161082
	— исток, — устье
	РУВИКИ.Медиаште медиафайл-влак

Тиде мутын вес ыҥже-влак улыт. Сочи (ыҥ-влак) ончал.

Сочи (руш. Сочи, адыг. Шъачэ, абх. Шəача, убых Шьача) — Российын Краснодар крайыштыже йогышо эҥер, Сочи курорт олан Рӱдӧ да Хостысе районлаштыже йога.

Эҥерын ойыртемже (гидрографий)

Эҥерын кужытшо — 45 уштыш, вӱд погымо кумдыкшо — 296 км²^[2]. Пластунка ял воктене идалыкаш кокласе вӱд роаскотшо 15,6 м³/с шотлалтеш^[3].

Шем теҥызыш Сочи оласе Рӱдӧ район кумдыкышто йоген пура, тушто сер-влакым цемент дене петырыме. Тудын йогыныштыжо улшо моло илем-влак — Барановка, Пластунка, Ореховка, Ажек. Игэҥер-влак — Иегошка 1-ше, Ушха, Ац, Агва, Ажек, Хлудовысе вӱдйогын.

Идалыкын тӱрлӧ пагытыштыже да йӱр лийме шот дене Сочи эҥер тӱрлӧ лийын кертеш. Изи вӱдан, эсогыл вӱд олмеш кушшо шудо дене леведалтше вер-влакым, але тыглай яра пундашым ужаш лиеш. А кугу йӱр деч вара Сочи эҥерын вӱд кӱкшытшӧ чот кӱзен кертеш. Тиде амал дене, серысе уремлашке вӱд ташлымым чараш манын, серым кӱ дене леведме.

Сочи эҥер да Ореховысе вӱдшуҥгалтыш

Озанлык ыҥже

НЭП (руш.) (мар. жапыште Сочи эҥерын олыклаштыже (Ушхо игэҥерыште да Чабан Брод велне) шӧртньым кычалше-влакын изи олашт верланен, нуно шала верланыше шӧртньӧ верым ямдыленыт. Изи олаште шке мончашт ден кевытышт лийын. 1936—1938 ийлаште эҥерыште Пластун капка коремште Тӱҥ гидроэнергострой гидроэлектростанцийым чоҥен, тышке 11 млн теҥгем пыштен, вара изи техник-экономик лектышлан да окса ситыдымылан кӧра, чоҥымым чареныт. Тидым йомдараш огыл манын, Мзымта эҥерыште гидроэлектростанций шотышто кычалме-проект пашам тӱҥалыныт^[4].

Сочин рӱдыштыжӧ эҥер

Сочи эҥерын кокла вӱд роскотшо (м³/с) тылзе еда и за год 1927 гыч 1985 ий марте
(Пластунка ял воктенсе вӱдым эскерыме верыште (гидрологий постышто) вискалыме)^[3]

Игэҥер-влак

Сочи эҥерын вӱд аҥже

2 км: Хлудовысе вӱдйогын
19 км: Агва (Агуа) эҥер
20 км: Ажек эҥер
25 км: Ац эҥер
25 км: Ушха (Уушха) эҥер

Палемдымаш

↑ Ресурсы поверхностных вод СССР: Гидрологическая изученность. Т. 9. Закавказье и Дагестан. Вып. 1. Западное Закавказье / под ред. Т. Н. Джапаридзе. — Л.: Гидрометеоиздат, 1964. — 224 с.
↑ Сочи : [руш.] / verum.wiki // Государственный водный реестр : [арх. 2013 ий 15 октябрь] / Минприроды России. — 2009. — 29 март.
↑ ¹ ² Sochi at Plastunka (неопр.). web.archive.org. Тергыме кече: 19 кылме 2025.
↑ Самсоненко Т. А. Советская империя: Сочи — ударная стройка (1930 гг.) // Былые годы. — № 4 (10). — 2008. — С. 9

[1] Ресурсы поверхностных вод СССР: Гидрологическая изученность. Т. 9. Закавказье и Дагестан. Вып. 1. Западное Закавказье / под ред. Т. Н. Джапаридзе. — Л.: Гидрометеоиздат, 1964. — 224 с.

[ГВР-2] Сочи : [руш.] / verum.wiki // Государственный водный реестр : [арх. 2013 ий 15 октябрь] / Минприроды России. — 2009. — 29 март.

[рв-3] ¹ ² Sochi at Plastunka (неопр.). web.archive.org. Тергыме кече: 19 кылме 2025.

[4] Самсоненко Т. А. Советская империя: Сочи — ударная стройка (1930 гг.) // Былые годы. — № 4 (10). — 2008. — С. 9

[1]

[2]

[3]

[4]