Российысе калык-влак йылмын кечыже
| Российысе калык-влак йылмын кечыже | |
|---|---|
 | |
| Тӱрлылык | Шарнымаш кече[1] |
| Официал | Россий калык-влак йылмын кечыже[2] |
| Ыҥ | Российысе калык-влакын йылмышт ден тӱвыра поянлыкыштым арален кодымаш, нунылан полшымаш да вияҥдымаш, калык-влак кокласе икоян улмым пеҥгыдемдымаш[3] |
| Ышталтын | 2025 ий 5 июньышто Владимир Путинын темлымыж дене пеҥгыдемдыме[4]. Поэт Расул Гамзатовын шочмо кечыжлан пӧлеклалтын[1] |
| Ыштыше | Владимир Путин[1] |
| Палемдат | Россий |
| Кече | 8 идым[1] |
| Пайремлымаш | Туныктыш да тӱвыра тӧнежлаште тематике мероприятий-влак[5] |
| Йӱла | Расул Гамзатовлан пӧлеклалтше конкурсым, ончерым, мероприятий-влакым эртарымаш[6] |
| Кылдалтын | Шочмо йылмын тӱнямбалысе кечыже дене |
Российысе калык-влак йылмын кечыже (руш. День языков народов России) — Российыште шарнымаш кече, тудым Россий Федерацийын президентше Владимир Путин 2025 ий 5 июньышто эртыше Руш йылмым да Россий калык-влакын йылмылаже шотышто кугыжаныш политикым илышыш шыҥдарыме нерген Каҥашын мутланымаштыже пурташ темлен[7]. Пайремым поэт Расул Гамзатовын шочмо кечынже, 8 сентябрьыште, эртараш палемдыме[8]. Российысе калык-влак йылмын кечыжым ышташ «Кугыжаныш йылме политикын негызше» кышкарыште РФ Президентын 2025 ий 11 июльышто лукмо 474 №-ан кӱштыкшӧ дене палемдыме, тыгодым шарнымаш кечым формально ыштымаш посна норматив актым лукташ йодеш.
Россий Шанче академийын Йылмышинчымаш институтшын шотлымыжо почеш, Российыште чылажге 277 йылме да диалект кучылталтеш[9].
Эртымгорно
2025 ий 5 июньышто Руш йылмылан полыш шотышто кугыжаныш политикым илышыш пуртымо нерген Каҥашын мутланымаштыже Российысе калык-влак йылмын кечыжым пеҥгыдемдаш темлыме[7]. Владимир Путин тудым поэт Расул Гамзатовын шочмо кечынже, 8 сентябрьыште, эртараш палемден[8].
Тидын годым кугыжаныш вуйлатыше Россий Федерацийысе калык-влакын йылмыштым аралаш да умбакыже вияҥдаш кӱлмӧ, кугыжаныш могырым кышкаран полышым пуымо да элын тичмаш йылме кумдыкшым аралаш кӱлмӧ нерген шарныктен[7]. Тыгак Владимир Путин Россий Федерацийысе калык-влакын йылмышт нерген уэмдыме тӧртыкым ямдылаш кӱлмӧ да Российысе кажне йылмым кугыжаныш реестрыш (аралыме радамыш) возаш кӱлмӧ нерген палемден[7].
… Российысе чыла калыкын йылмыжым да йылмын шуко тӱрлӧ улмыжым арален кодаш да нунылан полшаш ешартыш йӧным ыштыман, нуно элнан калыкле поянлык ден историй-тӱвыра югыпогышт улыт.
Шкешотан текст (руш.)[ончыкташшылташ]… нужно создать дополнительные условия для сохранения и поддержки языков всех народов России и языкового многообразия, которые являются национальным достоянием и историко-культурным наследием нашей страны.
Статистике
- Россий шанче академийын Йылмышинчымаш институтшын шотлымыж почеш Российыште илыше 193 калык 277 йылме да диалект дене пайдалана[9].
- Йылме чот калыкын чотшо деч шукырак, вет южо калыкын 2 официально шотыш налме йылмыже уло, мутлан, марийын, мордван да алтай калыкын[9].
- Российын туныктымо кышкарыштыже 105 йылме кучылталтеш, нунын кокла гыч 24 — туныктымо йылме семын, 81 — тунемме предмет семын.
Палемдымаш
- ↑ 1 2 3 4 День языков народов России. Hi-Tech Mail.ru. Тергыме кече: 29 сӱрем 2025.
- ↑ Путин поручил учредить День языков народов России. Интерфакс. Тергыме кече: 29 сӱрем 2025.
- ↑ День языков народов России появится в стране. Победа.рф. Тергыме кече: 29 сӱрем 2025.
- ↑ Владимир Путин поручил учредить День языков народов России. Русский мир. Тергыме кече: 29 сӱрем 2025.
- ↑ День языков народов России. Ярославский областной центр дистанционного обучения. Тергыме кече: 29 сӱрем 2025.
- ↑ В РНБ — день рождения Гамзатова. Российская национальная библиотека. Тергыме кече: 29 сӱрем 2025.
- ↑ 1 2 3 4 Заседание Совета по реализации госполитики в сфере поддержки русского языка и языков народов России, 05.06.2025, <http://kremlin.ru/events/president/news/77104>. Тергыме: 5 пеледыш 2025.
- ↑ 1 2 Путин предложил учредить День языков народов России, 05.06.2025, <https://www.rbc.ru/society/05/06/2025/68418e819a79477aacbe9ea6>. Тергыме: 5 пеледыш 2025.
- ↑ 1 2 3 277 языков и диалектов используют народы России. Минобрнауки (21 пургыж 2021). Тергыме кече: 5 пеледыш 2025.