Россий Федерацийын сулло юристше

Россий Федерацийын сулло юристше
Россий Федерацийын сулло юристше
Эл	Россий Федераций
Тип	Чаплӱм-влак
Кӧлан пуалтеш	Права шотышто специалист-влаклан
Статус	пуалтеш
Статистике
Ыштыме кече	1995 ий 30 декабрь
Икымше суапландарымаш	1996 ий

«Россий Федерацийын сулло юристше» (руш. Заслуженный юрист Российской Федерации) — Россий Федерацийын кугыжаныш суаптар кышкарышкыже пурышо чаплӱм.

Пуымо негыз-влак

«Россий Федерацийын сулло юристше» чаплӱмым кӱкшӧ профессионал юрист-влакын суапыштлан пуат:

граждан да тӧнеж-влак чыла могырымат вияҥышт манын, праван кугыжанышыжым чоҥымаште да российысе калыкын тӧртыкшым уэмдымаште икгай права йӧным ышташ тыршымылан;
Россий Федераций кумдыкышто улшо Россий Федераций граждан-влакын да йотэлласе граждан-шамычын праваштым, эрыкыштым да тӧртыкысӧ йӧныштым аралымылан;
Россий Федерацийын тӧртыкшым, права шотышто шот-радамым да конституций стройжым пеҥгыдемдымылан;
тӱшка илышкылым вияҥдымаште сеҥымашыш шуаш виктаралтше ачамландысе юридический школ-влак негызеш юрист шанчым вияҥдымылан;
мер калыкын права тӱвыражым нӧлтымылан, тыгак еҥ-влакын чыла илыш паша аланжым тӧрлаш полшышо тӧртык ден права акт-влакым палыдымаште, шотыш налдымаште але паленак кӱлдымашлан шотлымо нигилизмын лектышыж дене кучедалмылан;
квалификациян юрист пашаеҥым ямдылымылан.

«Россий Федерацийын сулло юристше» чаплӱм, утларакшым, россий тӧнежыште юрист пашам шукташ тӱҥалме але юрист шанчыште тыршаш тӱҥалме деч вара 20 ий деч вара да суаптарлан ончыктымо еҥын федерал кугыжаныш кучем-влакын але Россий Федерацийысе субъектысе кугыжаныш кучем органын суаптарышт улмо годым пуалтеш.

Пуымо радам

Россий Федерацийын чаплӱмжӧ-влак Россий Федераций Президентын кӱштыкшӧ (руш.) (мар. дене, тидлан суаптарыме нерген йодмашым ончен лекмеке, да Россий Федераций Президент пелен кугыжаныш суаптар-влак шотышто комиссийын темлымыж негызеш пуалтыт.

Чаплӱмын историйже

«Россий Федерацийын сулло юристше» чаплӱмым Россий Федераций Президентын 1995 ий 30 декабрьыште лекше^[1] 1341 №-ан «Россий Федерацийын чаплӱмжӧ-влакым ыштыме, чаплӱм-влак нерген положенийым да Россий Федерацийын чаплӱмжылан оҥпалым пеҥгыдемдыме нерген» кӱштыкшӧ дене пеҥгыдемдыме^[2]. Тиде кӱштык денак Чаплӱм нерген икымше положений пеҥгыдемдалтын, тушто палемдыме: «Россий Федерацийын сулло юристше» чаплӱм кӱкшӧ профессионал юрист-влакын тӧртыкым да правасе шот-радамым пеҥгыдемдымаште, граждан-влакын праваштым да тӧртык йӧныштым аралымаште, праван кугыжанышым чоҥымаште, юрист шанчым вияҥдымаште, юрист пашаеҥым ямдылымаште кӱкшӧ сеҥымашлан, ты пашаште 15 ий да утларакат тыршыше-шамычлан пуалтеш. Чаплӱм нерген кызытсе Положений Россий Федераций Президентын 2010 ий 7 сентябрьысе 1099 №-ан «Россий Федерацийын кугыжаныш суаптар кышкаржым уэмдыме шотышто паша-влак нерген» кӱштыкшӧ дене пеҥгыдемдалтын^[3].

Оҥпале

Россий Федерацийысе чаплӱмын оҥпалыже-влак икгай сынан улыт: ший гыч велыме, 40 мм кӱкшытан да 30 мм лопкытан. Тудо лавр да тумо укш-влак дене ыштыме чуяка оҥго сынан. Ыреслен пыштыме ӱлыл укш-влакым бант дене пижыктыме. Оҥгын кӱшыл ужашыштыже Россий Федерацийын Кугыжаныш гербше (руш.) (мар. верланен. Ончыл могырышто, рӱдӧ ужашыштыже, венок ӱмбак картушым пыштыме возыктыш — чаплӱмын лӱмжӧ — уло.

Шеҥгел могырышто оҥпалым вургемыш пижыкташ булавке уло. Оҥпале оҥын пурла могырыштыжо пижыкталтеш.

Куснымо жап

Российыште Россий Федераций Президентын 1995 ий 30 декабрьысе 1341 №-ан кӱштыкшым пеҥгыдемдыме деч ончыч РСФСР-ын чаплӱмжӧ нерген права акт-влак дене пайдаланыме. Кугыжанышын «Россий Совет Федератив Социалис Республик» лӱмжым «Россий Федерацийыш» вашталтымеке (онч. РСФСР-ын 1991 ий 25 декабрьысе 2094-I №-ан тӧртыкшым)^[4], чаплӱм-влакын лӱмыштышт «РСФСР» манмым «Российй Федераций» мут-влак дене алмаштыме, тыге, 1992 ий гыч 1996 ий 30 март марте, 1966 ийыште шочшо РСФСР-ысе чаплӱм, кызытсе чаплӱм семынак пуалтын.

Палемдымаш

↑ Вступил в силу 1 апреля 1996 г.
↑ Указ Президента Российской Федерации от 30 декабря 1995 года № 1341 «Об установлении почётных званий Российской Федерации, утверждении положений о почётных званиях и описания нагрудного знака к почётным званиям Российской Федерации» (руш.). web.archive.org. Тергыме кече: 7 шыжа 2025.
↑ Указ Президента Российской Федерации от 7 сентября 2010 года № 1099 «О мерах по совершенствованию государственной наградной системы Российской Федерации» (неопр.). web.archive.org. Тергыме кече: 7 шыжа 2025.
↑ Закон РСФСР от 25 декабря 1991 г. N 2094-I "Об изменении наименования государства Российская Советская Федеративная Социалистическая Республика" (руш.). web.archive.org. Тергыме кече: 7 шыжа 2025.

Литератур

Щеголев К. А. Современные награды России. Традиции и преемственность. — М.: Вече, 2009. — С. 369. — (История наград). — ISBN 978-5-9533-3696-3.
Винокуров В. А. Система государственных наград Российской Федерации: история, современность и перспективы развития. — М.: Дело, 2012. — 243 с. — ISBN 978-5-7749-0725-0.
Гончаров А. И. Наградная система Российской Федерации. — М.: Посев, 2010. — 254 с.

[1] Вступил в силу 1 апреля 1996 г.

[2] Указ Президента Российской Федерации от 30 декабря 1995 года № 1341 «Об установлении почётных званий Российской Федерации, утверждении положений о почётных званиях и описания нагрудного знака к почётным званиям Российской Федерации» (руш.). web.archive.org. Тергыме кече: 7 шыжа 2025.

[3] Указ Президента Российской Федерации от 7 сентября 2010 года № 1099 «О мерах по совершенствованию государственной наградной системы Российской Федерации» (неопр.). web.archive.org. Тергыме кече: 7 шыжа 2025.

[4] Закон РСФСР от 25 декабря 1991 г. N 2094-I "Об изменении наименования государства Российская Советская Федеративная Социалистическая Республика" (руш.). web.archive.org. Тергыме кече: 7 шыжа 2025.

[1]

[2]

[3]

[4]