Радиоэлектрон кучедалме шотышто служышо еҥын кечыже

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Радиоэлектрон кучедалме шотышто служышо еҥын кечыже
1RL257E Krasukha-4.jpg
Тӱрлылык Профессионал
Ышталтын 2006 ий 31 ага
Палемдат Россий Федерацийын Сарзе Вийже
Кече 15 вӱдшор
Кылдалтын Россий Федерацийын радиоэлектрон кучедалме шотышто войскаже

Радиоэлектрон кучедалме шотышто служышо еҥын кечыже — Россий сарзыеҥ-влакын паша пайремышт. 15 апрельыште ий еда палемдалтеш. РФ Президентын 2006 ий 31 майысе «РФ Сарзе Вийыште профессий пайрем-влакым да шарныктыш кече-влакым палемдыме нерген» кӱштыкше дене увертаралтын. 2024 ийлан радиоэлектрон кучедалмаш дене пашаеҥ-влак Россий Федерацийын Сарзе Вийжын чыла часть ден тӱрлӧ войскалаште улыт.

Историй

Россий имперыште

1904 ий 15 апрельыште Руш-япон сар жапыште Порт-Артурым аралыме годым руш радиостанций-влак икымше гана япон радист-влаклан йӱк мешаньчыкым ыштеныт[1].

Бронян кок япон крейсер «Ниссан» ден «Кассуга» Порт-Артур крепостьым «кумшо перекидной лӱйымашке» лектыныт. Перекидной лӱйкалымаш лӱяш палемдыме верым тура ужын кертде эртаралтеш. Снаряд-влак тура корно дене чоҥештат.

Вашшогышо кок крейсержат тӱҥалтыш гычак, крепостьым лӱӥкалыме деч посна, Ляотешань мыс гоч эртыме корным лӱйкаленыт, тидын нерген тушман-влакын телеграфироватлымыштым «Победа» броненосец ден Шӧртньӧ курыкын радиостанцийже кугу сескем полшымо дене мешаньчыкым ыштеныт, тушман броненосец крейсер-влакым лӱйкален пытарыме ман шоненыт. Тушман 60 наре кугу калибран снарядым колтен. Карапыш логалтен огытыл.

[2].

— Тихий океан флотын командующийжын сомылжым жаплан шуктышо контр-адмирал П. П. Ухтовскийын увертарымашыж гыч

Кугу сескем — утларак куатле радиосигнал. Нунын пайдалыкыштым японец-влак шкак пеҥгыдемденыт, лекше мешаньчыклан кӧра лӱйылтмым тӧрлен шукташ (коррективлаш) неле лийын ман увертареныт. Тиде тӱнямбал сар историйын кучедалмаштыже радиоэлектрон йӧным кучылтмаш икымше гана лийын. Радиокыл разведкысе йӧн гына лиймым чарнен да сӧй пашам вӱдымаште кугу йӧндартышыш савырнен[3].

Идалык эртымеке, радиотелеграфист «Сибирьысе стрелок» кондуктор Синица Георгиев ырес дене суапландаралтын: радиосо тӧрсыр йӱк полшымо дене тудо тушманле миноносецын руш флотын кушто улмыж нерген чын уверым пуаш чарен[4].

СССР-ыште

СССР армийыште РЭБ-ын икымше частьше-влак 1942 ий [[16 теле|16 декабрьыштеъъ шочыныт, кунам Кугыжаныш обороно комитетын И. В. Сталинын кидпалым шындыман Йошкар Армий Тӱҥ штабысе Сарзе разведкын управленийжын кышкарыште улшо мешаньчык радиостанций-влакын пашаштым вуйлатыме шотышто пӧлка ышталтын. Тушманын радиостанцийже-влаклан мешаньчыкым ышташ йӧндарыме кум дивизийым ыштыме[3].

1953 ий 4 ноябрьыште Тӱҥ штаб начальникын радиотехник разведке да мешаньчыкым ыштыме йодышла дене полышкалыше аппаратшым ыштыме. 1954 ий гыч 1959 ий марте чыла войскалаште радиомешаньчык кыл, радиолокаций да радионавигаций шотышто батальон-влакым чумырымо.

1968–1973 ийлаште, Вьетнамысе сарын опытшым шотыш налын, РЭБ вияҥдыше коцепций шочын, тудо специалист-влакым лӱмын ямдылаш, ик паша радамым чоҥаш, РЭБ-ын вийжым да йӧнжым пайдалын кучылташ йӧным ыштен[5].

1989 ий 30 августышто СССР обороно министр шке кӱштыкше дене Тӱҥ штабын техникыжым эскерыше рӱдерым почеш, дислокаций верже Моско.

Россий Федерацийыште

Радиоэлектрон кучедалмаш пашаеҥын кечыже икымше гана РФ обороно министрын кӱштыкше дене 1999 ий 3 майыште увертаралтын[6].

Тӱҥ статья: Россий Федерацийын радиоэлектрон кучедалме шотышто войскаже

РФ Сарзе Вийын 2008 ийыште тӱҥалме реформо йогынышто РЭБ шотышто подразделений-влакым шотаҥдарыме у кышкар ышталтын. РФ Сарзе Вийын лӱмын ыштыме войска-влакын кышкарышкышт мланде ден авиаций часть ден подразделений-влак пурат. РЭБ-ын посна бригадыже-влак ныл военный округыштат чумыралтыныт. РЭБ рото-влак утларакшым Мотолӱйылтшӧ войскалаште, ВДВ бригаде ден дивизийлаште, армийын ВВС да ПВО кышкарыште, тыгак пӱтынь ныл флотысо ушышо РЭБ-ын посна рӱдерышкыже чумыргеныт.

РЭБ-ын чыла тӱрлӧ войскажлан специалистым ямдылыме пашам профессор Н. Е. Жуковский лӱмеш да Ю. Гагарин лӱмеш (Воронеж ола) Сарзе-юж академий шукта. 2016 ийыште тудын негызешак Радиоэлектрон кучедалмаш шотышто НИИ ышталтын. Тамбовышто РЭБ войскам сарыште кучылташ ямдылыме шотышто Межвидовысо рӱдер РЭБ-ын изирак специалистше-влакым ямдыла. Рӱдерын шанче ротышто элын профильный вузлаштыже тунемше студент-влак служитлат, ик жапыштак РЭБ йодыш дене шымлымашым эртат[3].

Радиоэлектрон кучедалме кышкарым чоҥышо ик эн тӱҥ корпорацийлан «Радиоэлектрон технологий-влак» концерн (АО КРЭТ) шотлалтеш. Концерныш 97 НИИ ден ыштыквер-влак пурат[5].

Лӱмын увертарыме сарзе операций эртыме годым специалист-влак тергымашым лачшымак сар пасушто, ВПК войска-влакын тӱшка полигонышт ден ыштыкверлаштышт эртат, тиде шӱдӧ дене тӱрлӧ специалистым техникым виктараш, поснак кӱлешан ойыртемалтше техникым пайдалын кучылташ йӧным ышта[7].

Палемдымаш

  1. ↑ День специалиста по радиоэлектронной борьбе в России, 15 апреля 2024, <https://ria.ru/20240415/radioelektronika-1939540976.html>. Тергыме: 15 вӱдшор 2024. 
  2. ↑ День специалиста по радиоэлектронной борьбе ВС РФ. Тергыме кече: 15 вӱдшор 2024.
  3. ↑ 1 2 3 День специалиста по радиоэлектронной борьбе. Досье - ТАСС, <https://tass.ru/info/3204583>. Тергыме: 15 вӱдшор 2024. 
  4. ↑ День специалиста по радиоэлектронной борьбе ВС РФ. Подольск.ру. Тергыме кече: 15 вӱдшор 2024.
  5. ↑ 1 2 Эволюция радиоэлектронной борьбы. Ростех (27 пургыж 2018). Тергыме кече: 15 вӱдшор 2024.
  6. ↑ День специалиста по радиоэлектронной борьбе. Департамент образования и науки города Москвы. Тергыме кече: 15 вӱдшор 2024.
  7. ↑ Антон Алексеев. Неизменно побеждая на «бесшумном» поле брани. "Красная Звезда" Газета Вооружённых сил Российской Федерации (15 вӱдшор 2024). Тергыме кече: 15 вӱдшор 2024.
"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Радиоэлектрон_кучедалме_шотышто_служышо_еҥын_кечыже&oldid=1158289" гыч налме