Пӱрымашын мыскараже, але Куштылго пар дене!

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Тергыме статья
Пӱрымашын мыскараже, але Куштылго пар дене!
Фильмын постерже
Жанр мелодраме
трагикомедий
Режиссёр Эльдар Рязанов
Сценарийын авторжо Эмиль Брагинский
Эльдар Рязанов
Тӱҥ
рольышто		 Андрей Мягков
Барбара Брыльска
Юрий Яковлев
Любовь Добржанская
Рольым
йӱкаҥденыт		 Сергей Яковлевич Никитин[d], Валентина Илларионовна Талызина[d] да Пугачёва, Алла Борисовна[d]
Оператор Владимир Нахабцев (тӱҥ)
Вадим Алисов
Сергей Арманд
Борис Кочеров
Монтажёр Валерия Белова
Композитор Микаэл Таривердиев
Художник-постановщик Александр Борисов
Тӱҥалтыш телеканал ЦТ-ын икымше программыже
Компаний «Мосфильм» киностудий. Телевизионный фильм-влак усталык ушем
Дистрибьютор Гостелерадио
Кужыт 184 мин
Эл  СССР
Йылме руш
Лекме жап 1976
Мыняр серий 2
Варасе фильм Ирония судьбы. Пакыла[d]
IMDb ID 0073179

«Пӱрымашын мыскараже, але Куштылго пар дене!» — совет телевиденийын 1975 ийысе кок сериян киножо, режиссёр Эльдар Рязанов сниматлен. СССР-ыште Рӱдӧ телевиденийын икымше программыштыже икымше гана 1976 ий 1 январьыште ончыктеныт[1].

Кинон шочмыж нерген

Фильм Эмиль Брагинский ден Эльдар Рязановын «Куштылго пар дене! але икана У ий йӱдым...» пьесыштым экраныш лукмо дене шочын. Пьесе 1969 ийыште возалтын да фильмым ыштыме татлан Совет Союзын икмыняр театрыштыже шындалтын улмаш. Варарак тудым элнан 110 театр сценылаште[2], тыгак йот эллаштат ончыктеныт.

Рязанов ойлен, пьесын сюжетше, фильм семынак, илышыште чын лийше негызеш шочын. Чынак, лийын еҥ, кудо 31 декабрьыште мончаш каен, а эрдене вес олаште помыжалтын. Илышыште тиде чын сӱрет кузе мучашлалтын, Рязанов ден Брагинский пален огытыл, садлан мучашыжым шке шонен луктыныт.

1975 ий шыжым, СССР-ысе премьере деч ончыч, Ушемгӧргысӧ телевизор фестивальын программыже дене келшышын, «Пӱрымашын мыскаражым» Грузий калык икымше гана ужын. Тбилисийыште эртыше мероприятийыште киносӱрет икымше верым налын[3].

Сюжет

Сюжетыште брежнев эпохысо мер архитектурын икгай улмо шӱлыкан сӱрет тӱҥлан шотлалтеш. Тиде сӱрет мыскарасе анимаций прологышто умылтаралтеш, тушто архитектор-влак политик да бюрократ-влак дене кылдалтыныт (режиссёр да аниматор Виталий Песков). Тыге икгай сынан, икгай шӱлышан, но тыгодым моткочак кӱлешан шуко пачашан пӧрт-влак кажне олаште, посёлкышто, нунын воктенат пӱтынь Совет Ушем мучко чоҥалтыныт[4].

Ий еда йӱла почеш, йолташ-влак Москон ик мер мончашкыже у ийым пайремлаш мия. Чыланат пеш чот йӱыт, тӱҥ герой Женя Лукашинын Галялан мужыраҥаш сӧрымыжым палемдат (тудо у ий йӱдым шке кид ден шӱмжым тудлан темлаш шонен). Монча деч вара ик йолташыштлан, Павликлан, Ленинградыш рейсыш шуман улмаш, тушто тудым ватыже вуча. Пӱтынь тӱшка тудым аэропортыш ужаташ погына.

Йолташ-влакын аэропортыш миен шумышт годым Женя ден Павел маленыт. А Саша ден Миша кӧ чоҥештышашым шарналтен огыт керт. Павлик олмеш нуно йоҥылыш Женям самолётыш шындат.

Женя чоҥештыме мучко шыдештше пошкудыжын вачымбалнеже мала, тудак пытартышлан Ленинградыште самолёт гыч лекташ полша. Самырык еҥ, Москошто улам ман шонен, Ленинград аэропортеш помыжалтеш. Тудо таксим куча да водительлан шке адресшым каласа.

Тыге лектын, Ленинградыштат Женян Москосо гаяк адрес дене, москосо гаяк чоҥымо пӧрт уло улмаш. Москвич «шке» пачерышкыже лифт дене кӱза да, ӧрат веле, пачер сравочыжат омсалан келшен толеш (прологышто каласыме: «стандартан пачерым стандартан сравоч-влак денак чоҥат»). Пачер кӧргыштӧ эсогыл чыла аврвержат Женян пачерысе гаяк, но самырык еҥ тунар руштын, ойыртемым йылт ок шеклане.

Тиде жапыште пачерын озаже Надя Шевелёва мӧҥгышкыжӧ пӧртылеш. Тудо шке кавалерже, Ипполитше дене У ийым вашлияш ямдылалтеш. Кенета шке койкыштыжо мален кийыше палыдыме еҥым ужылалта. Тудо ӱждымӧ унам омса лондем гоч луктын колташ тӧча, но тудыжо шыдешкышыла, умылен ок керт: «тудын» пачерыштыже йот ӱдырамаш мом ышта да молан тудо тушто командоватла? Шке паспортысо пропискыштым ваш ончыктен, нуно мо лиймым рашемден кертыт. Женя ӧреш: Москваште тудым Галя вучас. А Ипполит, Надя деке толмеке, Женя ден Надян умылтарымашыштлан ок ӱшане. Самырык еҥ Москош каяш тарвана, но умыла: пеленже оксаже уке. Тудлан Надян пачерышкыже пӧртылаш перна. Ипполит Надям ушкала да лектын кая. Надя вашкерак Евгений деч утлынеже, но вес эр марте Москош рейс уке. Женя икана веле огыл Москош йыҥгырташ тӧча, мо лиймым Галялан умылтарынеже. Пытартышлан тудо ӱдыр деке йыҥгыртен шукта, но тудо, Ленинград нерген колын, трупкам кудалта. Надя Моско вокзалыш кая да шкенжын у палымыжлан поездыш билетым Моско марте налеш, но тудо билетым кушкедеш да каяш ок келше.

Женя ден Надя ӧкымеш у ий йӱдым пырля эртарат. Ончыч нуно ваш-ваш тушманлын ончат, но эркын-эркын кумылышт пушкыдемеш, да нуно икте-весыштым йӧраташ тӱҥалыт. Эрдене нуно умылат, коклаштыш чылажат мо лийын гын, йоҥылыш, шканышт неле пунчалым луктыт — ойырлаш. Самырык еҥ Москош пӧртылеш. Корно да малыдыме йӱд деч вара ярныше, тудо мален колта. Помыжалмеке, Надя омеш конча манын шона, но Надя воктеныжак шинча. Тудо Москошко толаш шонен пыштен да йӧратыме еҥжым муаш тунаржак неле лийын огыл, вет нунын адресышт икгайыс, сравочыштат замоклан келшен толеш.

Новеллыш савырымаш

«Пӱрымашын мыскараже» новеллыш савырымаш (тыкымлен ончыктымо ремаркан драме) уло, кудо тӱрлӧ сборниклаште Эльдар Рязановын фильмжым новелле семын савыктыме[5]. Тудын содержанийже фильм да пьесе дене келшен толеш.

Рольышто

Актёр Роль
Андрей Мягков Евгений (Женя) Михайлович Лукашин (вокал — Сергей Никитин)[6] хирург Евгений (Женя) Михайлович Лукашин (вокал — Сергей Никитин)[6]
Барбара Брыльска Надежда (Надя) Васильевна Шевелёва (йӱкаҥден — Валентина Талызина, вокал — Алла Пугачёва) руш йылмым да литературым туныктышо Надежда (Надя) Васильевна Шевелёва (йӱкаҥден — Валентина Талызина, вокал — Алла Пугачёва)
Юрий Яковлев Ипполит Георгиевич Надян качыже Ипполит Георгиевич
Любовь Добржанская Марина Дмитриевна Женян аваже Марина Дмитриевна
Ольга Науменко Галя Женян оръеҥже Галя
Лия Ахеджакова Таня Надян йолташыже, коллегыже Таня
Валентина Талызина Валя Надян йолташыже, коллегыже Валя
Александр Ширвиндт Павел / Женян йолташыже Павел / фильм тӱҥалтыште кадр шеҥгелсе йӱк
Георгий Бурков Миша Женян йолташыже Миша
Александр Белявский Саша Женян йолташыже Саша
Любовь Соколова Надян аваже[7] Надян аваже[7]
Готлиб Ронинсон Красноярск гыч пассажир самолётыш шындымым вучышо Красноярск гыч пассажир
Эльдар Рязанов самолётысо пассажир (титрыште уке) самолётысо пассажир (титрыште уке)
Борис Руднев таксист (титрыште уке) таксист (титрыште уке)
Николай Погодин тыглай уна баянан (титрыште уке) тыглай уна баянан (титрыште уке)
Александр Постников корныеҥ (титрыште уке) корныеҥ (титрыште уке)
Елена Наумкина буфетчице аэропортышто (нет в титрах) буфетчице аэропортышто (нет в титрах)
Николай Кузнецов пошкудо (титрыште уке) пошкудо (титрыште уке)
Михаил Бочаров пиян пошкудо (титрыште уке) пиян пошкудо (титрыште уке)

Фильм гыч кадр-влак

  • Андрей Мягков Женян рольыштыжо да Ольга Науменко Галян рольыштыжо

    Андрей Мягков Женян рольыштыжо да Ольга Науменко Галян рольыштыжо

  • Александр Ширвиндт Павелын рольыштыжо

    Александр Ширвиндт Павелын рольыштыжо

  • Барбара Брыльска Надян рольыштыжо

    Барбара Брыльска Надян рольыштыжо

  • Юрий Яковлев Ипполитын рольышто

    Юрий Яковлев Ипполитын рольышто

  • Любовь Добржанская Женян аважын рольыштыжо

    Любовь Добржанская Женян аважын рольыштыжо

  • Андрей Мягков (Женя) да Барбара Брыльска (Надя)

    Андрей Мягков (Женя) да Барбара Брыльска (Надя)

Сниматлыше еҥ-влак тӱшка

  • Сценарийын авторышт: Эмиль Брагинский, Эльдар Рязанов
  • Режиссёр-постановщик: Эльдар Рязанов
  • Тӱҥ оператор: Владимир Нахабцев
  • Тӱҥ сӱретче: Александр Борисов
  • Кокымшо режиссёр: Игорь Петров
  • Йӱк оператор: Юрий Рабинович
  • Композитор: Микаэл Таривердиев
  • Дирижёр: Георгий Гаранян
  • Вургем сӱретче: Ольга Кручинина
  • Грим сӱретче: Ольга Струнцова
  • Кинооператор-влак: Вадим Алисов, Сергей Арманд, Борис Кочеров
  • Комбинацийлыме съёмке: Борис Травкин (оператор), Валентин Гласс (сӱретче)
  • Монтаж: Валерия Белова
  • Режиссёрын ассистентше: Нина Коренева, Григорий Торчинский
  • Операторын ассистентше-влак: Владимир Горшков, Владимир Батузов, Александр Михалычев, * * Сергей Кочебуров, Николай Коробейник
  • Монтажёрын ассистентше : Элеонора Праксина
  • Сӱретче-декоратор: И. Фёдоров
  • Тул мастар: Марк Вайсман
  • Редактор: И. Наумова
  • Сем редактор-влак: Раиса Лукина, В. Лаписов
  • Фильм тӱҥалтыште мультипликаций заставке: Виталий Песков
  • Сӱрет директор: Ефим Голынский

Муро ден почеламут

Фильмын сценарийыштыже 9 почеламут возалтын. Нунын гыч 8 муро лийшаш ыле. Эльдар Рязанов шотлен луктын: ик композитор иканаште 8 тӱрлӧ композицийым серен ок сеҥе. Тунам тудо ныл авторлан иканаште темлен: Ян Френкельлан, Исак Шварцлан, Андрей Петровлан да Микаэл Таривердиевлан. Шонымыж почеш, кажныже кок муро дене возышаш ыле. Тӱҥалтыште чыланат келшеныт, но варажым кумытын тӱрлӧ амаллан кӧра отказеныт: ала-кӧлан вес элыш каяш темленыт, ала-кӧ паша ятыр улмылан кӧра шуктен огыл. Микаэл Таривердиев веле кодын[2].

Сценарийым лудын лекмеке, сем мастар Микаэл Леонович тудын тӱрлӧ жанр ойыртемжылан ӧрын. Пытартышлан тудо шкаланже сӱрет-влакым рошто йомак семын палемден[8]. Сем мастар Марина Цветаеван, Евгения Евтушенкон, Белла Ахмадулинан да моло кумдан палыме поэт-влакын почеламутышлан семым пыштен.

Фильмыште пӱтынь семым Микэл Таривердиев возен. Тудын пелашыже Вера шарналтен[9]:

«Икана Таривердиев кочмывер воктене ошкылын да калык коклаште «На Тихорецкую состав отправится...» мурым муралтен шинчыше Рязановым ужын. Тиде мурым тудо шке у фильмышкыже налаш шонен да калык муро улмыжлан кӧра чаманен. Чынже тыгай: ты муро мыйын пелашемын оперыжлан возалтын. А йоҥгалтарен тудым Владимир Высоцкий, садлан Рязанов тудым колын, но авторжым пален огыл».

Пӧръеҥ вокалым фильмыште утларакшым Сергей Никитин мурен(«Со мною вот что происходит», «Я спросил у ясеня», «Никого не будет в доме» и «Если у вас нету тёти»), ӱдырамашыным — Алла Пугачёва («По улице моей», «На Тихорецкую», «Мне нравится», «У зеркала»). «Баллада о прокуренном вагоне» Александр Кочетовын почеламутшым фильм мучаште Андрей Мягков ден Валентина Талзина лудыт. Тӱҥалтыште фильмлан муро-влакым мураш Анна Герман ямдылалтын, но йот элысе актрисым возашлан сметыш оксам пыштыме огыл улмаш[10].

Фильмлан саундтрек ужаш икмынярже Таривердиевын 1976 ийыште «Мелодия» фирмыште лукмо пластинкеш лектын[11]. Саундтрекым тичмашын 2009 ийыште CD дискеш «Бомба-Мьюзик» фирме луктын[12]. 2016 ийыште секундрекым Великобританийысе «Earth» лейбл винилыште луктын[13], 2019 ийыште — тӱрлӧ тӱсан винилыште «Бомба-Мьюзик»[8].

«Бомба-Мьюзикын» 2009 ийысе савыктышыже
№ ВуймутМутВокал Жап
1. «Увертюр» (инструментал)   2:43
2. «Со мною вот что происходит / Мый денем теве мо ышталтеш» Евгений ЕвтушенкоС. Никитин 2:28
3. «Надежда / Ӱшан» (инструментал)   4:24
4. «В ожидании Нового года / У ийым вучымо годым» (инструментал)   1:14
5. «Никого не будет в доме... / Пӧртыштӧ иктат огеш лий...» Борис ПастернакА. Пугачёва 2:17
6. «Снег над Ленинградом / Ленинград ӱмбалне лум» (инструментал)   2:45
7. «По улице моей который год / Уремыштем, мыняр идалык» Белла Ахмадулина  2:48
8. «На Третьей улице Строителей / Чоҥышо-влакын Кумшо уремыштышт» (инструментал)   1:15
9. «На Тихорецкую / Тихорецкийыш» Михаил ЛьвовскийА. Пугачёва 1:29
10. «С Новым годом! / У ий дене!» (инструментал)   2:46
11. «Мне нравится / Мылам келша[14]» Марина ЦветаеваА. Пугачёва 1:35
12. «Если у вас нету тёти / Тендан кокада уке гын (Ария московского гостя / Моско унан арийже)» Александр АроновС. Никитин 1:53
13. «Последний вальс / Пытартыш вальс» (инструментал)   1:45
14. «Хочу у зеркала спросить / Воштончыш деч йоднем мый» М. Цветаева  1:36
15. «Я спросил у ясеня / Мый шӧрва деч йодым» Владимир КиршонС. Никитин 3:08
16. «С любимыми не расставайтесь / Йӧратыме-влак дене ида ойырло» Александр КочетковА. Мягков да В. Талызина 4:26
17. «Мелодия / Сем» (инструментал)   4:33
41:03

2014 ийыште «Серебряный дождь» / «Ший йӱр» радиостанций ты кино гыч муро-влак дене лукмо пластинкым «Мелодия» фирмын культыш савырныше 50 пластинке» радамыш пуртен[15].

Войзымаш

Фильмын тӱҥ операторжо, Владимир Нахабцев, ту жаплан у йӧным кум камеран кышкарым кучылташ шонен пыштен. Ик жапыштак кум камер пашам ыштен, нунышт кум тӱрлӧ вер гыч модмым войзеныт. Тиде пашам чотак куштылемден, но тунамак войзымо паша ятырлан шуйнен[2].

Войзымо паша мартыште тӱҥалын, а кеҥеж рӱдын мучашлалтын. Сандене сӱретыште шке ыштыме (искусственный) лум кучылталтын. Но тудо жапыште лум пушко ден моло агрегат шонен лукмо огытыл улмаш, лумым ватке, кагаз, пенопласт гыч кид дене ямдыленыт. А мардеж вий лийже манын, феным кучылтыныт[9].

Чыла съёмкым Москошто эртеныт да икмыняр сценым гына Ленинградыште войзеныт. Фильм дене пашам ыштыше кок пачержат Вернадский проспектыште верланеныт: 125 пӧртыштӧ (тушто Лукашинын пачерже) да 113-ыште (Надян пачерже). Мончасе сӱретлан «Мосфильмыште» лӱмын павильоным ыштыме.

А чынак улшо Чоҥышо-влакын Кумшо уремышт Вернадский проспект кумдыкыштак лийын. Чын, 1963 ийыште тудым Мария Ульянован уремышкыже савыреныт[16].

2003 ийыште Женя Лукашинын пуйто илыме пӧрт пырдыжеш шарныктыш оҥам пижыктеныт. Тудым почмаште Эльдар Рязанов лийын[17]. Но икымше йӱдымак алюминий пластинкым шолыштыныт. 2007 ийыште табличке-влакым Вернадскийын проспектыштыже иканаште кок пӧртышкат вераҥденыт — 125-шыште, да 113-што — но нунат шке верыштышт кужун кечен огытыл[18][19][20].

Кинолан тергалтмаш

Тӱҥ пӧръеҥ рольыш — Женя Лукашинлан — тунам чапланыше актер Андрей Миронов логалнеже улмаш. Но Рязанов тудын кандидатуржым кораҥден. Тудо ты рольлан лавеласым огыл, а пӧръеҥым, кычалын, кудын тӱжвал тӱс ден койыш-шоктышыжо ӱдырамашын кумылжым ок савыре. Мироновлан Ипполитым модаш темленыт, но тиде роль деч тудо тореш лийын. Лукашин Женян рольышто шкеныштым тыгак Олег Даль, Пётр Вельяминов, Станислав Любшин ден Иннокентий Смотуновский тергеныт[9]. Андрей Мягков Лукашинын рольыш ялт вучыдымын логалын. Режиссёр тудым шылталымыла ончен, но тергалтме годым тудо шкенжым эн ӱшандарышын ончыктен.

Тӱҥ ӱдырамаш рольыш актрисым ойырен налме годымат нелылык лектын. Рязанов Надям ны Людмила Гурченкошто, ны Валентина Талзинаште, ны Светлана Немоляеваште, ны Антонина Шурановаште ни моло совет шӱдыр-влак коклаште ужын огыл. Тӱҥалтыште тудо ты рольым Алиса Фрейндрих модшаш ман шонен, тудо комедийысе роль-влакым устан модын да, тиде кинолан пешак чот кӱлын, сайын мурен. Но Худкаҥаш тудым пеҥгыдемден огыл[2]. Тӱҥ рольыш польшысо актрисе Барбара Брыльска нерген шонымаш Рязановын вес режиссёр ден мутланыме деч вара шочын. Рязанов фильмыш вес элысе актрисым ӱжын, но чот акцентлан кӧра, тудым Валентина Талызина йӱкаҥден. Тыгак Талызина фильмыште Валян, Надян йолташ ӱдыржым модын.

Ипполитын рольжылан ондак Олег Басилашвилим палемденыт улмаш. Тудо эсогыл икмыняр эпизодым модынат шуктен. Но войзымо годым тудын ачаже ден коллегыже Ефим Копелян ик жапыште гаяк коленыт, да тудо пашам умбакыже шуен кертын огыл. Тунам тудын вержым Юрий Яковлев налын[21].

А Галян рольжылан ондак Наталья Гвоздиковам пеҥгыдемдыме улмаш[22].

Лукашинын йолташыжым Эльдар Рязановын йолташыже-влак — Георгий Бурков да Александр Ширвиндт модыныт. Режиссёр тылеч ончыч нунын дене моло фильмылаште пашам ыштен. Александр Белявскийым варарак ӱжыныт. А Надя ден Женян аваштын рольыш Любовь Соколовам да Любовь Добржанскаям пеҥгыдемдыме улмаш, нунат ондак Рязанов дене пашам ыштеныт — «Берегись автомибиля» киношто войзалтыныт.

Фильмысе тӱшка калыкыште Александр Беляев войзалтын, игече дене палдырыше НТВ-се телевиденийысе вӱдышӧ[9].

Фильмын премьерже

1976 ий 1 январьыште 18:00 «Икымше программыште» «Ирония судьбы, или С лёгким паром» «Пӱрымашын мыскараже але Куштылго пар дене!» фильмын премьерыже лийын. Тудо моткоч чапле сеҥымашан лийын. Фёдор Раззаковын мутшо почеш, премьерым 100 миллион еҥ ончен[23]. Шуко серышыште 1976 ий 7 февральыште угыч ончыкташ йодмылан кӧра, «Пӱрымашын мыскараже але Куштылго пар дене!» кокымшо гана ончыкталтын. Фильмын кӱчыкемдыме вариантше кинотеатрлаште пӧрдын, тыштат ончышо-влак коклаште киносӱрет кумдан палыме лийын. Тушто тудым 7 миллион наре еҥ ончен[24][25][26].

«Советский экран» савыктышын лудшыжо-влак «Пӱрымашын мыскараже» кином 1976 ийысе эн сай фильм семын акленыт, а эн сай актёрлан Женя Лукашиным модшо Андрей Мягковым ойырен налыныт[27]. 1977 ийыште режиссёр Эльдар Рязанов, сценарист Эмиль Брагинский, оператор Владимир Нахабцев, композитор Микаэл Таривердиев да фильмын тӱҥ актёрышт Барбара Брыльска, Андрей Мягков фильмжым ыштымаште кугун тыршымыштлан Совет Ушемын кугыжаныш премийжым суленыт[28].

Суаптар-влак

  • 1976 — «Советский экран» журналын лудшыжо-влак «Пӱрымашын мыскаражым» идалыкын эн сай фильмжылан ойыреныт.
  • 1976 — «Советский экран» журналым йодыштмыж почеш Андрей Мягков СССР-ын эн сай актёржылан шотлымо[29].
  • 1977 — СССР-ысе Кугыжаныш премий дене режиссёр Эльдар Рязанов, тӱҥ рольжым модшо-влак Андрей Мягков ден Барбара Брыльская, композитор Микаэл Таривердиев, оператор Владимир Нахабцев, сценарийын авторжо Эмиль Брагинский суапландаралтыныт.

Факт-влак

Йоҥылышан кадр
  • Фильмым почшо титреш йоҥылышым колтымо: «исключительно» мутышто «л» буквам кодымо.

Орфографий ден пунктуаций тиде примерыште аралалтыныт.

Совершенно нетипичная история которая могла произойти только и искючительно в новогоднюю ночь

  • Фильм тӱҥалтыште, режиссёрын шонымыж почеш, вертолёт гыч войзымо икгай совет оралтым ончыктышаш улыт улмаш. Но сӱретын бюджетышкыже тыгай съёмкым палемден огытыл, сандене ончаш толшо еҥ олмешыже анимацийым ужын.
  • Кунам Надя лум пургыж гыч Ипполитын кушкедме фотокартычкыжым пога, фотошто Яковлев огыл, а Басилашвили. Тиде кадрым угыч сниматлаш шоненыт, но тыгодым уже лум йӧршынат лийын огыл[30].
  • Надя туныктышылан пашам ышта. Но Ипполит дене мутланыме годым тудо йоҥылыш пелешта: «Я забыла одеть праздничное платье» / «Пайрем тувырым чикташ монденам». Руш йылмын правилже почеш тудо «чияш» маншаш ыле.
  • Лукашин Ленинградыш Домодедово аэропорт гыч чоҥешта, кеч совет жапыште йӱдвел да касвел могырышкыла эл кӧргӧ рейс-влак 1-ше Шереметево аэропорт гыч гына чоҥештылыныт[31].
  • Эльдар Рязанов сӱретыште эпизод рольым модын — самолётысо пассажирым, кудын вачымвакыже малыше Лукашин вуйжым пыштен[31][32].
  • «Какая гадость эта ваша заливная рыба», «О, тёпленькая пошла» / «Могай йырнык тендан заливной колда», «О, шокшырак йога» — ой-влак фильмын сценарийыштыже лийын огытыл. Тиде Юрий Яковлевын импровизацийже лийын[31].
  • Москошто 1958 ий марте Чоҥышо-влакын 3-шо уремышт лийын, но 1963 ийыште тудым Мария Ульянован уремышкыже весемденыт. Ленинградыште Чоҥышо-влакын 3-шо уремышт нигунамат лийын огыл, но [[1955]—1962 ийлаште иканаште Чоҥышо-влакын кок уремышт лийын, иктыже Красногвардейский районысо промзонышто; кызыт ты урем Бокситогорская маналтеш,, кокымшо — Киров районышто, кызыт Маринеско урем.

Тӱвыра кыл

  • 1981 ийыште КПСС-ын XXVI съездыштыже Леонид Брежнев шке отчёт докладыштыже фильмым ушештарен:

Йыр улшо чыла моторлык, сай кумылым, сай аклымымутым лукшаш нерген умылтарыме ок кӱл. Москон олимпий объектше-влак да южо илыме кварталже, эртыше илыш гыч нӧлталме жемчуг семын улыт, Ленинградын, Алма-Атан, Вильнюсын, Навоин моло олалан архитектур ансамбльже-влак — тиде мемнан кугешнымашна. Туге гынат чумыр налмаште олам чоҥымаш сылнылык ойыртем да тӱрлӧ улмо дене нужна улеш. Тиде фильмын геройжо семын илышыште лийшаш огыл, пӱрымашын мыскараж почеш вес олаш логалмекат, ны шке пӧртшым, ны пачержым еҥын деч ойырен кертын огыл. (Залыште ылыжмаш. Совым кырымаш.)[33]

  • 2015 ийыште Индийыште «Мый У ийым йӧратем» фильм лектын, тӱҥ рольым Санни Деол и Канганой Ранаут модыныт. Фильмысе герой-влакын лӱмышт индийысе, действий Чикаго ден Нью-Йоркышто эрта. А сюжет тичмашнек Надя ден Женян илышыштым ончыкта. Но продюсер-влак шонымашым кӱсынлымӧ нерген шып лийыныт[34][35][36].
  • 2021 ий кеҥежым российысе режиссёр Марюс Вайсберг фильмын шке версийжым ышташ шонен да паша вуймут шотеш «Ирония судьбы в Голливуде» / «Пӱрымашын мыскарадже Голливудышто» манын. Америкысе фильмыште Эмма Робертс, племянница Джулии Робертс, Томас Манн, Мэделин Петш и Бритт Робертсон лийыныт[37][38][39].

Критике

Сергей Кара-Мурза «Руш пӧртыштӧ экшык» шке статьяштыже Рязановын геройжо-влак «антисовет» улмылан шылтален, нуно «эргӧргысӧ эмигрант-влакым» культивироватлат ман титаклен. Тудо тыге шонен, «Пӱрымашын мыскараже» фильмын геройжо-влак — «ту ийласе тыглай интеллигент, ты йыргеклан келшен толшо социал сынан», кудышт кумло ияш деч кугырак улыт, нунын ешышт, йочашт уке, но уло нунын йӧнан илышышт, поянлыкышт нерген азапланыше виян авашт. Герой-влакын «Шонен лукмо элитарность, аристократичностьыштым» илышыште интеллигенцийын кугу ужашыже шекланен да шканже руалтен шуктен, мучашлан «нуно куанен Перестройкым вашлийыныт да Сахаровлан совым кыреныт»[40].

С. Кара-Мурзан фильмым да тудын режиссёржым шылталымаш икте веле лийын огыл. 2018 ий декабрьыште «Пӱрымашын мыскаражым» ий еда 31 декабрьыште телевизорышто ончыктымо йӱлам митрополит Рязанский Марк удалан шотлен. Тудын шонымаште, фильмын идейже — «ӧрмаш ынже лий манын, ок кӱл пашам ыштыме, лиеш тыглаяк вашлияш, шинчалташ, йӱын темаш», — христианствын негызшым кӱрыштеш, шке кӧргӧ чон шотышто чарныде пашам ыштыман, а геройын йӧратымашым вашлиймыже, ужалымаш негызеш чоҥалтын[41].

Историк да протодиакон Владимир Василик, фильмын икмыняр темыжым иктешлымеке — Хрущёв- Брежнев жапысе ачадыме тулык совет интеллигенций, йӧратымаш да ужалымаш, аракам йӱмаш, поран — пӱрымашын образше, У ий годсо ияланен веселаҥмашын метафорыже, — фильмым «социализм эпохын пӱтынь пытартыш чапшылан да трагедийжылан чапкӱм семын» аклен, ты жапыштак фильм «мландыште юмым кодышо еҥ-влакын йӧраш тӱҥалше йӧратымашыштын ӱмылжым ончыкта»; Юмо нерген йокрокланымаш эн ончычак «муро да почеламут дене пуалтеш, нуно античный трагедийысе хорын пашажым шуктат»[42].

DVD-се релиз

DVD-се релизым 2009 ий 10 декабрьыште «Флагман-Трейд» компаний эртарен[31].

Фильмын шуйнымыжо

«Пӱрымашын мыскараже» фильмым «Пӱрымашын мыскараже. Умбакыже» вуймут дене ончыктымаш 2007 ий декабрьыште лийын, тунамак кассе хитыш савырнен, 5 миллион долларлан ыштыме фильм 55 миллион долларым поген. Лукашин Женя ден Надя Шевелеван йочаштын рольыштым, ава-авашт гаяк илыш сӱретыш логалше Константин Хабенский ден Елизавета Боярская модыныт[43].

Андрей Мягков съёмкышто лийын гынат, лекше кино нерген чаманен ойлен да келшыдымашым ончыктен[44].

Палемдымаш

  1. ↑ Фильм Ирония судьбы, или С лёгким паром!: смотреть онлайн в хорошем качестве, фото, видео - Вокруг ТВ. (англ.). Вокруг ТВ. Тергыме кече: 26 кылме 2019.
  2. ↑ 1 2 3 4 Ирония судьбы - главный новогодний фильм СССР и России. Рассказываем историю его создания // Правила жизни : журнал. — 2021. — 31 теле.
  3. ↑ 1 января исполняется 40 лет со дня премьеры комедии «Ирония судьбы, или С легким паром!» (руш.). ТАСС.
  4. ↑ Frederick Edwin Ian Hamilton, Kaliopa Dimitrovska Andrews, Nataša Pichler-Milanović. Transformation Of Cities In Central And Eastern Europe. — New York: UN University Press, 2005. — С. 159. — ISBN 9280811053 (pbk.).
  5. ↑ Рязанов Э. А. Старики-разбойники. — АСТ, Зебра Е, 2008. — С. 151—232. — 688 с. — ISBN 978-5-17-048780-6. — ISBN 978-5-94663-535-6.
  6. ↑ Александр Мельман. Преображения Жени Лукашина: оказался на обочине, но в глазах надежда. Маленький человек. Московский комсомолец (14 ӱярня 2023).
  7. ↑ В пьесе, по которой снят фильм, указано имя и отчество мамы Нади — Ольга Николаевна, — а в самом фильме — нет.
  8. ↑ 1 2 Ирония судьбы или С лёгким паром! BoMB033-907 LP на сайте Discogs, аннотация
  9. ↑ 1 2 3 4 Галина Глазко. Необычные факты создания фильма «Ирония судьбы, или С легким паром!» // Спорт-экспресс : сайт. — 2021. — 31 теле.
  10. ↑ Павел Соседов. Анна Герман: Почему она любила высоких мужчин? // 7дней.ру : сайт. — 2023. — 2 сӱрем.
  11. ↑ Музыка из кинофильмов «Ольга Сергеевна», «Ирония судьбы» на сайте Discogs
  12. ↑ Ирония судьбы или С лёгким паром! на сайте Discogs
  13. ↑ Tariverdiev – The Irony Of Fate (Original Score) на сайте Discogs
  14. ↑ «Мне нравится, что вы больны не мной» Цветаевой — любовный треугольник. pishi-stihi.ru. Тергыме кече: 26 кылме 2019. Архивлыме 8 пеледыш 2021 ий.
  15. ↑ 50 культовых пластинок фирмы «Мелодия» | Серебряный Дождь (руш.). web.archive.org. Тергыме кече: 18 кылме 2024.
  16. ↑ 10 интересных фактов о фильме «Ирония судьбы, или С лёгким паром!» // Дом кино : журнал. — 2017. — 25 теле.
  17. ↑ Самый новогодний фильм увековечен мемориальной доской, <https://www.rbc.ru/society/26/12/2003/5703b7249a7947783a5a65b3>. Тергыме: 18 кылме 2024. 
  18. ↑ "Ирония судьбы" обзавелась памятными досками на местах съемок, 20071229T1430, <https://ria.ru/20071229/94719257.html>. Тергыме: 18 кылме 2024. 
  19. ↑ Вандалы украли памятную табличку, посвященную фильму "Ирония судьбы" – Москва 24, 24.07.2013 (руш.). www.m24.ru. Тергыме кече: 18 кылме 2024.
  20. ↑ Со стены дома, где снимали «Иронию судьбы», украли памятную табличку (руш.). Тергыме кече: 18 кылме 2024.
  21. ↑ Женский портал: 10 актёров, которые могли бы сыграть в «Иронии судьбы, или С лёгким паром!»
  22. ↑ Женский портал: 10 актёров, которые могли бы сыграть в «Иронии судьбы, или С лёгким паром!»
  23. ↑ Почти рождественская История Архивысе копий 25 ӱярня 2013 гыч. market.umh.ua.
  24. ↑ 40 лет с «Иронией» - Газета.RU. Газета.RU.
  25. ↑ Ирония судьбы или с легким паром. Рождение легенды - Первый канал на YouTube, начиная с 286-й сек
  26. ↑ Киностальгия «Ирония судьбы, или с лёгким паром», часть 3 - Пятый канал. Пятый канал. Тергыме кече: 2 шорыкйол 2020.
  27. ↑ Победители конкурса журнала "Советский экран" // akter.kulichki.com. — 1983. — Шыжа.
  28. ↑ Телефильм "Ирония судьбы, или С легким паром!". Досье - ТАСС, <https://tass.ru/info/4825730>. Тергыме: 18 кылме 2024. 
  29. ↑ История, рассказанная в "Иронии судьбы, или С легким паром!", реальна. в 60-х годах 31 декабря композитор Никита Богословский решил пошутить: пьяного товарища отвезли на вокзал и с 15 копейками в кармане отправили в Киев. Факты и комментарии (10 шорыкйол 2007). Тергыме кече: 26 кылме 2019. Архивировано из оригинала 21 сорла 2009 ий.
  30. ↑ 5 киноляпов в "Иронии Судьбы", которые вы не заметили даже спустя почти 50 лет, 2022-12-23, <https://life.ru/p/1544069>. Тергыме: 18 кылме 2024. 
  31. ↑ 1 2 3 4 Ирония судьбы, или С легким паром! (ТВ, 1975) (руш.). www.kinopoisk.ru. Тергыме кече: 18 кылме 2024.
  32. ↑ Ирония судьбы, или С легким паром! - «25-й кадр» | Независимый журнал о кино. 25-k.com. Тергыме кече: 18 кылме 2024.
  33. ↑ 26-й съезд КПСС (23 февраля — 3 марта 1981 года): Стенографический отчёт. Т. 1. — М.: Политиздат, 1981. — С. 81.
  34. ↑ Я люблю Новый год (2015) — дата выхода в России и премьеры в мире — Кинопоиск (руш.). Кинопоиск. Тергыме кече: 18 кылме 2024.
  35. ↑ I Love New Year (англ.) на сайте Internet Movie Database
  36. ↑ Болливуд снял индийский ремейк "Иронии судьбы", <https://www.rbc.ru/society/06/08/2013/57040d6a9a794761c0ce06e8>. Тергыме: 18 кылме 2024. 
  37. ↑ Марюс Вайсберг снимет американскую адаптацию фильма Эльдара Рязанова «Ирония судьбы, или с легким паром!»
  38. ↑ В США снимут англоязычную версию «Иронии судьбы». Режиссер – Марюс Вайсберг.
  39. ↑ Вайсберг показал первый кадр из голливудской «Иронии судьбы».
  40. ↑ Кара-Мурза С. Г., Телегин С. А. Неполадки в русском доме Архивысе копий 23 теле 2021 гыч. — М.: Алгоритм. — Серия «Горячая линия». — 443 с. — 3000 экз. — ISBN 5-699-09616-7.
  41. ↑ Митрополит Рязанский раскритиковал фильм «Ирония судьбы». Тергыме кече: 23 теле 2021. Архивлыме 23 теле 2021 ий.
  42. ↑ Протодиакон Владимир Василик. О духовном содержании фильма «Ирония судьбы, или С легким паром!» / Православие.Ru, <https://pravoslavie.ru/126796.html>. Тергыме: 18 кылме 2024. 
  43. ↑ Анна ВЕЛИГЖАНИНА. «Ирония судьбы»: Брыльска не хотела целоваться с Яковлевым, а Боярская - с Хабенским // Комсомольская правда : сайт. — 2007. — 27 теле.
  44. ↑ Алина Минеева. «Не одобряю»: Андрей Мягков против «Иронии судьбы» // газета.ru : сайт. — 2018. — 25 теле.

Литератур

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Пӱрымашын_мыскараже,_але_Куштылго_пар_дене!&oldid=1231879" гыч налме