Медицине мамык

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Тергыме статья
«Asepta» манме медицине мамыкын тӱрлӧ видше, Анри Лимоньерын литографийже, 1928

Медицине мамык — натурал шӱртӧ (хлопок, меж, йытын) гыч ыштыме пун ярыман материал[1].

Шкенжын чот шыҥдарыме йӧнжылан (гигроскопичность манмылан) кӧра медицине вате процедур да пидме кабинетлаште, эмлыме-профилактике тӧнежласе хирургий ден офтальмологий, гинекологий пӧлкалаште, стоматологий клиниклаште да моло медицине тӧнежлаште алмашташ лийдыме материал улеш. Тылеч посна, хлопок ден йытын мамык косметологийыште шуко жап кучылталтыныт[2][3].

Историй

Гигроскопический медицине мамык медициныште сусырым пидаш, вӱр йогымым чараш, хирургий операций годым пайдаланышаш материал семын; компрессым ыштышашн, тыгак тӱрлӧ косметике да эмлыме-профилактике процедурым эртарыме годым кумдан кучылталтеш[3].

Шыҥдарыше материал семын мамык тӱнямбал медициныште икымше гана XIX—XX курымла тӱкнымаште кучылталташ тӱҥалын. 1880 ийыште Бирмингемысе Королевский госпитальын хирургшо Дж. С. Гэмджи хлопок мамык негызеш гигроскопический пидышым ышташ темлен. Тылеч ончыч йытын муш але корпий (хлопок-кагаз лустыран шӱртыжӧ) кумдан кучылталтын[4].

Медицине мамыкым ышташ хлопок ден вискоз кучылталтыт. Вискоз гыч мамык утларак ошо да ик тӱрлӧ, туге гынат хлопок мамык вишкыдым утларак шыҥдара. 2011 ий гыч Российыште медицине пашалан (хирургий, косметологий, гигиене) йытын вмамыкым ыштымаш келыштаралтын, тудыжо абсорбций шот дене хлопокын деч ок мӧҥгешт[5].

Тӱрлӧ улмыжо

Кучылталтме шот дене гигроскопический медицине мамык офтальмологийлыклан але шинчалан йӧрышылан (шинчам тӧрлатыме годым кучылталтеш, кӱкшӧ капиллярностьшо дене ойыртемалтеш), компресслыклан (ырыктыше компресслан), хирургийлыклан (хирургийын шӱшкылтмыжӧ годым кӱлеш), гигиеническийлан (кече еда эскерымаште гигиене шот дене кучылталтеш)[6].

Офтальмологийлык мамык тӱҥ шотышто хлопок сырьё гыч ышталтеш. Хирургийлык да гигиенылык мамык — хлопок сырьё але хлопок сырьё ден вискозан штапель ярыман але лӱмын тӧрлатыме йытын ярыман вартыш гыч. Мамык сайын шерман лийшаш, ярым-влак коклаште кылым арален кодышаш, тыгак могай логалын тугай кӱжгытан параллельный лончылан куштылгын тӧргалтшаш[7].

Кушто кучылтмо шот дене стерильный але стерильный огыллан шелалтеш[8].

Физике-механике да химий койышыжо

Медицинысе гигроскопический мамык технике регламент шотышто стандартын пеҥгыдын йодмашыже дене келшышын ышталтеш (5556-81 ГОСТ[8] да кугыжаныш-влак кокласе 5556-2022 ГОСТ стандартлан келшышын)[7]:

Показательын лӱмжӧ Мамыклан нормо
офтальмологийлык хирургийлык гигиенылык
Ярым-пидыш-влакын пеҥгыде шердыме вӱдылкаштын чумыр мыняр улмышт, %, деч шуко огыл 1,5 2,4 5,0
Кӱчык ярымын (5 мм деч шагалрак) да хлопок пуракын чумыр мыняр улмышт, %, деч шуко огыл 0,10 0,15 0,20
Ӧрдыж лугалтыш: име, шанчаш да молат медицине мамыкыште лийшаш огыл
Коя да шыште гай наста-влакын чумыр мыняр улмышт, %, деч шуко огыл 0,30 0,35 0,50
Вӱдыжгӧ, %, деч шуко огыл 8 8 8
Нелын кертмаш, г, деч шагал огыл 21 20 18
Капиллярлык, мм, деч шагал огыл 77 70 67
Хлоран шинчал-влакын чумыр мыняр улмышт, %, деч шуко огыл 0,04 0,04 0,04
Стерильный мамыкын могай ошо улмыжо, %, деч шагал огыл 61 56 51
Ломыжлык, %, деч шуко огыл 0,2 0,3 0,4

Ыштен лукмаш

Кӱшыл сортан гигроскопический медицине мамыкым ышташ эн сай сырьё хлопок гына(вартыш деч посна) лийын сеҥа. Кокла сорт мамыкым хлопок ярым, вискоз але йытын вартыш гыч ыштен луктыт. Йотэл хлопок деч утлаш кӱлмӧ медицине пашалан абсорбций да моло характеристике дене хлопокан деч начар огыл чапле сайлыкан йытын мамыкым ыштен лукмо йодышым шымлымашым шочыктен[9]. 2011 ий гыч Российыште икымше тыгай йӧндартыш лектын[5].

Медицинылык гигроскопический мамыкым хлопок, вискоз але йытын ярым гыч ыштен лукмо годым тӱрлӧ химий реагент кучылталтеш: натрийын гидроксидше, ПАВ, серный кислота да моло химий реагент. Медициныылык хлопок мамыкым ыштен лукмо тӱҥ технологий процесс — пушкыдемдыше да рӱчкалыше машина дене механический обработко, тыгак кон вӱдыштӧ шолтен лукмаш, натрийын гипсульфитше дене обработко, шопаҥдымаш, шуко гана мушмаш да коштымаш. Хлопок ярымым шолтымо годым сырьё тушто улшо тӱрлӧ вартыш деч эрналтеш[10].

Медицинылык мамыкым ыштен лукмо годым хлопок ярымым тӧрлатымаште ик тӱҥ йыжыҥлан коштымаш шотлалтеш. Тыге, ярым утыждене кошкен гын, тудым, шуко пашам пыштен, пар дене тӧрлатат да чот вӱдыжгӧ пӧлемыште кийыктат[11].

Стерилизаций

Хирургийысе гигроскопический медицине вате операций годым да операций олмо ден сусырым кошташ, вӱр йогымым чараш да дренирований манмым ышташ сусырысо тампонадылан, сусырым пидаш, сусырым да когаргыше верым кокымшо гана инфекций логалме да эмганыме деч аралаш кучылталтеш. Сандене тиде пашалан стерильный мамык гына кучылталтеш[12].

Производствышто ямде медицине мамыкым тӱҥ шотышто радиаций йӧн дене стерилизоватлат. Йырнык деч эрныктыме тыгай йӧн Кобальт-60 але Цезий-137 негызеш радионуклеидный источник гыч ионизироватлыме излученийым йодеш. Медицинылык мамыкым тыгай йӧн дене йырнык деч эрныктарымаш тудым пич поген пыштыме деч вара шукталтеш, тидыже кужу жаплан арулыкым арален кодаш полша[13].

Тыгак ончо

Палемдымаш

  1. ↑ Ожегов С. И. Словарь русского языка / под ред. Н. Ю. Шведовой. — 20-е. — М.: Русский язык, 1989. — Т. 2.
  2. ↑ Соловьев Н. Г. Производство гигроскопической ваты. — М.: Гизлегпром, 1933. — С. 123.
  3. ↑ 1 2 Большая Советская Энциклопедия / под ред. Л. С. Шаумяна. — 3-е. — М.: Госиздат, 1960. — Т. 1. — 1575 с.
  4. ↑ Абаев Ю. К. История раневой повязки // Медицинские новости : журнал. — 2003. — № 6. — С. 23.
  5. ↑ 1 2 Анна Кошелева. В России научились делать вату из льна. Вести. Тергыме кече: 22 теле 2023.
  6. ↑ Виды медицинской ваты и сферы её применения. Novamed (23 вӱдшор 2016). Тергыме кече: 22 теле 2023.
  7. ↑ 1 2 ГОСТ 5556-2022: межгосударственный стандарт. Вата медицинская гигроскопическая. Кодекс (1 сорла 2023). Тергыме кече: 25 теле 2023.
  8. ↑ 1 2 ГОСТ 5556-81: государственный стандарт Союза ССР. Вата медицинская гигроскопическая. Технические условия. Кодекс (1 сӱрем 1982). Тергыме кече: 25 теле 2023.
  9. ↑ Губанов В. А., Ванеева О. Н., Осипов Б. П., Осипова Н. Н. Описание к патенту: способ получения гигроскопической ваты № 97117187/12 : заявл. 13.10.1997. Elibrary.ru (27 шыжа 1998). Тергыме кече: 25 теле 2023.
  10. ↑ Алейников В. Ю., Кошелева М. К. Совершенствование экологической и производственной безопасности технологических процессов в производстве медицинской гигроскопической ваты // Инновационное развитие легкой и текстильной промышленности (ИНТЕКС-2016) : сборник материалов Всероссийской научной студенческой конференции. — 2016. — Т. 1. — С. 180-182.
  11. ↑ Беляева А. С. Эффективность процесса сушки в технологии получения медицинской гигроскопической ваты // Инновационное развитие техники и технологий в промышленности : Сборник материалов Всероссийской научной конференции молодых исследователей с международным участием. — 2023. — Т. 3. — С. 138-141.
  12. ↑ Рамкова Н. В., Бажбеук-Меликова Т. В. Радиционный метод стерилизации гигроваты и перевязочных материалов // Гигиена и санитария : журнал. — 1974. — № 8. — С. 64-68.
  13. ↑ Особенности радиационной стерилизации. Фарм-Глобал (14 шыжа 2021). Тергыме кече: 25 теле 2023.

Литератур

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Медицине_мамык&oldid=1148349" гыч налме