Лум шар
| Лум шар | |
|---|---|
 | |
| Ончыктымо объект | лум |
 РУВИКИ.Медиаште медиафайл-влак | |
Лум шар (англ. Snow globe), тыгак «Луман янда шар» маныт — янда шар семын ыштыме рошто сувенир, кӧргыштыжо могай гынат модель уло (мутлан, пайрем вашеш сӧрастарыме пӧрт). Тыгай шарым рӱзалтыме годым кӧргыштӧ искусственный «лум» йогаш тӱҥалеш. Кызытсе лум шар-влак пеш сылнын сӧрастаралтыт; шукышт музык шкатулкышто кучылтмо завод ден эсогыл чоҥымо механизман улыт (у ий семым шоктышо шкатулкышто кучылталтше механизм).
Эртык
Раш пале огыл, кушто да кунам икымше лум шар шочын, но тудым XIX курымысо Францийыште ышташ тӱҥалыныт. Очыни, шар тунам кумдан чапланыше пресс-папье гыч шочын. Тидат оҥай, лум шар 1889 ийыште Парижысе Тӱнямбал ончерыште ончыкталтын. Шар кӧргыштӧ эн тӱрлӧ миниатюр пӧрт-влак лийыныт, тидын шотыштак Эйфелев башне.
Франций гыч арвер Викториан Английыш шыҥен пурен, а кодшо курымласе 20-шо ийлаште океан гоч вончен да США мучко шарлаш тӱҥалын, кугу кумылан коллекционер-влакын погымо арвер коклаштышт вераҥыныт.
XIX курым мучаште хирургийлан ӱзгар-влакым ямдылыше Эрвин Перци Schneekugel (лум шар) манмым шонен луктын да тудым ыштен лукмо шотышто икымше патентым налын. Ондак тудо ешартыш волгыдым лукшо ӱзгарым — хирургий лампым ыштышаш улмаш. Кунам тудо сорта тулым Schusterkugel (Вӱдан ате (колба), Кокла курымла гычак тулым фокусироватлаш кучылтыныт) тӱрлӧ материал дене ыштыме тул волгыдым шарыше пырче-влак тудлан лум вочмым ушештареныт. Лачак тидлан кӧра, шонат, лум шарым ышташ шонымаш шочын. Тудын ыштыме икымше лум шарыште Рошто Ӱдыр Мариян базилик миниатюржо ончыкталтын. Тудын шонен лукмыжо моткоч кумдан палыме лийын, сандене перци шке Людвиг изаж дене пырля Веныште еш бизнесым — кевытым почыныт, туштыжо тачат лум шар ышталтеш, тӱнян чыла эллашкыже экспортироватлалтеш. «Лум» мо дене ышталтын (тудо, пундашыш волымо деч ончыч вӱдыштӧ кужу жап ийын коштшаш) тукым гыч тукымыш куснен толшо еш секрет лийын.
Ушымо Штатыште лум шарым ышташ икымше патентым 1927 ийыште Джозеф Гараджа Питтсбург гыч налын, Пенсильваний штат. 1929 ийыште Гараджа кумдан палыме сылнымут произведений-влакын эпизодыштым ончыктышо миниатюран шарым ышташ тӱҥалын. 1940-ше ийлаште Америкыште лум шар-влак рекламыште кумдан кучылталтыныт. Тылеч посна, лум шарым икмыняр фильмыште сниматлыме, нунын кокла гыч эн кумдан палыме 1941 ийыште лекше «Гражданин Кейн» драме.
Колымшо курым кыдалне лум шар-влакым кугун чот дене ышташ тӱҥалынытда пӧлек шотеш кучылтыныт. Нунын кокла гыч южышт юмыйӱла темылан келыштаралтыныт. Юмыйӱла сӱретым ончыктышо лум шар-влак йоча-влаклан католик Рошто пайрем вашеш кумдан палыме пӧлекыш савырнен. Шар-влак Рошто пайрем дене утыр кылдалтын да чӱчкыдынак рекламылаште, фильмлаште ончыкталтын.
1950 ийыште янда шарым пластик алмаштен. Кызыт нуным шуко эллаште, Китай ден Гонконг (кугун ыштен лукмаш) деч Германий марте (эксклюзив поян арвер-влак) ыштат. Шар кӧргыштӧ верланыше модель-влак пеш тӱрло улыт, историй да сарысе сӱрет, шонен лукмо да кумдан палыме персонаж-влак, да, мутат уке, У ий да Рошто пайремын йӱлаш пурышо тамгаже-влак. Лум шар сайлыме кампанийлаштат кучылтын.
2000 ийла гыч модышто улшо Louis Vuitton, Ladurée, Sonia Rykiel але Chanel гай поян бренд-влак шке тамгашт да ойыртемым ончыктышо эмблемышт дене лум шарым лукташ тӱҥалыныт. Тиде у койышым кызытсе сӱретче-влак авалтеныт, мутлан, Уолтер Мартин да Палом Муньос, нуно лум шарым тачысым (реальность) ончыкташ кучылтыныт, тыгак тоштер-влак палыме автор-влакын произведенийыштым, мутлан, Ван Гогын, Дегын, Климтын сӱретыштым ончыкташ пайдаланат[1].
Ыштен лукмаш
Икымше шар-влак хрусталь дене ышталтыныт, да пеҥгыде керамике шагыш вераҥдыме лийыныт. Тушан вӱд темалтын, а лум ошма але тыгыде фарфор гыч ышталтын. Варажым янда ден «негыз» эре вичкыжрак да чаткарак лийыт; ынде лумым пластик гыч ыштат, а вӱдыш антифриз — мутлан, глицерин ешаралтеш[2].
Кызыт шарыште семлык механизмымат, волгыдо лампымат, эсогыл моторымат — лум рӱзалтыме дене огыл, чӱктымӧ дене лумаш тӱҥалеш. Шукыж годым шарын негызше шкеныштын кугытышт деке шуыт да пеш мастарын сӧрастаралтыт. Лум шарыште южо модель илышкыл але мыскара шӱлышан лиеш. Южо шар-влак покшелнак почылтшо лийыт, тушко фотографийым шындаш манын.
Йӱлаш пурышо шарын тӱрлӧ сынжат уло: мутлан , лум огыл чоҥештылеш, а «торнадо», а тыгыде объект-влак (утларакшым Хэллоуин годым кучылталтыт, а тыгыде объект шотеш лӱдыкшым шочыктышо тӱрлӧ кончыш да монстр-влак лиедат[2].
Тӱвыра аллюзий-влак
Кызытсе тӱвыраште лум шар-влак чӱчкыдын кучылталтыт. Нуно йоча жапым, нарашталыкым «волгыдо кече» манме татым ончыктен кертыт. Туге гынат южо тыглай огыл мыскара кумылан автор-влак шке усталык пашатым шучкым ончыкташ кучылтыт.
Лум шар — «Coca-Cola» фирмын 2010 ийысе рошто рекламыште рӱдӧ ӱзгар улеш. Тиде ӱзгар полшымо дене Санта-Клаус тӱням эскера да южгунам событий-влакым вашталташ, шарым савырал-савырал колта[3].
Фильм-влак
- Лум шар-влак теле пайрем дене кылдалтше фильмылаште да моло верает чӱчкыдынак лектеш. Мутлан, «Гражданин Кейн» фильм тыгай илыш сӱрет дене тӱҥалеш: тӱҥ геройын кидше гыч лум шар камвозеш да шырпын шалана.
- «Симпсонышто» южгунам рошто сувенир дене тиде сцене пародий семын палемдалтеш[4].
- «Милые кости» бестселлерыште тӱҥ героинын икымше шарнымашыже тудын пӧртысӧ лум шар шотлалтеш[5].
- «Фарг» фильмын лӱмын ыштыме VHS-релизыште (1996) тыгай лум шар ончыкталтын, кушто лум ден «вӱр» варналтын.
- «Неверная» фильмыште (2002) Эдвард Самнер (Ричард Гир) шке Конни (Дайан Лэйн) ватыжлан пӧлеклыме лум шарым тудын йӧратен модмо пӧръеҥым Пола Мартелым (Оливье Мартинес) пушташ саргурал семын кучылтеш.
- «Санта-Клаус» фильмыште рвезе, шарым рӱзалтен, шке декыже Сантым (ачажым) ӱжеш —, кеч-могай татыште, йокрокланыме годым.
- «Мадагаскар» мультипликаций фильмыште Алекс лев Марти зебрылан лум шарым пӧлекла, тиде тат гыч тудо шке илышыжым у семын аклаш тӱҥалеш.
- «Детство Шелдона» телесериалын кумшо сезонын икымше эпизодыштыжо Шелдон Джорджин изаже верысе калыклан Техас тамган лум шарым ужалкала, нунын лум деч посна сагынымыштым модын ончыкта.
- 2020 ийысе «Чемпион из Освенцима» фильмыште нацист символикан лум шар концлагерь начальник ончылно шога. Начальник мутланымаште ойла, пуйто шарысе икымше лум айдемын луж дене ыштыме улмаш.
Телевидений
- «Сент-Элсвер» сериал мучаште ончыктымо илыш сӱрет Томм Уэстхоллын шонен лукмо фантазийже веле лийын, аутист йоча, эмлымыверла койшо сӱретан лум шар нерген шонен илен, ты вер сериалыште ончыктымо верыш савырна.
- «Сыны анархии» сериалысе визымше сезонысо кудымшо эпизод «Маленький мир» маналтеш, тыште Джекс Деймон Поупа дене пырля SAMCRO байк-клубысо тушман-влак дене кредалеш: шем «(Норд-влак),» кӱрен (Майан-влак) «да» «нарынче» (Триаде-влак). Джекс Тигум саргуралым муаш йодеш, тудо тюрьма оролым пуштнеже, кудоСтоктонысо тюрьмаште шинчыше, йоча годсо йолташыже Джекс Опим тюрмаште шинчыше моло еҥ-влаклан кырыктен да увертарен, пуйто орол-влак шке коклаштышт ӱчашеныт, мыняр кужун Опи колаш тӱҥалеш. Тиг саргуралым муын кертын огыл да Джекслан чӧгыт ден «Тиде изи тӱня» (It’s a Small World After All) семым йоҥгалтарыше лум шарым шуялта. Джекс шарым налеш да семым чӱкта. Тудо, Тигр да Чибс орол йыр эркын пӧрдыт, четлыкысе тигр семын. Вара Джекс «Тиде изи тӱня» шоктышо шар дене оролым пуштеш.
Компьютер модыш
- Fallout компьютер модышышто: New Vegas лум шар-влак коллекций радамыште улыт, но Fallout 3-ысо пупс-влак дене таҥастарымаште модшылан бонусым огыт пу. Модмаште нуным петыртышлан вашталташ лиеш, 2000 петыртыш ик шарлан.
- Neverwinter Nights модыш компанийын ик тӱҥ квестше лум шарыште улшо масак тӱняшке логалаш йӧным ышта. Тидын годым пелыж наре кӧргысӧ персонаж-влак дене мутланаш лиеш. Пӧртылмек, шарым рӱзалтен, уэш кӧргӧ тӱняшке пурымеке, вес пел персонаж-влак денат мутланаш лиеш. (Нине кок тушманле фракцийым ваш мутланымашке лукташ — тиде квестым эртыме эн сай лектыш. (Юзо тӱням, кушто курымешлан теле озалана да эре лум лумеш, пеш шыде ош дракон шке кумлжым нӧлташ шонен луктын (нине чонан-влак йӱштӧ кумлым ончыктат) нуно кок тӱрлӧ калыкым кулыш савыреныт. Квестым эртымаш нуным петырымаш да курымашлык теле деч утара.
Тыгак ончо
Палемдымаш
- ↑ История появления снежных шаров от 19 века до 21. Тергыме кече: 14 кылме 2015. Архивлыме 17 кылме 2015 ий.
- ↑ 1 2 Christmas Snow Globes: A Whimsical History of An Old-Fashioned Christmas Decoration (англ.). Тергыме кече: 27 теле 2010. Архивлыме 8 сӱрем 2012 ий.
- ↑ Видео на YouTube
- ↑ Серия Rosebud, к примеру.
- ↑ «У моего отца на письменном столе стоял стеклянный шар, а в нём — утопающий в снегу пингвин с красно-белым полосатым шарфиком на шее…» См. Введение к книге
Литератур
- Nancy McMichael. Snowdomes. — 1990. — ISBN 1558590366. Книга, посвящённая истории снежных шаров. Предоставляет много информации по теме.
Кылвер-влак
- Beautiful Snowdomes (англ.). Тергыме кече: 21 теле 2010. Архивлыме 11 ага 2012 ий.
- The world of snow globes and dream globes (англ.). Тергыме кече: 27 теле 2010. Архивировано из оригинала 9 теле 2013 ий.
Тиде статья РУВИКИ-н вес статьяшт дене кылдалтын огыл. |
.svg){kind=link}