Кирик ден Иулита
| Кирик ден Иулитта | |
|---|---|
| Κηρύκος καὶ Ἰουλίττα | |
 житийная икона, 1600-шӧ ийла | |
| Шочын | Икония, Ликаония, Римская империя |
| Колен |
305 ий Тарс, Киликий, Рим империй |
| Чеслалтеш | Православий ден Католике черкылаште |
| Тӱсыкыштӧ | мученик-влакын |
| Шарныме кече |
православийыште — 14 (27) июля католицизмыште — 15 июльышто |
| Подвижничество | орланен колымаш |
 РУВИКИ.Медиаште медиафайл-влак | |
Кирик ден Иулита (акр.-грек Κηρύκος καὶ Ἰουλίττα — христианствым шыҥдарыме годым, император Диоклетиан годсо индыралт колышо шнуй-влак. Православий черке 15 (28) июльышто куд гана мурен шарна, Католик черкыште 15 июльышто эрта.
Илышышт нерген
Илыш шот дене Иулитта (Улита) поян туыкым гыч, тулыкеш кодшо, самырык вате лийын, Иконийыште Кирик эргыж дене илен. Диоклетианын поктылмыжлан кӧра, индыралтме деч лӱдын, тудо шке поянлыкшым коден, кум ияш эргыже да кок тарзыж дене пырля Иконийым коден, кӱчен коштшо семын ондак Селевкийыште илен, вара Тарсыш куснен. Христиан-влакым поктылмо годым Тарсыште Иулиттан кӧ улмыжым пален налыныт да эргыж дене пырля олавуй Александр деке конденыт.
Тӧра ончылно Иулитта шкенжын христианке улмыж нерген каласен. Тудым эргыж деч ойыреныт да пеш чот кыреныт. Кирик, аважын орланымыжым ончен шортын, а вара, христианин улам манын, аваж дек пурташ йодын. Шыдыж дене Александр йочам кӱ кӱвар гыч кудалтен, Кирик колен. Иулитта утыр индыралтын (капшым кӱртньӧ пӱй дене кореныт, сусырыш шолшо кишым веленыт), но тудо «языческий» манме юмо-влаклан надырым пуаш тореш лийын. Александр шнуй еҥын вуйжым руалаш шӱден, шӱдымым шуктеныт. Кирик ден Иулитан капыштым ола деч ӧрдыжтӧ тойыде коденыт, но Иулиттан тарзыже-влак йӱдым йышт тоеныт.
Капкуат (мощь) да историй
Кирик ден Иулиттан капыштым Константин Великий годым, нуным тойышо ик тарзе ӱдырамашын ончыктымыж дене муыныт. Нуным Константинопольыш конденыт, тыште нунын лӱмеш монастырьым чоҥеныт. XII—XV курымласе паломник-влакын ойлымышт почеш, шнуй-влакын капкуатышт Шнуй Софийын храмыштыже лийын. Константинопольын пытымыж деч вара нунын пӱрымашышт раш огыл.
Вес версий дене, Кирик да Иулиттан капыштым Антиохий осерский епископ Аматор (388—418) муын да Осерыш (Францийыш) наҥгаен[1]. Тыгак нунын капкуат ужашыштым Невере (Франций), Турне (Бельгий) олалаште мумо нерген пале.
Тошто верам кучышо-влак Кирик ден Иулиттам шке аралтышыштлан шотлат, тыгодым нуно шкеныштым шнуй-влак семынак вера (ӱшан) верч поктылмылан шотлат[2]. Руш калык йӱлаште Кирик ден Иулиттам шарныме кече кеҥежын рӱдыжлан шотлалтеш. Нунын дене тыгай калык пале-влак кылдалтыныт: «Кирик ден Улита годым ит тӱред — маньякым ужат»[3], «Кирик кече, да чыла ночко, уна йӱр йӱреш»[4].
Палемдымаш
- ↑ Аматор // Православная энциклопедия. — М., 2001. — Т. II : «Алексий, человек Божий — Анфим Анхиальский». — С. 102. — 752 с. — 40 000 экз. — ISBN 5-89572-007-2.
- ↑ Воскресенская Т. Особенности мировоззрения новгородских старообрядцев-беспоповцев в традиционной культуре Архивысе копий 24 идым 2015 гыч.
- ↑ Церковно-народный месяцеслов на Руси
- ↑ Летописный календарь России. Тергыме кече: 4 сӱрем 2022. Архивлыме 25 сӱрем 2020 ий.
Литератур
- Габидзашвили Э., Герасименко Н. В., Королёв А. А., Лукашевич А. А., Моисеева С. А. Кирик и Иулитта // Православная энциклопедия. — М., 2014. — Т. XXXIV : «Кипрская православная церковь — Кирион, Вассиан, Агафон и Моисей». — С. 170—184. — 752 с. — 33 000 экз. — ISBN 978-5-89572-039-4.
- Страдание святых мучеников Кирика и Иулитты // Жития святых на русском языке, изложенные по руководству Четьих-Миней свт. Димитрия Ростовского : 12 кн., 2 кн. доп. — М.: Моск. Синод. тип., 1903—1916. — Т. XI: Июль, День 15.