КВН-ын тӱнямбал кечыже
| КВН-ын тӱнямбал кечыже | |
|---|---|
 | |
| Кече | 8 кылме |
| Пайремлымаш | 8 кылме |
| Кылдалтын | КВН дене |
КВН-ын тӱнямбал кечыже — весела да чолга-влакын (КВН) ий еда палемдыме официалдыме пайремышт. 2001 ий гыч тӱҥалын, кажне ийын 8 ноябрьыште палемдалтеш.
Историй
Сергей Муратовын «Весела йодыш-влак кас» передачыже КВН семынак эртыше лийын. Тиде россий телевиденийыште у йӧн лийын, вияш эфир семын эртен, вӱдышӧ йодышым, а ончышо-влак вашмутым пуэдеыт. Проект пеш писын калыкыште чапланен, но кужун илен огыл, 1957 ийыште петыралтын[1]. Икмыняр ий гыч журналист Сергей Муратов, эмлыше Альберт Аксельрод да инженер Михаил Яковлев «Весела да йӧндарыше-влакын клубышт» лӱман у телепедачым шонен луктыныт, дебют эфирже 1961 ий 8 ноябрьыште лийын. Тиде кече КВН-ын шочмо кечыжлан шотлалтеш. Модыш писын чапым налын, эсогыл 1972 гыч 1986 ий марте экран гыч йоммекыжат аралалт кодын. Илышым пужен-чоҥымо ийлаште КВН угыч телевизорыш лектын, а СССР шаланымек, пӱтынь ушемысе клуб гыч тӱнямбалсыш савырнен[2].
2001 ийыште тудын алмашталтдыме вӱдышыжӧ (1964 ий гыч) Александр Васильевич Масляков икымше телеэфирын кечыжым КВН-ын тӱнямбал кечыж семын палемдаш темлен[3], тиде ынде илыш-йӱлаш пурышо чыла калыкын пайремже, кудышт КВН толкын дене кылдалтыныт: авторын, актёрын, хореографын, режиссёрын, редакторын, вӱдышын да ончышо-влакын. Лӱмын ыштыме проект Клубын 40 ияш лӱмгечыж годым лийын гынат, тиде модыш КВН шочмо кечыжлан пӧлеклалтше икымше лийын огыл. Тиде пайрем икымше гана 1996 ийыште «Мыланна — 35» концерт кышкарыште палемдалтын. Икымше пайремым лач 35 ияш улмыж годым, ондакрак огыл палемдыме нерген Александр Васильевич Масляков тыге умылтара:
«Лӱмгечым пайремлаш тунам сай, кунам тудым пайоремлаш сай. Лач 96-шо ийыште ме шкаланна икмыняр иктешлымашым ышташ йӧным пуышна, вет 96-шо ийыште мыланна ик жапыштак эртыше илыш верч намыс огыл да ончыкылык верч лӱдыкшӧ огыл ыле».
1997 гыч 2000 ий шыже марте (Кӱшыл лиган полуфинал да финал коклаште) моло лӱмын увертарыме модмаш-влак эртеныт, нуно КВН кече вашеш официальнын увертаралтын огытыл. 1997 ийыште Москон Кубокшо («Москон мэрын кубокшо» дене путайыме ок кӱл), КВН-ын шочмо олажын 850 ияш лӱмгечыжлан келыштаралтын. Оласе кубок верч модмашым тыгак 1998 ден 1999 ийлаште эртараш палемдыме. 2000 ийыште ноябрьысе эфирым АМиК лу посна командын турниржылан — 80-90-ше ийласе команде-влаклан лӱмын увертарыме турнир Кӱшыл Лигын кышкарыште эртен да ХХ курымысо модмашым иктешлен.
Клубын 40 ияш лиймыж годым угыч модмашын шочмо кечыжлан пӧлеклалтше модмашым увертарыме, но тиде ганалан концерт олмеш тыглай огыл модмашым увертареныт, куто «Сборная 20-го века» да «Сборная 21-го века» команде-влак вашлийыныт. Тиде модмаш иктӧр лектыш дене (Ничья) мучашлалтмеке, 2002 ийыште нине сборный-влак коклаште матч-реваншым эртараш палемденыт. Тыге проектын шонымашыже пеҥгыдемын, тиде мероприятий Кӱшыл лиган черетан КВН модышыжо лийын[4].
Формат
Лӱмын ыштыме проектын сынже кажне ийын вашталтеш. 1996 ийыште тиде тыглай концерт лийын, тушто КВН да ӱжмӧ шӱдыр-влак чумыргеныт. 2001 ий гыч 2005 марте, лӱмын ыштыме 2008, 2011 да 2012 ийласе проектлаште тӱрлӧ принцип дене чумырымо тӱшка — 20-ше курым 21 курым ваштареш, чемпион-влак чемпион огыл-влак ваштареш да т.м. 2006 да 2007 ийлаште команде-влак тичмаш состав дене модыныт да блок-влаклан шеледыме лийыныт, шке коклаштышт таҥасеныт. 2009 ийыште, 2013 гыч 2015 ий марте, да 2018 ий гыч Лӱмынпроект олмеш эмратыше полуфиналым модыныт, сеҥыше-влак пагытысе модмаште финалын путёвкым налыныт (2020-шо ийыште — лыпландарыше полуфинал лӱмынпроектын ик ужашыже лийын). 2010 ийыште Лӱмынпроектыште Российын да лишыл йотэлысе сборный-влак лийыныт. 2012 ий гыч тӱҥалын, Лӱмынпроект «Моско мэрын Кубокшо» лӱм дене эрта.
Жюри командын выступленийжым тӱрлӧ семын акла. Ятыр лӱмынпроектыште жюрин ӱстембалныже аклыме таблице-влак улыт, но нуно символике койышым веле ончыктат, молан манаш гын, шукыж годым модыш пытымеке, погынышо-влак коклаште иктӧр улмо увертаралтеш. 2010 ийыште жюрин еҥже-влак сборныйлан оценкым пуэн огытыл, сеҥышым каҥашен палемденыт. 2006 ийыште модмашым ныл тӱрлӧ жюри аклен.
Палемдымаш
- ↑ История праздника Международный день КВН
- ↑ Международный день КВН | Фотоленты | Лента новостей «РИА Новости»
- ↑ Международный день КВН — 8 ноября. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2010
- ↑ КВН: У нас «Ночной Дозор» шел как документалка о Москве (руш.). Комсомольская правда (10 кылме 2005). Тергыме кече: 8 кылме 2012.