Батырбаев, Тимиркай Умытаевич
| Тимиркай Умытаевич Батырбаев | |
|---|---|
 | |
| Шочмо кече | 1928 ий 14 ага |
| Шочмо вер | РСФСР, Башкир АССР, Калтаса кундем, Кӧкыш ял |
| Колымо кече | 1969 ий 5 теле (41 ий) |
| Колымо вер | РСФСР, Башкир АССР, Калтаса кундем, Кӧкыш ял |
| Эл | |
| Паша сомыл | серызе, туныктышо, кусарыше, журналист |
Тимофей Батырбаев (Тимиркай Умытаевич Батырбаев) (14 ага 1928, Кӧкыш, Калтаса кундем — 5 теле 1969, Кӧкыш, Башкир Автоном Совет Социалистик Республик) — марий серызе, туныктышо, кусарыше, журналист[1].
Илыш корныжо
Тимофей Батырбаев 1928 ий 14 майыште Пошкырт Республикысе Калтаса вел Кӧкыш ялысе кресаньык ешеш шочын. 1948 ийыште Йошкар-Оласе туныктышо институтым тунем лектын. Флотышто служитлен. Роношто, район газет редакцийыште пашам ыштен. 1953 ий гыч — туныктымо пашаште[1].
Йошкар-Олаште тунеммыж годым возаш тӱҥалын. 1947 ий гыч тудын очеркше ден ойлымашыже-влак «Марий коммуна» газетыште, «Пиалан илыш» сылнымут альманахыште, «Ончыко» журналыште, тыгак Пошкыртышто лекше марий газет-влакын лаштыклаштышт савыкталтыныт. Шке произведенийлаштыже Тимофей Батырбаев мланде паша дене илыше-влакын пӱрымашышт, паша кечышт нерген возен, тачысе еҥ-влакын илышыштым сӱретлен[1].
Лудшо-влаклан тудо «Авамлан вашмут», «Вӱд толкын ӱмбалне», «Куку иге», «Ший йӱкан гармонь» да моло ойлымашыжым савыктыме деч вара палыме лийын. «Куку иге» ойлымашыже варажым повесть семын уэш возалтын, рушла (1972), эстонла (1981) посна книга дене лектын. Писатель икмыняр произведенийым йоча-влакланат возен. Южыштым школ хрестоматийлашке, класс деч ӧрдыжсӧ лудаш келыштарыме сборниклашке пуртымо. К. Станюковичын ойлымаш-влак сборникшым марлашке кусарен[1].
Тимофей Батырбаевын сылнымут погыжым писатель-журналист В. Ижболдин шымлен. Тудын тыршымыжлан кӧра, савыкталтдыме произведенийже-влак лудшо-влак деке миен шуыныт, 1992 ийыште «Арка муро» повесть ден ойлымаш-влак сборник лектын[1].
1969 ий 5 декабрьыште колен. Шочмо верыштыже тойымо[1].
Шарнымаш
- 2008 ий ноябрь тылзыште 80 ий лӱмгечыже лӱмеш Кӧкыш ялыште тудын илыме пӧртыштыжӧ, варажым Ӱлыл Качмаш школышто шарнымаш оҥам почмо[2].
Тӱҥ произведенийже-влак
- Авамлан вашмут ; Вӱд толкын ӱмбалне : ойлымаш-вл. // Пиалан илыш. 1953. № 40. С. 51—78.
- Олма сад пеледеш ; Мӱкш : почеламут-вл. // Ончыко. 1954. № 5. С 73.
- Сылне вер-шӧр ; Талгыде кӱтымаште : ойлымаш-вл. // Мемнан пӧлекна. Йошкар-Ола, 1959. С. 9—18.
- Куку иге : ойлымаш // Ончыко. 1964. № 3. С. 60—71.
- Ош Вичын толкынжо : повесть ден ойлымаш-вл. [Волны реки Белой : повесть и рассказы]. Йошкар-Ола, 1966. 62 с.
- Кылымде кован ӱдыржӧ : повесть // Ончыко. 1990. № 6. С. 5—24.
- Арка муро : повесть ден ойлымаш-вл. [Песня родной стороны : повесть и рассказы]. Йошкар-Ола, 1992. 224 с.
- Матрос кучен кидеш гитарым… : почеламут аршаш // Ончыко. 1994. № 12. С. 149—151.
Моло йылмылаш кусарыме произведенийже-влак
- Кукушонок : повесть / пер. на рус. А. Смирнова. Йошкар-Ола, 1972. 64 с.
- Кароеg [Кукушонок : повесть] / пер. на эст. Таллинн. 1981. 56 с.
Палемдымаш
- ↑ 1 2 3 4 5 6 Тимофей Батырбаев (руш.). mari-lab.ru. Тергыме кече: 27 кылме 2025.
- ↑ Открытие мемориальных досок в честь Тимофеева Батырбаева в деревнях Кокуш и Нижний Качмаш, 2021-01-24, <https://mcrb-kalt.ru/otkrytie-memorialnyh-dosok-v-chest-timofeeva-batyrbaeva-v-derevnyah-kokush-i-nizhnij-kachmash/>. Тергыме: 27 кылме 2025.
Литератур
- Марийская биографическая энциклопедия : 3849 имен в истории Марийского края и марийского народа / авт. и рук. проекта В. Мочаев. — Йошкар-Ола, 2007. С. 43.
- Писатели Марий Эл: биобиблиографический справочник / сост.: А.Васинкин, В.Абукаев и др. — Йошкар-Ола: Марийское книжное издательство, 2008. — 752 с. С. 86-87.
- Писатели Марийской АССР : биобиблиогр. справ. Йошкар-Ола, 1976. С. 35—36.
- Ижболдин В. Мурен шуктыдымо сем // Ончыко. 1978. № 3. С. 108—109.
- Ижболдин В. Арка вел мурызо // Ончыко. 1990. № 6. С. 24—26.
- Ижболдин В. Арка вел мурызо // Арка муро. Йошкар-Ола, 1992. С. 218—222.
- Ижболдин В. Кукула муралтен, шӱшпыкла шӱшкалтен… // Ончыко. 1994. № 12. С. 148—149.
- «Шӱмышкем сылнымут вошт шыҥен…» / Г. Зайниев ямдылен // Ончыко. 2003. № 9. С. 119—127.
- МБЭ. Йошкар-Ола, 2007. С. 43.