DeepSeek (йылме модель)

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
DeepSeek
Логотип программы DeepSeek
Скриншот программы DeepSeek
Тӱрлылык кугу йылме модель
Ыштызе DeepSeek
Интерфейсын йылмыже шуко йылман, тыгак рушла
Икымше лукмаш

2023 ий 2 кылме (DeepSeek Coder)

2023 ий 29 кылме (DeepSeek LLM)
Аппарат платформо-влак браузер, приложенийым программироватлыме интерфейс, IOS да Android
Пытартыш версий (2025 ий шорыкйол)
Состояний пашам ышта
Лицензий Почмо
Сайт deepseek.com

DeepSeek — тиде почмо тӱҥалтыш кодан йылме модель-влакын ешышт, тудым искусственный интеллектын тыгаяк лӱман ик китай лабораторий ямдыла. DeepSeek-V3 ден логикан задачым решатлашлан «шонышо» DeepSeek-R1 чат-ботан кугу йылме-влакын модельыштын пеш у версийышт конкурент-влакын ямдылкалымышт (келшен толшын GPT-4о але Open AI-o1, тыгак моло касвел компаний-влак деч тыгаяк модель-влак) дене таҥастарымаште естественный манме йылме-влакым, математике задаче-влакым да программироватлымашым тӧрлатылмаште иктӧр але эн сай палдырым ончыктат[1][2][3][4].

Тыгодым, DeepSeek-ын пеҥгыдемден ойлымыж почеш, нунын модельышт туныкташ да пашаштлан полшаш ресурсым ятырлан шагал йодыт, тыгак Россий гыч да тӱнясе кеч-могай вес элла гычат пайдаланыше-влаклан пурашышт корно огеш шыгыремдалт[2][5]. Тылеч посна, модельым кучылтмо ак касвел конкурент-влак деч кокла шот дене 96%-лан изирак[6][7].

2025 ий 20 январьыште DeepSeek-R1 модельын рынкыш лекмыже США-се технологий компаний-влакын (шонен лукмо уш-акыл сферыште ыштыше-влакынат, шотлышо оборудованийым ыштен лукшо-влакынат) рынке котировкыштым рӱшт кумыктен, тыгак касвел ИИ-инфраструктурыш шуко миллиард дене оксам пыштымын, оборудованийлан да тудын акшылан кугемдыме йодмашын шотан улмыжо нерген ӱчашымашым тарваташ таратен[8][9].

Вияҥме историй

DeepSeek-ым 2015 ийыште китай миллиардер да энтузиаст Лян Вэньфанын негызлыме High-Flyer китай хедж-фондын ИИ-корныж гыч шкевуя стартапыш ойырен лукмо. 2024 ий июльышто тудо кызытсе генератив модель-влакын шагалрак улмышт нерген ойлен, а у компанийын задачыжлан чумыр искусственный уш-акылыш (AGI) шумым палемден[10]. 2024 ий ноябрьыште компаний вуйлатыше почылтшо мучаш кодан продуктым ыштыме шонымашлан мелын улмыжым да DeepSeek-ын тӱлыман услугыжым умбакыже иктаж-кузе кумдаҥдыме шотышто планже уке улмым эше ик гана пеҥгыдемден[11].

DeepSeek-ын продуктшым шарыме условий

Шонен лукмо уш-акыл аланыште вӱдышӧ касвел компаний-влак дене таҥастарымаште (OpenAI, Meta или Anthropic) DeepSeek-ын чыла йылме модельже-влак эн тӱҥалтыш гычак MIT-ын эрыкын лицензийже дене шаркалалтыныт. DeepSeek V3 ден DeepSeek R-1-ын сеҥымашыж нерген шке шонымашыжым ойлышыжла, шонен лукмо уш-акыл шотышто Meta-ан тӱҥ специалистше Ян Лекун каласен: «ИИ сферыште почылтшо мучаш кодан модель-влак проприетарный манме решатлымаш деч шкеныштын утларак сай уклмыштым ӱшандарен ончыктеныт»[12].

Релиз-влак

2023 ий 20 ноябрь гыч DeepSeek кугу йылме модельын 3 генерацийжым ончыкташ луктын.

DeepSeek Coder да DeepSeek LLM

DeepSeek Coder деч икымше нейровапш 2023 ий 2 ноябрьыште ончыкташ лукталтын; тудо тылзынак 29 числаште 67 млрд параметран икымше универсал кугу йылме модель DeepSeek LLM лектын, тудо саде жаплан LLama 2-ын йӧнжым ончылтен да GPT-4 дек лишемын, но южо шотышто масштабым кугемдыме могырым да шотлен лукмо пайдалык могырым нелылыкше лийын[13], однако по некоторым данным имела проблемы с масштабируемостью и вычислительной эффективностью[13]. Тунамак DeepSeek LLM негызеш ыштыше уш-акыл чат-ботым икымше гана ончыктымашке лукмо.

Икымше модельын чылаже 8 вариантше ямдылалтын: нылытше стандартан ончылгоч туныктымашан (Base) да нылытше инструкций кӱшеш чот тыршен тӧрлатымашым эртыше (Instruct). Нуно чыланат Llama модель-влакын кучылтмыштлан келшыше «тӱткыш» механизмым кучылтыт.

  • Ончылгоч тунеммаш 1,8 трлн токеныште эртен (данный-влак нерген наукышто 1 млн токен иктаж 750 тӱж. мутлан шуэш)[14].
  • Базе модельын Long-context pretraining (LCP, англ. гыч — почела кайыше кужу контекстан пашалан туныктымаш) манмыже 200 млрд токенеш эртен, тидыже вапшын тӧрлатылме контекстын эн кугу кужытшым 4 гыч 16 тӱж. токен марте ешараш йӧным пуэн.
  • Instruct модель-влакым чот тыршен йӧнештарымаш 2 млрд токен кугытан инструкций-влак кӱшеш эртен[15].

DeepSeek-V2

2024 ий майыште DeepSeek йылме модельын кокымшо версийжым ныл вариант дене луктын: стандартан (V2), иземдыме (V2-Lite), тыгак стандартан чат-бот (V2-Chat) да тудын иземдыме версийже (V2-Chat-Lite).

Кугурак модельлаште параметр-влакын чотышт 236 млрд марте кугемын; ончылгоч туныктымаш 8,1 трлн токеныште эртаралтын, а контекстын эн кугу кужытшо 128 тӱж. токен марте кушкын.

Модель икымше версий дене таҥастарымаште ятыр архитектур вашталтышым чытен: тушто Multi-head Learning Attention (MLA, англ. гыч — «Пеш шуко тӱткышан туныктымаш») ӱлыкшӧ ранган аппроксимаций кӱшеш машина дене туныктымашын инновациян йӧнжӧ кучылталтын[16], тудо модельын акшым да туныкташ жапым ятыр пачаш иземдаш йӧным пуэн[16][17]. Тылеч посна, компаний модельыш Mixture of Experts (MoE, англ. гыч — «эксперт-влакын лугалтмышт») мучаш марте ыштен шуктымо принципым ямдылен да шыҥдарен: тыгай йӧн лийме годым модель пеш шуко подсеть манме гыч шога, кажныже лӱмын тудлан ямдылыме шинчымаш аланлан мутым куча да вашмутым кычалаш кӱлеш лийме годым веле ушна[18][19].

MLA ден MoE комбинаций миллион токеным обрабатыватлыме акым 2 юаньым палемдаш йӧным пуэн, тидын годым ChatGPT-ын тыгаяк кугытан информацийлан 2,5 доллар лийын[20]. Тидын годым DeepSeek-V2 пашан конкурентлыкан сайлыкшым ончыктен: Ватерлоосо университет пеленысе шонен лукмо уш-акыл лабораторий-влакым эн сай кугу йылме-влак рейтингыште 7 верыш пуртен[21].

DeepSeek-V3

2024 декабрьыште модельын кумшо генерацийже кок вариант дене почылтшо пурымашке лектын: стандартан (V3-Base) да чат-ботын (V3), тудыжын 671 млрд параметрже уло да тунеммашым 14,8 трлн токеныште эртен. DeepSeek-V2-ыште тергыман архитектуреш чоҥымо нейровапш, тӱҥжым ойыркален луктеден, текстым лончылен да уэш каласкален лектын, кусаркален, тыгак математике задачым решатлен да OpenAI, Meta але Anthropic деч улшо утларак ончык кайыше модель-влак дене ик кӱкшытыштӧ программе-влакым возен мошта[2]: тыге DeepSeek-V3 тестлаште Llama 3.1 Qwen 2.5-ым эртен кая[1] да GPT-4о ден Claude 3.5 Sonnet-ын кӱкшытыштлан келшен толеш[2][3].

DeepSeek-V3-ын ыштен лукмашыжым моло кугу йылме модель-влак дене таҥастарымаш

DeepSeek-ын ончыкташ лукмо яра пеленлык — «DeepSeek — AI Assistant» чат-бот — 2025 ий январь мучашлан тӱняште эн тулен лукталтше лийын, тыгак США-ште эн чот кӱкшын аклыме яра пеленлык-влак рейтингыште ChatGPT-ым эртен каен[22]. Тылеч посна, DeepSeek санкций политикылан ок полшо да шке модельже деке корным ок шыгыремде, тыгодым тӱнямбалсе чыла элла гычат — тидын шотыштак Россий гычат — пайдаланыше-влаклан иктӧр йӧным ышта[2].

DeepSeek-V3 чат-ботын веб-интерфейсше. Сервисыш Российыште официальнын пураш лиеш да тудо руш йылмылан полшен шога

Тыгодым, модельым ямдылыше-влакын пеҥгыдемден ойлымышт почеш, тудым туныктымо жап экспортлык контрольын йодмашыжым шукташ пӱчкедыме 2000 наре Nvidia видеокартын массив манмаштыже улыжат 55 кече лийын; тыгеракын туныктымашын акше улыжат 5,5 млн доллар лийын, тидыже Llama але GPT-4o деч шагал гын ик шотлан шагалрак[7][23].

Модельын ойыртемже

Тыгай пайдалык палдырыш DeepSeek-ын архитектур ойыртемжылан кӧра шумо:

  • Multi-token Prediction (MTP) йӧнжӧ ойлончын тӱрлӧ ужашыжым ик жапыштак нергелаш да ик жапыштак икмыняр мутым ончылгоч каласкаш йӧным пуа, тидыже модельын пашам ыштыме жапшым да тудын вашмутшын рашлыкшым кугемда.
  • Модельыш Mixture of Experts (MoE) технологий лӱмын ойырымо шинчымаш дене кылдалтше йодышлан кӱлеш вашмутым кычалаш кучылтмо «экспертлык» подсеть манмым шыҥдара. DeepSeek-V3-ыш 256 тыгай нейровапшым пуртымо, тышеч кандашыже эреак чолган ыштат, а молыжо иктаж-могай посна задачым шукташ кӱлеш лийме годым ушнат.
  • Multi-head Latent Attention (MLA) лишеммашым ӱлыкшӧ ранган аппроксимаций кӱшеш тӱткыш механизмым тӧрлатымашке шыҥдарымаш ондак шотлен лукмо информаций дек писын шуаш полшышо (KV-cache) мужыр «умылымаш-сравочым» аралыме структурын кугытшым да пашаче писылыкшым иземдымашке конден[24].

DeepSeek-R1

2025 ий 20 январьыште DeepSeek логикан да математике задачым Open AI-o1 фламган манме шуктышаш кӱкшытыштӧ AIME ден MATH математике тестлаште решатлаш шкенжын DeepSeek R1 шонкалыше модельжым ончыкташ луктын[4]. Тиде модельын посна ойыртемже айдемын шонкалымыжым уэш шуктышо йолтошкалтыш еда мумо вашмут генерацийыште улеш[25][26][27]. Тудым ямдылыме годым компаний ешартыш вий дене туныктымо годым суапландарымашым моделироватлыме дек у, утларак пайдалыкан йӧным кучылтн[28].

DeepSeek-R1-ын ыштыме лектышыжым моло кугу йылме модель дене таҥастарымаш

2025 ий январьыште рынкын волымыжо

Туныктымо да кучылтмо шотышто шуко пачаш изи роскотым йодшо модельын лекмыже 2025 ий 28 январьыште технологий компаний-влакын котировкыштым сӱмырымашке шуктен. Тыге Nvidia нейровапшлан туныкташ арвер-влакым тӱнямбалне тӱҥ пуэдыше 600 млрд утла долларым але капитализацийын 18 процентше наре йомдарен, тидыже фонд рынкын историйыштыже эн кугу урылтмаш лийын[29].

ИИ сектор дене кылдалтше чыла гаяк компаний кугу эҥгекым чытен, тиде — Nebius Аркадий Воложын (-4 %), Broadcom (-17,3 %), AMD (-8 %), Palantir (-7 %), Microsoft (-3 %), тыгак дате-рӱдер-влаклан электрокуатым тӱҥ пуэдыше-влак Constellation Energy (-21 %) ден Vistra (-29 %). NASDAQ-ын индексше 3,5 процентлан, а S&P-ын 1,8 процентлан шинчын. Чумыржо американ бирже-влак США-н 1 трлн утла долларжым йомдареныт, а криптовалютын акше 7 процентлан волен[29], а стоимость криптовалют снизились на 7 %[30].

Технологийым шолыштмылан титаклымаш

29 январьыште пале лийын: Microsoft ден тудын улшо OpenAI тергымашым DeepSeek ваштареш тӱҥалыныт. Компаний-влак пеҥгыдемден ойлат: китай стартап OpenAI нейровапшын генерироватлыме лектышыже-влак кӱшеш шке модельже-влакым туныктен[31]. Американ корпорацийын версийже почеш DeepSeek эрыкан ямдылкалымаш огыл, а OpenAI-ын ямдылыме да патентоватлыме модельже-влак шотышто дистилляций йӧным кучылтмо дене ыштыме[32].

США-н санкцийже инноваций манмын катализаторжо семын

Пале: модель-влакым туныкташ DeepSeek эше 2021 ийыштак — вес семынже США-н Китайыш чип-влакым колтедылаш шыгыркемдымашым пуртымо деч ончычак — налме Nvidia A100 видеокарт-влакым кучылтын. Тӱрлӧ аклымаш почеш DeepSeek стартапын кидыштыже 10 тӱж. наре тыгай видеокарт уло[7] (южо касвел экспертше тыге шотла: компаний экспортлык рестрикцийым шукташ катыкемдыме эше 40 тӱжем наре Nvidia H800 видеокартым аккумулироватлен[33][34]), тидыже OpenAI-ын але Llama-н деч икмыняр пачаш шагалрак (кажне компанийжын 300 тӱж. наре видеокартше уло)[35][36]. Тыгеракын, очыни, шотлен лукшо куатым шагалемдымаш DeepSeek-ым кӱшнӧ ончыктымо инновациян архитектурлык пунчалым кычалаш таратен, тудыжо тиде экшыкым компенсироватлен[37].

Критике

Пеш шуко Claude AI йылме модельым ямдылкалыше Anthropic компанийым ыштыше Дарио Амодей тыге шотла: китай ямдылкалыше-влак кӱкшӧ лектышышкак шуын огытыл, а тидын нерген талынракше кутыркалат гына. Амодейын шонымыж почеш, DeepSeek 7-10 тылзе ончычсо американ модель-влаклан лишыл модельым ыштен, тидлан оксам шагалрак кучылтын, но тидыже роскот волтымын тыглай трендышкыжак пура. Эшеже китай стартап чот кӱлешан ресурс деке шуын кертын. Амодей палемден: DeepSeek сай лектышым ончыктен, но тидым революций манаш ок шого, вет роскот иземмаш тыглай трендлан келшен толеш, тидын годым DeepSeek-ын чумыр роскотшым американ ИИ-лабораторийын роскотшо дене таҥастараш лиеш. Тылеч посна, DeepSeek-V3 калыкыште йӱк-йӱаным лукшо DeepSeek-R1 деч утларак инновациян улеш[38].

Палемдымаш

  1. 1 2 Sharma, Shubham (2024-12-26), DeepSeek-V3, ultra-large open-source AI, outperforms Llama and Qwen on launch, <https://venturebeat.com/ai/deepseek-v3-ultra-large-open-source-ai-outperforms-llama-and-qwen-on-launch/>. Тергыме: 29 шорыкйол 2025. 
  2. 1 2 3 4 5 Нейросеть DeepSeek: что это, возможности, как пользоваться | РБК Тренды, <https://trends.rbc.ru/trends/industry/67920b739a794768fab8fe92>. Тергыме: 28 шорыкйол 2025. 
  3. 1 2 DeepSeek-V3: Китайская языковая модель превзошла Claude 3.5 Sonnet в работе с кодом, <https://habr.com/ru/news/869840/>. Тергыме: 28 шорыкйол 2025. 
  4. 1 2 DataSecrets. Разбираемся, как устроена R1 – новая бесплатная ризонинг модель ИИ из Китая, работающая на уровне o1 от OpenAI. Habr.ru (21 шорыкйол 2025).
  5. Разбираемся, как устроена R1 – новая бесплатная ризонинг модель ИИ из Китая, работающая на уровне o1 от OpenAI, <https://habr.com/ru/news/875456/>. Тергыме: 28 шорыкйол 2025. 
  6. DeepSeek R1: модель с производительностью o1 от OpenAI. Сравнение с o1, сколько стоит и как использовать API, <https://habr.com/ru/articles/877090/>. Тергыме: 28 шорыкйол 2025. 
  7. 1 2 3 Запад шокирован китайским интеллектом, 2025-01-27, <https://www.kommersant.ru/doc/7460043>. Тергыме: 28 шорыкйол 2025. 
  8. «DeepSeek – это победа над сегрегацией человечества»: как китайцы хакнули ИИ-рынок (неопр.). БИЗНЕС Online. Тергыме кече: 28 шорыкйол 2025.
  9. Китайская угроза, 2025-01-27, <https://www.kommersant.ru/doc/7460085>. Тергыме: 28 шорыкйол 2025. 
  10. 暗涌, 揭秘DeepSeek:一个更极致的中国技术理想主义故事, <https://mp.weixin.qq.com/s/r9zZaEgqAa_lml_fOEZmjg>. Тергыме: 30 шорыкйол 2025. 
  11. Schneider, Jordan, Deepseek: The Quiet Giant Leading China’s AI Race, <https://www.chinatalk.media/p/deepseek-ceo-interview-with-chinas>. Тергыме: 29 шорыкйол 2025. 
  12. Meta's chief AI scientist says DeepSeek's success shows that 'open source models are surpassing proprietary ones', <https://www.yahoo.com/tech/metas-chief-ai-scientist-says-193729910.html?guccounter=1&guce_referrer=aHR0cHM6Ly9oYWJyLmNvbS9ydS9jb21wYW5pZXMvcmFmdC9hcnRpY2xlcy84NzY3NDYv&guce_referrer_sig=AQAAAME4AjfneDp7GRzR7qj6FF0L0DGQoeW3GrAPHsE_xEgYHkZSmtIiw-4k3-9TdmHOAITzVsnGUJeMfNySymLQvSGgfrtbLX_iSubeKwF-3r7qTo75Fiwa8PODmsHgZjh7riqHOCwu6pNkJKtqD2McxqX7fMKf7PJLXvhVxsaESHbv>. Тергыме: 28 шорыкйол 2025. 
  13. 1 2 Ksenia Se, Alyona Vert. Topic 10: Inside DeepSeek Models. Turing Post (28 сорла 2024).
  14. Wiggers, Kyle (2024-12-26), DeepSeek's new AI model appears to be one of the best 'open' challengers yet | TechCrunch, <https://techcrunch.com/2024/12/26/deepseeks-new-ai-model-appears-to-be-one-of-the-best-open-challengers-yet/>. Тергыме: 29 шорыкйол 2025. 
  15. Guo, Daya, Zhu, Qihao, Yang, Dejian, Xie, Zhenda, Dong, Kai, Zhang, Wentao, Chen, Guanting, Bi, Xiao, Wu, Y., Li, Y. K., Luo, Fuli, Xiong, Yingfei, Liang, Wenfeng. DeepSeek-Coder: When the Large Language Model Meets Programming -- The Rise of Code Intelligence (англ.) // arXiv.org. — 2024-01-25.
  16. 1 2 DeepSeek — очередной квантовый скачок в развитии AI, <https://habr.com/ru/companies/raft/articles/876746/>. Тергыме: 28 шорыкйол 2025. 
  17. Dai, Damai, Deng, Chengqi, Zhao, Chenggang, Xu, R. X., Gao, Huazuo, Chen, Deli, Li, Jiashi, Zeng, Wangding, Yu, Xingkai, Wu, Y., Xie, Zhenda, Li, Y. K., Huang, Panpan, Luo, Fuli, Ruan, Chong, Sui, Zhifang, Liang, Wenfeng. DeepSeekMoE: Towards Ultimate Expert Specialization in Mixture-of-Experts Language Models (англ.) // arXiv.org. — 2024-01-11.
  18. Dai, Damai, Deng, Chengqi, Zhao, Chenggang, Xu, R. X., Gao, Huazuo, Chen, Deli, Li, Jiashi, Zeng, Wangding, Yu, Xingkai, Wu, Y., Xie, Zhenda, Li, Y. K., Huang, Panpan, Luo, Fuli, Ruan, Chong, Sui, Zhifang, Liang, Wenfeng. DeepSeekMoE: Towards Ultimate Expert Specialization in Mixture-of-Experts Language Models (англ.) // arXiv.org. — 2024-01-11.
  19. Большие языковые модели в 2024 году: полное сравнение (руш.). www.gptunnel.com. Тергыме кече: 29 шорыкйол 2025.
  20. DeepSeek вызвал истерику у Американских ИИ корпораций, <https://habr.com/ru/news/877106/>. Тергыме: 28 шорыкйол 2025. 
  21. McMorrow, Ryan & Olcott, Eleanor (9 June 2024), The Chinese quant fund-turned-AI pioneer, Financial Times, <https://www.ft.com/content/357f3c68-b866-4c2e-b678-0d075051a260>. 
  22. BFM.ru, Китайская модель ИИ DeepSeek стала лидером по скачиванию в США, <https://www.bfm.ru/news/566521>. Тергыме: 28 шорыкйол 2025. 
  23. DeepSeek-AI, Liu, Aixin, Feng, Bei, Xue, Bing, Wang, Bingxuan, Wu, Bochao, Lu, Chengda, Zhao, Chenggang, Deng, Chengqi, Zhang, Chenyu, Ruan и др. DeepSeek-V3 Technical Report (англ.) // arXiv.org. — 2024-12-27.
  24. Erdil, Ege (2025-01-17), How has DeepSeek improved the Transformer architecture?, <https://epoch.ai/gradient-updates/how-has-deepseek-improved-the-transformer-architecture#:~:text=Multi-head%20latent%20attention%20(abbreviated%20as,as%20grouped-query%20and%20multi-query%20attention>. Тергыме: 29 шорыкйол 2025. 
  25. Elizabeth Gibney. China’s cheap, open AI model DeepSeek thrills scientists (англ.) // Nature. — 2025-01-23. — ISSN 1476-4687. — doi:10.1038/d41586-025-00229-6.
  26. Chowdhury, Hasan KI aus China: Überholt dieses Startup jetzt OpenAI? (нем.). Business Insider (25 шорыкйол 2025).
  27. Sharma, Shubham Open-source DeepSeek-R1 uses pure reinforcement learning to match OpenAI o1 — at 95% less cost (амер. англ.). VentureBeat (20 шорыкйол 2025).
  28. Moris. DeepSeek, по сути взломал один из святых Граалей ИИ. Smart-Lab (27 шорыкйол 2025).
  29. 1 2 ИИ-пузырь лопнул: стоимость Nvidia рухнула на $600 млрд за сутки из-за китайского стартапа DeepSeek, <https://3dnews.ru/1117353/iipuzir-lopnul-stoimost-nvidia-obvalilas-na-600-mlrd>. Тергыме: 29 шорыкйол 2025. 
  30. Рынок криптовалют упал на 7%. Причем тут ИИ-стартап из Китая DeepSeek на NFT.RU, 2025-01-27, <https://nft.ru/news/rynok-kriptovaliut-upal-na-7-prichem-tut-ii-startap-iz-kitaia-deepseek>. Тергыме: 29 шорыкйол 2025. 
  31. Microsoft и OpenAI расследуют, обучался ли DeepSeek на украденных данных американских компаний в сфере ИИ, <https://habr.com/ru/news/877548/>. Тергыме: 29 шорыкйол 2025. 
  32. BFM.ru, DeepSeek заподозрили в краже технологий OpenAI, <https://www.bfm.ru/news/566676>. Тергыме: 29 шорыкйол 2025. 
  33. Overclockers.ru: Одна только китайская компания DeepSeek имеет 50 000 санкционных чипов H100, <https://overclockers.ru/blog/RoadToKnowledge/show/204906/Odna-tol-ko-kitajskaya-kompaniya-DeepSeek-imeet-50-000-sankcionnyh-chipov-H100?ysclid=m6gkd3258w90212032>. Тергыме: 28 шорыкйол 2025. 
  34. Zafar, Ramish (2025-01-25), Chinese AI Lab DeepSeek Has 50,000 NVIDIA H100 AI GPUs, Says AI CEO, <https://wccftech.com/chinese-ai-lab-deepseek-has-50000-nvidia-h100-ai-gpus-says-ai-ceo/>. Тергыме: 30 шорыкйол 2025. 
  35. Times, GB (2024-09-30), How many gpus does OpenAI have? - GB Times, <https://gbtimes.com/how-many-gpus-does-openai-have/>. Тергыме: 28 шорыкйол 2025. 
  36. DeepSeek вызвал истерику у Американских ИИ корпораций, <https://habr.com/ru/news/877106/>. Тергыме: 28 шорыкйол 2025. 
  37. Kelsey Vlamis,Katherine Tangalakis-Lippert. How the US may have unintentionally helped create an AI monster in China. AOL (28 шорыкйол 2025).
  38. Dario Amodei. Dario Amodei — On DeepSeek and Export Controls (англ.). darioamodei.com. Тергыме кече: 30 шорыкйол 2025.