Шнуй Патрикын кечыже
| Шнуй Патрикын кечыже | |
|---|---|
 Шнуй Патрикын кечыжлан открытке | |
| Кече | 17 ӱярня (православийыште 30 ӱярня)[1] |
| Кылдалтын | Ирландийым ыреслымаш дене |
 РУВИКИ.Медиаште медиафайл-влак | |
Шнуй Патрикын кечыже (ирл. Lá ’le Pádraig але Lá Fhéile Pádraig) пайремым ирланд христиан черкым негызлышылан пӧлеклыме да ий еда Ирландийыште, эше икмыняр элыште 17 мартыште палемдалтеш[2].
Историй
IV курым мучаште Британийысе ик ешыште Мэвин Суккат лӱман рвезе шочын. Латкуд ияш улмыж годым тудым Ирландийыш, куллыклан ужаленыт, тушто куд ий тудо кӱтӱчӧ лийын, но икана тудлан шылын куржаш йӧн лектын. Тудо Галлийыште верланыше монастырь марте миен шуын да тушто юмынмутым тунемаш тӱҥалын. Илен-толын тудо дьякон чап лӱмым сулен налын да Патриций лӱм дене палыме лийын. 432 ийыште Патриций Ирландийыш миссионер семын каен. Кум лу ий жапыште тудо Ирландий кумдыкын утларак мландыжым ончен савырнен, 300 деч шагал огыл черкым почын да 120 тӱжем ирландец-влакым христиан вераш савырен[2]. Ирландийыште христиан вера вӱр йоктарыде шыҥдаралтын[3].
Патрик Тройчын умылымашым раш умылтарашлан кум лышташан ош мӱйшудым кучылтын. Тыгеат шонат, Шнуй Патрик ирланд сылнымутлан негызым пыштыше лийын. Шуко шымлызе тыге шона: Патрик 461 ий 17 мартыште[2] (вес версий дене — 493 ийыште) колен[3]. В VI веке он был признан святым покровителем страны[2].
VI курымышто тудо элын шнуй аралышыже семын лийын. Жап эртымеке, Патрикым Шнуй семын Италийыште, Германийыште, Францийыште пагалаш тӱҥалыныт. Шнуй Патриклан 2 тӱжем утла черке да собор-влаклан пӧлеклалтыныт. Дублиныште 1191 ийыште негызлалтше Шнуй Патрикын Соборжо уло[2]. XVIII курымышто тиде соборын настоятельже серызе Джонатан Свифт лийын[1].
Шнуй Патрикын лӱмжӧ дене ятыр легенде кылдалтын. Нунын кокла гыч иктыжлан келшышын, тудо отро гыч чыла кишке-влакым поктен колтен кертын[2] (Ирландийыште кишке ок иле)[3].
Пайрем йӱла
X—ХI курымлаште Шнуй Патрикын кечыжым 17 мартыште палемдаш тӱҥалыныт. 1903 ийыште тиде кечым Ирландийыште официально каныш кече семын увертарыме. Ондак пайрем юмыйӱласылан шотлалтын. XX курым тӱҥалтыште, 1970 ий марте Ирландийыште тыгай тӧртык лийын, кудын ден келшышын ты кечын бар ден паба-влак петырналтыныт: тиде ирланд еҥ-влакын пеш шуко алкогольым йӱаш тӱҥалмышт дене кылдалтын[2].
Тиде пайрем дене кылдалтше тӱрлӧ калык ден христиан йӱла уло. Тыге, кажне ийын еҥ-влак Croagh Patrick шнуй курыкыш кӱзат. Тиде курыкышто Шнуй Патрик 40 кече кумалын да пӱтым кучен. Калык йӱлаште тыгаят уло: ты кечын пабыште кеч ик чарка аракам йӱман. Ала-кунам утларак чапланышылан виски шотлалтын, туддеч вара эль кучылталтын. Лӱмын шонен лукмо аркалык атат (единице) лийын — «Патрикын Чаркаже». Тиде единице дене подыл колтымо виским шотленыт, а кунам айдеме ты кечын пытартыш чаркам нӧлталын, атышке кум лышташан мӱйшудым пыштен[3].
Кум лышташан мӱйшудо семынак пайремын тамгажлан лепрекон, шилейла, арфа шотлалтыт[3].
17 мартыште кочкышлан шылым ямдылат. Йӱлаш пурышо кочкышлан бекон (але солонина) ден ковышта шотлалтеш[3].
Ирландийыште пайремлымаш
Ий еда 17 мартыште Дублиныште вургемым чийыман парад-влак эртат, а кастене ирландец-влак фейерверкым да салютым колтат[2]. Парад дене пырля пайремын ужашыжлан калыкле ирланд вургемым чиен куштымаш, шӱвырым да лепреконым шоктымаш шотлалтыт[4]. Ятыр пайремлыше еҥ шке чурийыштыже ирланд флагым сӱретла[3].
Шнуй Патрик кечын икмыняр амал дене ужар тӱсан вургемым чият. Тиде кум лышташан мӱйшудын тӱсшӧ да Ирландийын флагше гыч иктыже[2]. Кумлышташым правил семын вургемыш пижыктат. Вургемыш пижыктыме нерген икымше гана ойлымаш 1689 ийыште палемдалтын. Тылеч ончыч Шнуй Патрикын ыресшым нумалыштме йӱла лийын[3].
Март тылзыште Ирландийыш шуко турист тӱшка, тиде пайремын логалаш манан, лӱмын толеш[4].
Вес эллаште пайремлымаш
Шнуй Патрикын кечым Канадыште, Америкысе Ушымо Штатлаште, У Зеландийыште, Аргентиныште да моло эллаште палемдат. США-н 35 миллион гражданже ирланд калык гыч лекше улеш — сандене тиде элыште Шнуй Патрикын кечыжым пайремлымаш кугун шарлен[2]. 1737 ийыште Шнуй Патрикын кечыж лӱмеш икымше парад Бостонышто эртыш[5].
1762 ийыште Нью-Йоркышто икымше парад лийын да тылеч вара тушто кажне ийын эрта[2].
США-н илыш-йӱла радамыштыже тиде кечын тыгай йӱла уло: ужар тӱсан вургемым чийыдыме-влакым йолташла чывыштылаш[3].
Палемдымаш
- ↑ 1 2 РПЦ будет отмечать День святого Патрика. interfax.ru (9 ӱярня 2017). Тергыме кече: 24 сорла 2023.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 День святого Патрика. История и традиции. Тасс (16 ӱярня 2019). Тергыме кече: 23 сорла 2023.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 День Святого Патрика. Риа Новости (17 ӱярня 2014). Тергыме кече: 23 сорла 2023.
- ↑ 1 2 Мария Шаипова. Пора по пабам: как в России отмечают День святого Патрика. iz.ru (17 ӱярня 2023). Тергыме кече: 23 сорла 2023.
- ↑ St. Patrick’s Day. Britannica (17 сорла 2023). Тергыме кече: 23 сорла 2023.
 | |
|---|---|
| Библиографий каталоглаште |
|
