Чодыран тӱнямбал кечыже

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Даниэль Непстад Чодыран кечыште 4, 2010 ий, Канкун, Мексика

Чодыран тӱнямбал кечыже — ий еда палемдыме кече, чодырам аралыме йодышлан пӧлеклыме, икымше гана 2013 ий 21 мартыште палемдыме. ООН-ын Генерал Ассамблейжын пунчалже дене 2012 ий 21 декабрьыште тӧнежлалтын[1]. Чодыран тӱнямбал кечыже экологий кече семын ышталтын, кожлам аралыме да климатын глобальне вашталтме шотышто азаплыныше еҥ-влакын йыр улшо пӱртӱсым аралаш кӱлмӧ шонымаш дене шочын, тыгак тиде кышкарыште тыршыше еҥ-влакын шонымашыштым ваш ойлаш да колышташ сай йӧн.

Пайремын шочмо амалже

Чодырам руымылан кӧра, тӱнямбалне углеродын кугытшо 12–18 % ешаралтеш, тидыже пӱтынь транспортын СО2 лукмо нарак лиеш. Чодыра мландывалне илыше (сухопутный) 80 % янлыклан пӧрт улеш. Ий еда 13 миллион утла гектар чодыра руалтеш, тидыже пӱтынь Английын кумдыкшо наре лиеш[2]. Садлан чодырам руымо чолгалыкым иземдаш полшымо шотышто паша-влак кӱлыныт. Ик тыгай паша семын Чодыран тӱнямбалысе кечыже лийын.

Пайрем историй

Чодыран тӱнямбал кечыжым палемдаш тӱҥалме деч ончыч тӱнямбалне чодырам руымо йодыш дене кылдалтше кок паша ышталтын: Чодыра озанлыкын тӱнямбал кечыжым 1971 ийыште ООН-ын кочкыш да ялозанлык организацийже увертарен, да Чодыран кечыже, кудым 20072012 ийлаште кажне ийын Чодыра озанлыкым шымлыше тӱнямбал рӱдер эртарен.

Тыгак ончо

Палемдымаш