Ляэнемаа
| Уезд | |||||
| Ляэнемаа | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| эст. Läänemaa | |||||
 Лоде Замок | |||||
|
|||||
| 58°55′ с. ш. 23°45′ в. д.GЯO | |||||
| Эл |
 Эстоний |
||||
| Пура | 1 ола да 2 волость | ||||
| Адм. рӱдӧ | Хаапсалу | ||||
| Историй да географий | |||||
| Кумдык |
2383,12 км²
|
||||
| Шагат ӱштӧ | UTC+2, летом UTC+3 | ||||
| Калык чот | |||||
| Калык чот |
20 285 еҥ (2021)
|
||||
| Чаклык | 11,17 айд./км² (12-е место) | ||||
| Калыклык | эстонец-влак 87,8 %, руш-шамыч 9,0 % | ||||
| Цифран идентификатор | |||||
| ISO 3166-2 код | EE-57 | ||||
| Автом. номер-влакын кодышт | S | ||||
|
|
|||||
| Официал сайт | |||||
 |
|||||
 |
|||||
 РУВИКИ.Медиаште медиафайл-влак | |||||
Ля́энемаа (эст. Läänemaa или эст. Lääne maakond) — Эстонийыште, элын материкысе ужашыште мӱндыр касвел могырышто, верланыше уезд. Йӱдвел да касвел гыч Балтий теҥыз дене мушкылтеш. Йӱдвел-эрвелыште Харьюмаа, эрвелыште Рапламаа да кечывалвелне Пярнумаа уездла дене чекла. Административный рӱдер — Хаапсалу ола. Уездыш 1 ола-муниципалитет да 2 волость пурат.
Географий
Уездын составышкыже Вормси отро пура. Уезд рекреационный ресурслан поян. Тыгак Матсалуский заповедник (476 км²), ботанический заказник улыт.
Калык
Калыкле составыште утларакше эстон-влак (88%) улыт, но тыгак руш-влакат (9%) илат. Хаапсалу олаште руш калык - 15%. Икманаш, демографий шотышто уезд Эстонийыште ик эн начарлан шотлалтеш. СССР шаланымек калык чот 30% иземын. Тиде естественный пытен толмылан да эл ӧрдыж, поснак Таллиныш, илаш куснымылан кӧра лийын.
Статистике Департаментын данныйже почеш кажне ий 1 январьлан Ляэнемаа уездыште илыше-влакын чотышт[1]:
| 2018 | 2019 | 2020 | 2021 |
|---|---|---|---|
| 20 646 | ↘ 20 507 | ↘ 20 444 | ↘ 20 285 |
Административно-территориальный шеледымаш
Ляэнемаа уездыш 3 самоуправлений пура: 1 ола-муниципалитет да 2 волость.
Ола-муниципалитет:
Хаапсалу
Волость-влак:
Ляэне-Нигула
Вормси
Эстонийыште административно-территориальный реформо деч ончыч (2017) уездын составыштыже 12 самоуправлений лийын: 1 ола-муниципалитет да 9 волость.
Ола-муниципалитет:
- Хаапсалу
Волость-влак:
- Вормси
- Кулламаа
- Лихула
- Ляэне-Нигула
- Мартна
- Ноароотси
- Ныва
- Ридала
- Ханила
Историй
1227 ийыште Рижский князь-епископын войскаже-влак кызытсе Эстонийын касвел ужашыжым руалтен налыныт, латинла Роталия манын лӱмденыт (Rotalia, по-немецки – Вик, Wiek, по-эстонски – Läänemaa, Западная земля).
1228 ий 1 октябрьыште Эзельский епископствым (лат. Ecclesia Osiliensis, нем. Bistum Oeel), Вике деч посна тыгак Моонзунд архипелагым пуртен.
Тидлан кӧра историографийыште епископстве чӱчкыдын Эзель-Викский (эстон источниклаште — Сааре-Ляэнемаа епископство, Saarе-Lӓӓne piiskopkond) маналтын, тудын рӱдыжӧ 1265 ий гыч Гапсаль (лат. Hapecelloe, швед. тудымат. Hapsal, д.эст. Raksalalinn, совр. Хаапсалу г.) лийын. Епископ замокын ужашыже-влак Хаапсалушто кызытат аралалт кодыныт.
1919 ийыште эрыкан Эстонийыште Ляэнеский (Касвел) уезд (Laane maakond, Laanemaa – Касвел мланде) ышталтын.
1950 ий 26 сентябрьыште Ляэнеский (Касвел) уезд Лихулаский да Хаапсаль районлан шелалтын, нуно 1952-1953 ийлаште Эстон ССР-ыш Пярнуский областьыш пуреныт. 1962 ийыште Лихулаский район Хаапсальский районыш ушалтын. 1990 ий 1 январьыште Хаапсаль район Ляэнеский (Касвел) уездын лӱмжым нумалаш тӱҥалын, тушко Хаапсалу олам пуртеныт.
Сылне вер-влак
- Колувере ялыште Лоде Замок
Палемдымаш
- ↑ RV022U: RAHVASTIK SOO, VANUSERÜHMA JA MAAKONNA JÄRGI, 1. JAANUAR. HALDUSJAOTUS SEISUGA 01.01.2018 (эст.). Statistikaamet. Тергыме кече: 19 кылме 2021. Архивлыме 19 кылме 2021 ий.