Лугыч шочшо азан тӱнямбал кечыже
| Лугыч шочшо азан тӱнямбал кечыже | |
|---|---|
| Тӱрлылык | Медицине |
| Ыҥ | айдеме тукымын мӱшкыраҥмын лугыч лиймыже да жап деч ончыч шочшо аза-влакын да нунын ешыштын проблемышт нерген шинчымашым нӧлтымаш. |
| Палемдат | тӱня мучко ий еда |
| Тӱҥалын | 2011 |
| Кече | 17 кылме |
Лугыч шочшо азан тӱнямбал кечыже (англ. World Prematurity Day) — тӱня мучко 17 ноябрьыште палемдалтеш, жап деч ончыч шочшо аза нерген шинчымашым шараш, тудын тазалыкшылан да еш ончылно лекше йодышлан тӱткышым утларак ойыраш йӧным ышта[1].
Ий еда планетыштына 15 миллион наре аза ончылгоч шочеш, вес мут дене каласаш гын, кокла шот дене, кажне луымшо аза лугыч лийын, ош тӱняш толеш[2]. Эксперт-влакын шонымышт почеш, тӱнясе эн кӱкшӧ парыш дене илыше 39 эл азан лугыч шочмо чотшым шагалемден кертыт, 58 000 — лугыч ынже лий манын ончылгоч сайын эскерен шогымо дене, тидыже США-н 3,0 млрд. наре долларым аныклен кодаш йӧным ышта.
Историй ден пайрем
Лугыч шочшо аза-влак кокла гыч икмыняр жап гыч ик миллион утла колат, ятырышт тӱрлӧ кап-кыл, нерве черан инвалид полкыш логалыт да илышлан тунеммаште кугу ойгым чытат. Жап деч ончыч шочшо йоча-влак черле йоча-влакын коклаште эн шукын улыт. Шотлен лукмо гыч палена: тӱняште шочшо азан колымо чытан пелыже утла амалым пуэн йочан жап дечын ончыч шочмыжо. Лугыч шочшо азан тӱнямбал кечыжым Шочшо аза шотышто европысо фонд (European Foundation for the Care of Newborn Infants, EFCNI) 2011 ийыште увертарен, тудын пелен March of Dimes организаций, Африкысе эл-влаклан пошышо тӱнямбал фонд Little Big Souls, тыгак Австралийысе лугыч йочам ыштыше ава-влакын калыкле фондшо лийыныт. Тӱнямбал пайрем вашеш пашам ышташ тӱҥалме тат гыч 50 утла эл тыш ушнен.
2008 — Европысо ача-ава-влакын икымше погынымашышт, мӱшкыраҥмын лугыч лиймыж нерген азапланыме мутланымаш Римыште (Италий) лийын. Организацийын представительже-влак Тиде проблемым жап деч ончыч шочшо йоча-влакын Тӱнямбал кечыштым ышташ, шинчымашым кугемдаш шонен пыштеныт. 17 ноябрь кечым EFCNI-лан негызым пыштыше айдемылан кӧра ойырымо, тудо ты кечын таза йочам ыштен, ондакше, 2006 ий декабрьыште, кум азам лугыч лиймылан кӧра йомдарен улмаш.
2009 — икымше «Лугыч шочшо йочан нерген шинчымашым нӧлтымӧ тӱнямбал кече» EFCNI да тудын партнёр улшо организаций-влак дене палемдалтеш.
2010 — Шочшо азам ончымо шотышто европысо фонд (European Foundation for the Care of Newborn Infants, EFCNI), March of Dimes организаций, Африкысе эл-влаклан пошышо тӱнямбал фонд Little Big Souls, тыгак Австралийысе лугыч йочам ыштыше ава-влакын калыкле фондшо, «Тыныс» ушемын чыла еҥже-влак Лугыч шочшо йоча нерген утларак пален налме пашашке ушненыт. Тыге Лугыч шочшо аза нерген утларак пален налме паша Европо деч ӧрдыжышкӧ лектын.
2011 — Лугыч шочшо йочан нерген шинчымашым нӧлтымӧ тӱнямбал кече лӱм Лугыч шочшо азан тӱнямбал кечыже лӱман лиеш. Тӱнямбал кечым пайремлымашке пӱтынь тӱня мучко ача-ава организаций, медицине пашаеҥ да кумылан улшо еҥ-влак ушненыт.
2012 — Лугыч шочшо йоча-влакын тӱнямбал кечышт шке чекыштым кумдаҥда да шуко эл-влак шочшо аза-влак коклаште колымашым иземдаш тыршат. Тӱрлӧ мероприятий мер калыкын тӱткышыжым мӱшкыраҥмын лугыч лийше азам ончен-кушташ лийме нерген шарныкта, тыгай эллаште: Малави, Индий, Аргентина, Уганда да Индонезийыште колымаш деч утараш лийме ушештара. EFCNI «Носки кореш» шке акцийжым уэштарен (Socks Line). Кампанийын ӱжыкмутшо ойла: «Лу аза гыч иктыже жап деч ончыч шочеш». Ужшӧ плакат-влак 26 йылме дене савыкталтыныт. # WorldPrematurityDay хештег поснак чот Twitter-ыште чапланен, 2013 ий 17 ноябрьлан 17691 гана ушештаралтын.
Палемдымаш
- ↑ World Prematurity Day. ВОЗ. Тергыме кече: 8 сорла 2014. Архивлыме 20 шыжа 2014 ий.
- ↑ Born Too Soon: The Global Action Report on Preterm Birth. World Health Organization Архивысе копий 9 пургыж 2018 гыч.
Кылвер-влак
- [www.calend.ru/holidays/0/0/3045/ Международный день недоношенных детей] — Cобытий-влак календарьыште
- World Prematurity Day — EFCNI
- World Prematurity Day — Partnership for Maternal, Newborn & Child Health