Волгалтше шӱдыр кече

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Волгалтше шӱдыр кече
Statue at Mansudae Art Studio.JPG
Тӱрлылык Кугыжаныш
Официал 光明星節
Ышталтын 1942 ий 16 февраль
Ыштыше Ким Ир Сен
Палемдат  Йӱдвел Корей
Кече 1982 ий 16 февраль [1]
Кылдалтын Кечын кечыже

Волгалтше шӱдыр кече (кор. 光明星節) — йӱдвел Корейыште 16 февральыште лийше пайрем кече — кокымшо лидерын, Ким Чен Ирын, шочмо кечыже. Кечын кечыж дене пырля, ачажын Ким Ир Сенын шочмо кечыже, тиде кече КНДР-ын эн кугу кугыжаныш пайремжылан шотлалтеш[2].

Йӱдвелкорейысе пропаганде Ким Чен Ирын Пэктусан курыкышто 1942 ий 16 февральыште шочын ман ойла гынат, тудо 1941 ийыште СССР-ыште шочын. Тудын шочмо кечыже 1982 ийыште официал пайремыш савырен[3]. 2012 ийыште — Ким Чен Ирын колымыж деч ик ий эртымеке, пайрем «Волгалтше шӱдырын кечыже» лӱмым налын.

Утларак оҥайын пайремлымаш Пхеньяныште эрта, тӱшка гимнастике ден семлык спектакльым, фейерверкым, сарзе демонстрацийым да тӱшкан куштымо касым эртарат. Волгалтше шӱдыр-влак кечын КНДР-ыште еҥ-влак утларак кочкыш сийым налыт да утларак кужу жап электротул дене пайдаланен кертыт.

Ончычсо историй

Йӱдвелкорей пропагандын уверже почеш, Ким Чен Ир 1942 ий Пэктусан курыкысо шолып лагерьыште шочын

Ким Чен Ир 1941 ий февральыште шочын. Тудын ача-аважым Ким Ир Сен да Ким Чен Сук лӱмденыт; нуно Хабаров крайыште (СССР) иленыт, тышке Ким Ир Сен Маньчжурий гыч партизан тӱшка дене пырля куснен каен. Туге гынат йӱдвелкорей пропаганде тыге ӱшандара: Ким Чен Ир 1942 ий 16 февральыште, пӱтынь корей калыкын шочмо вержылан шотлалтше Пэктусан курыкышто 1942 ий 16 февральыште шочын. Тушто, пропагандылан келшышын, Ким Ир Сен партизан лагерьым негызлен. Чынжым гын, партизан-влак Манчжурийыште лийыныт, а Ким Ир Сен тунам советысе Мӱндыр Эрвелыште лийын (Ким Чен Ирын шочмыж деч ончычат, варат).

Йӱдвелкорей пропагандыште Ким Чен Ир чӱчкыдынак шӱдыр семын ончыкталтеш. Тудо утларак чӱчкыдын «чолга шӱдыр»[1] але «волгалтше шӱдыр» (кор. 光明性) маналтеш[4]. Легенде ойла: волгалтше шӱдыр каваште тунам чӱкталтын[5], кунам партизан-влак пушеҥге ӱмбалан возеныт: «Пэктусан курык шӱлышан Кореейыште кум талешке: Ким Ир Сен, Ким Чен Сук да Кванменсон („чолга шӱдыр“)» да» «О! Корей! Пэктусан шӱдыр шочын!»[1].

Историй

Ким Чен Ирын шочмо кечыже 1976 ий гыч палемдалтеш, но тиде кече калыкле пайремыш 1982 ийыште гына савырнен[1][6]. Кунам Ким Чен Ир кучемыш толын, тудын шочмо кечыже йӱдвел-корейысе кечышотышто «Айдеме тукымын шошыжо» семын увертаралтын[7]. Йӱдвер Корей шотышто эксперт Майкл Медденын шонымыж почеш, колышо лидер шочмо кечынже, тӱҥ шотышто, калык ончыко лектын ойлымаш деч шкенжым утарен. Тыге тудо шкенжым калык кокла гыч улшо еҥ семын ончыктен: тудо шкем ончыктымо олмеш, лучо заводым але сар объектым шымлен налеш[8].

Пайрем кызытсе лӱмжым 2012 ийыште налын, Ким Чен Ирын колымыжлан ик ий теммеке, кунам ЦК ТПК политбюрожо «16 февраль, нацийын эн кугу пайремже, кунам кугу он Ким Чен Ир шочын, Волгалтше шӱдырын кечыже семын палемдалташ тӱҥалеш[9]. Тиде кечым пагалыме шот дене Ким Чен Ир ден Ким Ир Сенлан имне статуйым шогалтеныт[10].

Пайремлымаш

Режиссёр Виталий Манский Кугу монумент воктене Мансу чоҥгаште Волгалтше шӱдырын кечыжым пайремлыме годым

Пайрем 16 февральыште тӱҥалеш да кок кече шуйна. Пайрем эл мучко эрта; Пхеньяныште тыгай пайрем мероприятий-влак эртат: тӱшкан гимнастикым ончыктымаш, семлык спектакль, фейерверк, сарзе демонстраций, тӱшкан куштымо кас[11]. Пайремлыше-влак тисте да транспарант дене чумыргат. Миллион дене еҥ Кымсусан полатыш коштыт, тушто Ким Чен Сен ден Ким Чен Ирын капышт кият. Тиде кечылаште тыгак Кимченирий Орхидей ончер эрта — орхидей-влак Ким Чен Ирын лӱмжӧ дене лӱмдалтыныт, пеледышын пеледме жапше Волгалтше шӱдырын кечыжлан келыштаралтеш[12]. Йоча-влак тиде кечын кампеткым налыт[8], тыгак тиде кечын нуно у еҥ семын Корей йоча-влакын ушемышкышт пурат[13]. Виталий Манскийын «Кечыйол дене волгалтше» фильм-хроникыже лач тыгай пайремле йӱлам ончыкта[14]. Кок тылзе пагытыште Волгалтше шӱдырын ден Кечын кечыже коклаште эртыше пайрем ӱшанлык фестиваль маналтеш да чыла вере пайрем шӱлыш озалана.

2013 ий 12 февральыште, пайрем деч икмыняр кече ончыч, Чолгыжшо шӱдыр кече лӱмеш Йӱдвел Корей шке кумшо ядер тергымашыжым эртарен[15].

Палемдымаш

  1. ↑ 1 2 3 4 Lim, 2015.
  2. ↑ Barbra Kim. What Really Glimmers Behind the 'Day of the Shining Star'. cogitASIA. CSIS Asia Program (21 пургыж 2012). Тергыме кече: 14 шорыкйол 2017. Архивлыме 16 шорыкйол 2017 ий.
  3. ↑ Lim, 2015, p. 26.
  4. ↑ North Korea displays rockets, begonias for leader's birthday. Тергыме кече: 14 шорыкйол 2017. North_Korea_displays_rockets%2C_begonias_for_leader's_birthday/id-d4a93ac54b664b229c31b513194777a8 Архивлыме 16 шорыкйол 2017 ий.
  5. ↑ Ryall, Julian Kim Jong-un at 30? Gifts for North Korea's dictator. The Telegraph (8 шорыкйол 2014). Тергыме кече: 14 шорыкйол 2017. Архивлыме 17 вӱдшор 2017 ий.
  6. ↑ Lee Sang Yong. No Change for January 8th 2013. Daily NK (28 теле 2012). Тергыме кече: 14 шорыкйол 2017. Архивлыме 16 шорыкйол 2017 ий.
  7. ↑ Seol Song Ah Kim Jong Un's birthday still not holiday. Daily NK (7 теле 2015). Тергыме кече: 13 шорыкйол 2017. Архивлыме 1 сорла 2017 ий.
  8. ↑ 1 2 Party in Pyongyang: North Korea Celebrates Rocket Launch and Kim Jong-il's Birthday. VICE News (16 пургыж 2016). Тергыме кече: 14 шорыкйол 2017. Архивлыме 18 шорыкйол 2017 ий.
  9. ↑ Special Report of Political Bureau of CC, WPK (12 шорыкйол 2012). Тергыме кече: 2 пургыж 2017. Архивировано из оригинала 09. .2014 ий.
  10. ↑ Leese, Daniel. The Cult of Personality and Symbolic Politics // The Oxford Handbook of the History of Communism. — Oxford : Oxford University Press, 2014. — P. 340. — ISBN 978-0-19-166751-0.
  11. ↑ Celebrating the Day of the Shining Star. Daily NK (10 ӱярня 2014). Тергыме кече: 14 шорыкйол 2017. Архивлыме 16 шорыкйол 2017 ий.
  12. ↑ Birthday of Kim Jong-Il // Holidays, Festivals, and Celebrations of the World Dictionary. — Fourth. — Omnigraphics, 2010.
  13. ↑ Richardson, Christopher "Be Prepared!"Reflections On The North Korean children's Union. Sino-NK (13 пеледыш 2013). Тергыме кече: 3 ага 2015. Архивлыме 4 пургыж 2015 ий.
  14. ↑ Harvey, Dennis Film Review: 'Under the Sun'. Variety (19 пеледыш 2016). Тергыме кече: 2 пургыж 2017. Архивлыме 4 сорла 2020 ий.
  15. ↑ Ralph, Elizabeth F. Self-Appreciation Day. Foreign Policy (18 пургыж 2013). Тергыме кече: 14 шорыкйол 2017. -appreciation-day/ Архивлыме 18 шорыкйол 2017 ий.

Литератур

Тыгак ончо

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=Волгалтше_шӱдыр_кече&oldid=1158879" гыч налме