Акушерын тӱнямбал кечыже
| Акушерын тӱнямбал кечыже | |
|---|---|
 | |
| Ыҥ | акушерын кӱлешан пашаж нерген калыклан увертарен шогымаш |
| Ышталтын | 1992 |
| Ыштыше | Акушерке-влакын калык-влак кокласе конфедерацийышт |
| Палемдат | Тӱнямбал пайрем |
| Кече | 5 ага |
Акушерын тӱнямбал кечыже (руш. Международный день акушерки, англ. International Midwives Day) — калык-влакын пайремышт, 1992 ий гыч ий еда 5 майыште палемдалтеш[1].
Эртымгорно
1987 ийыште Нидерландыште Акушерке-влакын конференцийыштышт пайремым — Акушерын тӱнямбал кечыжым — ышташ шонымаш шочын[1].
1992 ийыште акушерке-влакын калык-влак кокласе конфедерацийышт тиде пайремым пеҥгыдемден. Пайремлыме кечылан 5 май палемдалтын[1][2]. Пайремым увертарымын тӱҥ шонымашыже: тӱня мучко акушерстве аланысе моштымаш дене ваш улаҥмаш, тыгак тиде профессийын кӱлешлыкшым посна палемден шарныкташ[1].
2014 ийыште Акушерын тӱнямбал кечыже икымше гана Ираныште да У Зеландийыште палемдалтын[3].
«Мый шонем, азам шочыктышо акушер — тӱняште ик паша гына, кудо тыгай вий-куатым пӧртылта. Молан манаш гын, ме кок илышлан — ава ден у шочшо йочалан — мутым кучена. А эн нелыже — муткучыш да писын вашполышым пуымаш, писын пунчалым луктын моштымаш», — ойлен Калуга оласе азам ыштыме пӧртын акушеркыже Маргарита Парамонова[4].
Теме-влак
Ий еда пайремын ончышаш йодышыжо палемдалтеш. Акушерын тӱнямбал конференцийышт, пайрем семынак, тыгай ӱжыкмут-влак почеш эртеныт:
- 2015 марте — «Таче тӱнялан акушерке-влак молыгунамсе деч утларак чот кӱлыт»[1];
- 2016 — «Ӱдырамаш-влак да шочшо аза-влак: Акушерствын шӱмжӧ»[5];
- 2017 — «Акушерке, ава да еш: илыш верч ушнышо-влак!»[6];
- 2018 — «Акушерке-влак сай полышым пуымашке корным тошкат»[7];
- 2019 — «Акушерке-влак — ӱдырамаш правам аралыше-влак»[8];
- 2020 — «Пайремлыза, ончыктыза, ушныза — мемнан жапна ынде!»[9];
- 2021 — «Илышым виктарыза — акушерке-влаклан полшыза»[10];
- 2022 — «Пашанам вошткойшым ыштена»[11];
- 2023 — «Уэш пырля: чын улмо умылымаш гыч чын илышыш»[2];
- 2024 — «Акушерке-влак: игече шотын вашталтмыж дене илыш йодышым решатлымаш»[12];
- 2025 — «Акушерке-влак: Кажне сыҥысаште (кризисыште) сыҥыса роль»[13].
«Акушер семын, ме сайын умылена, сай полышым пуымаште ончылно улмаш илышысе сӱрет дене пеҥгыдемдалтеш да пеҥгыде тазалыкым аралымаште, могай полышым пуаш кӱлмым, азам ыштыше шке ончыкта, тиде мемнан пашаштына могай пиал улеш!» — ойлалтеш пайрем дене кылдалтше, Акушер-влакын тӱнямбал конфедерацийыштын серышыштышт[7].
Мероприятий-влак
Акушерын тӱнямбал кечынже тыгай паша-влак эртаралтыт[1]:
- Урем парад ден митинг-влак эртат[1];
- Акушер полышын уремысе рекламыже, тыгак ӱдырамаш-влакын тазалыкыштым яра тергыме вер-влак пашам ыштат;
- Акушер пашаште у йӧн-влаклан пӧлеклалтше семинар ден конференций-влак эртат;
- Тиде аланын начарын вияҥше эллаште полышым пуашлан окса надырым погымаш;
- Шке пашаштышт поснак ойыртемалтше акушер-влак медаль ден премий дене палемдалтыт;
- Книгагудо да тоштер ончер-влак ышталтыт да эртат[14].
Тӱрлӧ эллаште
Ола уремлаште «Канде йолорва» мобиль акушер бригадын тамгаже семын эртат[13].
2020 ий гыч «Акушеркылан носким пӧлекле» акций эрта (арверын канде тӱсшӧ ӱшаным ончыкта, кид дене пидмаш — азапланымылан тауштымашым)[13].
Акушер-влакын Корольысе колледжышт ава-влакын лугыч лиймыштым иземдымылан «Шӧртньӧ кид» премийым кучыкта[13].
Пайрем вашеш бархатцы сар пеледыш дене гирляндым ыштат, тиде илышым ончыктышо тамга. Йӱла почеш, ӱдырамаш-влак тидым азам ышташ полышышо акушерлан пӧлеклат[13].
Танзаний
Масаи тукымын акушеркышт курчак-аза дене йӱла куштымаш-влакым эртарат[13].
«Акушерке-влакын арняшт» фестиваль эрта, тушто чызым пукшымо шотышто яра мастер-класс-влак эртаралтыт, азам ыштыше ӱдырамаш-влакын правашт нерген лекцийым лудыт[13].
«Лӱдде азам ышташ» фестиваль эрта, тушто акушерке-влак яномами тукысысо юзо-влак дене вашлийыт[13].
Арнем-Ленд (Австралий)
«Кылымдын мурыжо» йӱла радам эртаралтеш: семым диджериду дене шоктат, тудын почеш кугурак-влак акушер-влаклан «мланде ден у илыш кокласе кыллан» тауштат[13].
Сидней ден Мельбурн (Австралий)
Оласе-влак канде шовычым пидыт, тудо верысе азам ыштыме пӧрт пашаеҥ-влакын вургем тӱсшым ончыкта[13].
Палемдымаш
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 ICM Members. International Day of the Midwife :: Healthy Women, Health Babies, Healthy Nations :: (англ.). web.archive.org. Тергыме кече: 19 идым 2025.
- ↑ 1 2 5 мая — День акушерки: история и традиции праздника, 2023-05-04, <https://iz.ru/1507669/2023-05-04/5-maia-den-akusherki-istoriia-i-traditcii-prazdnika>. Тергыме: 19 идым 2025.
- ↑ kakogo-chisla.ru (2022-04-19), Международный день акушерки 5 мая: история праздника, традиции, <https://kakogo-chisla.ru/mezhdunarodnyj-den-akusherki/>. Тергыме: 19 идым 2025.
- ↑ День акушерки отмечают во всём мире (руш.). gtrk-kaluga.ru. Тергыме кече: 19 идым 2025.
- ↑ Региональная конференция «Женщины и новорожденные: сердце акушерства» — Омская Профессиональная Сестринская Ассоциация (руш.). www.opsa.info. Тергыме кече: 19 идым 2025.
- ↑ Международный день акушерки 2017 – "Ассоциация медицинских сестер России" (руш.). medsestre.ru. Тергыме кече: 19 идым 2025.
- ↑ 1 2 Международный день акушерки 2018 – "Ассоциация медицинских сестер России" (руш.). medsestre.ru. Тергыме кече: 19 идым 2025.
- ↑ Международный день акушерки 2019 – "Ассоциация медицинских сестер России" (руш.). medsestre.ru. Тергыме кече: 19 идым 2025.
- ↑ 5 мая отмечается День акушерки: история и традиции праздника, <https://rzn.mk.ru/social/2020/05/05/5-maya-otmechaetsya-den-akusherki-istoriya-i-tradicii-prazdnika.html>. Тергыме: 19 идым 2025.
- ↑ 5 мая – Международный день акушерки – "Ассоциация медицинских сестер России" (руш.). medsestre.ru. Тергыме кече: 19 идым 2025.
- ↑ Всемирный день акушерки, с праздником коллеги! - 5 Мая 2022 - Совет по управлению сестринской деятельностью Калининградской области. sovsister39.ru. Тергыме кече: 19 идым 2025.
- ↑ Международный день акушерки - 5 мая 2024 - Международная конфедерация акушерок - 2 Мая 2024 - Совет по управлению сестринской деятельностью Калининградской области. sovsister39.ru. Тергыме кече: 19 идым 2025.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Mail, ВФокусе (2025-03-27), Международный день акушерки в 2025 году: история, традиции, особенности профессии, <https://vfokuse.mail.ru/article/mezhdunarodnyj-den-akusherki-65467120/>. Тергыме: 19 идым 2025.
- ↑ Сотрудники научной медицинской библиотеки организовали виртуальную выставку, посвященную Дню акушерки | Министерство здравоохранения Забайкальского края (руш.). chitazdrav.ru. Тергыме кече: 19 идым 2025.