BMW

РУВИКИ — эрыкан энциклопедий гыч материал
Тергыме статья
Bayerische Motoren Werke AG
Изображение логотипа
Германийыште Мюнхеныште BMW-ын Штаб-пачерже
Германийыште Мюнхеныште BMW-ын Штаб-пачерже
Тӱрлылык публичный компаний
Биржысе листинг FWB: BMW
BIT: BMW
Негызлымаш 1916
Негызлыше Карл Фридрих Рапп, Густав Отто
Верланен  Германий: Мюнхен
Тӱҥ еҥ Норберт Райтхофер (эскерыше советын председательже)
Оливер Ципсе (президент да CEO)[1]
Отрасль автомобиль йӧндартыш (МСОК: 2910)
Продукций автомобиль-влак, мотоцикл-шамыч
Шке капитал ▲ €91,288 млрд (2022)[2]
Оборот ▲ €142,61 млрд (2022)[2]
НИОКР-лан кучылтмо вундо ▲ €6,624 млрд (2022)[2]
Операций парыш ▲ €13,999 млрд (2022)[2]
Яндар парыш ▲ €18,582 млрд (2022)[2]
Актив ▲ €246,926 млрд (2022)[2]
Капитализаций ▲€63,98 млрд (13.10.2023)[3]
Пашаеҥ-влак чот ▲ 149 475 (2023)[4]
Ӱдыр компаний Mini, Rolls-Royce, BMW M, BMW i
Аудитор PricewaterhouseCoopers
Сайт bmw.ru
Логотип РУВИКИ.Медиа РУВИКИ.Медиаште медиафайл-влак
BMW i3
BMW C Evolution
BMW iX
BMW i7
BMW i4

Bayerisch Motoren Werke AG (BMW AG) — немыч автомобиль компаний, тӱняште автом ыштен лукшо эн кугужо. Штаб-пачер Мюнхеныште, Германийыште верланен.

2023 ийыште Forbes Global спискыште 46-шо верым[4] да Fortune Global 500 спискыште 57-ше верым[5] налын. Компаний тыгак «Тӱняште эн сай пашампуышо-влак» (2023) ден «Америкысе штат еда эн сай пашампуышо-влак» (2023) спикыште 9-ше верыште улеш[6].

Кызытсе татлан тӱрлӧ легковой ден спорт автомобильым, корнӧрдыжысӧ ден мотоциклым ыштен лукмаште специализироватлалтеш. Таче компаний эн ончычак шке автомобильже-влак дене палалтеш гынат, тудын историйже авиаций двигатель-влакым ыштен лукма гыч тӱҥалеш[7].

Логотип

1917 ий 5 октябрьыште компаний фирме логотипым налын. Тиде значокым Германийысе сату пале-влакын Имперский реестрыштышт регистрироватлыме. Тудо йыргешке форман улмаш. Тӱжвал оҥгыжо кок шӧртньӧ линий дене тӱремдалтын. Тушто тыгак BMW аббревиатур лийын.

Палемдаш кӱлеш: тунам сату пале-влак нерген закон пашам ыштен, тудлан келшышын логотип кӧргысӧ оҥгышто вераҥдыме Баварийын тӱсшӧ-влак (ошо да канде) кугыжаныш тистысе гай радам почеш верланен огыт керт, сандене мӧҥгешла кучылташ логалын.

Логотипыште 1929 ийыште шочшо пропеллер улмо нерген мифым компаний ятыр жап шӧрен каласаш тӧчен огыл, а вараже йӧршынжат BMW-н пӧрдшӧ пропеллер ӱмбак пыштыме фирме палыжым сӱретлыман официал статья лектын[8].

Историй

Кокымшо тӱнямбал сар деч ончыч

1913 ийыште Карл Рапп авиаций двигатель-влакым ыштен лукшо Rapp Motorenwerke компанийым почеш[7]. Тудын тӱҥ заказчикше Икымше тӱнямбал сар жапыште Франц Йозеф Попп, император Франц-Иосифын армийжын генеральный инспекторжо, лийын. Попп Макс Фрицым, Daimler гыч авиаций двигатель-влакын конструкторыштым, тарлен.

Лачак тудо ийын Густав Отто, самолёт ден авиаций двигатель-влакым ямдылыше да ыштен лукшо, шкенжын Otto-Flugzeugwerke фабрикыжым почеш. Тудын компанийже паша да окса дене кылдалтше ятыр нелылыкым эреак шижын шога. Садлан кӧра 1916 ийыште тудо пужен ышталтын. 1917 ий июльышто Рапп шке компанийжым угычын регистрироватла да тудлан у лӱмым пуа, но вара тудым Bayerische Motoren Werke AG-лан вашталта[9].

BMW IIIa авиаций двигатель Фрицын вуйлатымыже почеш ышталтын да 1917-ше сентябрьыште стендысе тергымашым сайын эртен. Тиде мотор дене пойдаралтше самолёт, 9760 метрыш нӧлталтын, тӱнямбал рекордым шынден[7].

Икымше тӱнямбал сар деч вара авиаций двигательым ышташ чарымаш компанийлан у предприятийым ыштыктен. Эн ончычак Knorr Bremse AG дене пырля кӱртньыгорно тормоз-влакым ыштен луктыныт да олмыктеныт.

1920-шо ийла тӱҥалтыште компаний мотоцикл-влаклан двигательым ямдыла да ыштен луктеш. 1923 ийыште лукмо R32 моделян икымше мотоцикл кктым иктыш ушыман лапката двигателян лийын. 1929 ийыште Эрнст Хенне R32 дене мотоциклыште тӱнямбал рекордым шынден — 279,5 км/ш. Тиде рекорд 1937 ий марте кучалтеш[9].

1928 ийыште компаний Айзенахыште Fahrzeugwerke Eisenach-ым налеш, да ынде шушаш ийыштак тушто Dixi, BMW деч люкс классын икымше автомобиль лукталтын. 1929-ште ийыште Dixi, пӱтынь маршрутым улыжат вич кечыште эртен, Альпысе тӱнямбал раллиште сеҥа. 1929 ий июльышто Берлиныште Dixi DA2 модель ончыкталтын, тудо двигательын 6-цилиндран моделешыже негызлалтын да виктарыме ден тормозитлыме характеристикыже саемдыме лийын[7].

Кокымшо тӱнямбал сар

1933 ийыште компаний 525 имне виян Hornet двигательым ыштен лукташ да спорт самолёт-влаклан изирак двигательым ямдылаш лицензийым налеш. Вара BMW Люфтваффелан авиаций двигатель-влакым ыштен лукташ тӱҥалеш[10]. Тыгаяк модель-влак деч утларак куштылгырак 303 50 процентлан куатлырак лийын. Варажым тудын негызеш кок спорт модель — 315 ден 319 — лукталтеш. 1936 ийыште 326 модель да тичмаш металлан 327 лектеш, а сентябрьыште Попп серийный 328-ым ончыктен, тудо, 1938 ийыште Mille Miglia ӱчашымаште сеҥен, шке жапшылан эн писе спорт автомобиль лийын[11].

Варажым немыч авиаций тергымаш рӱдер гыч Герман Эстрихын вуйлатымыже почеш BMW икымше реактив двигательым ыштен, тудо серий дене лукмашке пурталтын. Цулсдорфышто пеш кӱчык жапыште тудым тергыме да лукмо шотышто заводым чоҥымо да пашаш колтымо. 1941 ийыште Германийлан моткоч кӱлешан авиаций двигатель-влакым ыштен лукмым кугемдаш виктер легковой автомобиль конвейерым чарен шогалташ кӱштен, инженер-разработкчик-влакын изирак подразделенийышт веле кодеш. Компанийым 25 ий вуйлатыше Попп, тиде пунчал дене келшыде, отставкыш кая. Тудын олмыш Фриц Хиллем шогалтат[12]. Кокымшо тӱнямбал сар пытышаш лишан компанийын заводлаштыже икмыняр тӱжем еҥ пашам ышта, нунын кокла гыч пелыже наре военнопленный да концлагерьлашке петырыме-влак лийыныт[13].

Сар деч вара

BMW M5 (E39)
BMW E34

Сар пытымеке, чыла завод ден технике документацийым ушем войска-влак дене конфисковатленыт, да пашалык куатын кугу ужашыжым рончымо. Саргураллан ужаш-влакым ыштен лукмым йӧршеш чарненыт, тидлан кӧра 1945 ий кеҥеж гыч 1948 ий мучаш марте компаний шуко тӱрлӧ сатум — каструль гыч тӱрлӧ шапаш ужаш марте — луктедаш тӱҥалын[7].

Тыге ала-кунамсе пеш чот куатле промышленный гигант BMW, шке парышыжын тӱҥ статьяжым йомдарымек (авиаций двигатель-влак), тунамсе шуко немыч производитель семынак, икмыняр ий жапыште шуко нелылыкым чыташ тӱҥалын. Ситуацийым 1948 ий деч вара мотоцикл-влакым да нунылан двигательым угыч лукташ тӱҥалмаш утарен.

Конвейер гыч волышо икымше модель R24 лийын, тудым лукмаш варасе икмыняр ийлаште ятырлан кугемын[14]. Тидлан кӧра баварец-влак у модель-влакым ямдылаш да лукташ оксам налыныт. Вараракше компаний йӧршеш пайдам кондыдымо, а южгунамже парымыш пуртышо паша деч — авиадвигательым ыштен лукма деч — тӱрыснек шӧрла да Аллахыште заводшым ужала[15].

1955 ий марте куштылго автомобильым угыч лукташ тӱҥалмаш кӱлеш лектышым огеш кондо. Ончаш темлыме чыла модель-шамыч, кузе, мутлан, 6 цилиндран 501 да тудым алмаштыше-влак, изишак у шотан лийыныт да тудо жапысе немыч автомобилист-шамычлан шерге лийыныт. Франкфуртысо мотор-шоушто (1955) сар деч варасе икымше серийлык модель Izzeta ончыкталтын.

Iso итальян компаний тудым ыштен лукташ шонымашым темлен, а прототип ден кузовшым немыч-шамыч налыныт. Тудо машина ден мотоцикл коклаште ала-мом тугайым ушештарен: автомобильыште ик омса да кум орава веле лийын. Тыгак модельын мотоциклет двигательже лийын да 80 км/ш марте писешташ йӧнжӧ улмаш[9].

Серийлык автомобиль-влакын икымше сеҥымашышт 1959 ийыште 700 модельым лукмо дене толеш. 1965 ийлан идалыкаш ужалыме кугыт 18 000 единицыш шуын, да автомобиль сар деч варасе ийлаште компанийын кужу жапан икымше сеҥымашыже лийын. Кудлымшо ийла мучашлан компаний кужун шуйнышо кризис гыч иже лектын да автомобильым ужалыме шотышто рекордым шынден — 144 788 штук, а окса пӧрдмаш миллиардат пеле наре маркыш шуын[7].

1970-ше ийла компанийын шуко гана пужен ыштыме да чот вияҥме жапше лийын. Тыге, мотоцикл-влакым ыштен лукмаш тӱрыснек кусаралтын, заводым кумдаҥдыме пашам эртарыме да уым почмо, тидын шотыштак Европысо эллаште да США-ш. BMW ӱчашен кудалыштше моторжо-влакым Формсул-2 ден Формул1 команде-влаклан шындылаш тӱҥалеш[16] и Формула-1[17]. Пеш кугу опытшо да шуко у ямдылымашыже улмылан кӧра компаний моткоч вашке лидерыш лектеш. 80-шо ийла гыч тӱҥалын умбакыже вияҥеш да икмыняр у заводым почеш, а ужалымаш автомобиль-влакын утларак шергакан модельыштым йодмо дене пырля кушкеш[18].

1994 ийыште, автомобильын азиат ыштен лукшыжо-влакын экспансийыштлан (эн ончычак япон-влакын) да США-ште ужалымаш волымылан кӧра компаний, шке позицийжым пеҥгыдемдаш да корнӧрдыжын рынкышкыже лекташ тыршен, британ Rover Group Ltd-м налеш. Но 2000 ий марте у подразделений моткоч кугу эҥгекым веле конда. Тыге Rover Cars 15 долларлан ужалалтын. Компанийын активлаштыже Mini брендлан веле права кодын[19].

2003 ийыште компанийын историйыштыже кок кугу событий лиеш: концерн Rolls-Royce люксан брендым налеш да Шэньяныште (Ляонин) Brilliance China Automotive китай холдинг дене пырля BMW-н Brilliance Automotive предприятийжым почеш, тиде татлан тудыжо кум кугу заводым уша[20].

2024 ий июльышто автом ыштен лукшо BMW, ужалымашым кумшо ужашлан утларак кугемден да тиде показатель дене Tesla американ корпорацийым икымше гана ончылтен каен, Европысо электромобиль рынкын лидерже лийын[21].

BMW E36

.

Оза-влак да вуйлатымаш

Штефан Квандт, 2015 ий

1959 ийыште Герберт Квандтын компанийым панкрутыш лекмыже деч чынже денак утарыме деч вара BMW-н акцийже-влакым эн кугун кучышыжо Квандтмыт еш улеш[22]: Штефан Квандт (акцийын 25,8 %) ден Сусанна Ханна Урсула Клаттен (акцийын 20,9 %). Акцийын эрыкан пӧрдмаште пайже — 50,7 %[23].

Правленийын председательже 2019 ий гыч — Оливер Ципсе[24].

Тӱҥ дизайнер — Йозф Кабан[25].

Ыштен лукмаш

2023 ийын икымше пелылан концернын брендшылан 1 071 326 штукым лукмо дене BMW шотлалтеш, тудын почеш Mini (140 357) да люксан Rolls-Royce (3181) кая. Ужалыме рынке: Китай, США, Германий, Великобританий, Италий, Франций да Корей. Парышын тӱҥ статьяже-влак:

· Автомобильым ыштен лукмаш да ужалымаш;

· Мотоциклым ыштен лукмаш да ужалымаш;

· Лизинг да кредитоватлымаш[26].

Экологий

Ятыр презентаций ден рекламыште компаний кугу тӱткышым экологийлан да осал лектышым шагалемдымылан ойырен шога гынат, пале лийын: икмыняр концерн дене пырля (Daimler и Volkswagen) BMW-ште дизелян автомобиль-влакын тӱргалт лекше газым эрыктыме технологийым, кудыжо осал вещества-влакын лекмыштым шагалемдаш полша, шылтеныт. 2021 ийыште пунчалым лукмо: экологийлан кондымо эҥгеклан компенсаций шот дене компаний 373 миллион евром тӱла[27].

Саде 2021 ийыштак Deutsche Umwelthilfe компаний ӱмбак искым пуэн, молан манаш гын тудо климат шотышто Парижысе 2015 ийысе ой-пидышым да ФРГ-н законжым шукташ тореш лийын, тиде закон почешыже тудо 2021 ийлан климатым аралыме шотышто сӧрымым шке ӱмбакыже налшаш да 2030-ше ийлан кӧргыштӧ йӱлымӧ двигательым кучылтмым чарнышаш улмаш[28].

Суд иск-влак

США гыч налше-влак 2024 ий июньышто BMW ӱмбак 5 млн долларлан тӱшка искым пуэныт, нуно компанийым 2017−2023 ийлаште лукмо 330i, 340i, M440i, M550i, 750i, X1, X3, X4, X5, X6 да X7 модель-влакын петыртышышт ӱмбалан акул шулдыр гай койшо, сай качестван огыл антенне конструкцийым шындымылан титакленыт. Искыште пеҥгыдемден ойлалтеш: нине антеннылан кӧра автомобиль салоныш вӱд логалеш. Тиде, шке черетешыже, электричестве компонент-влакым да салон отделкым рӱдаҥда, локтылеш[29].

Тыгак ончо

Палемдымаш

  1. ↑ BMWG.DE - Bayerische Motoren Werke AG (англ.). Reuters. Тергыме кече: 13 шыжа 2023.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 BMW Group Report 2022 (англ.). Тергыме кече: 13 шыжа 2023.
  3. ↑ Market capitalization of BMW (BMW.DE) (англ.). CompaniesMarketcap.com. Тергыме кече: 13 шыжа 2023.
  4. ↑ 1 2 BMW Group (англ.). Forbes. Тергыме кече: 13 шыжа 2023.
  5. ↑ Global 500 BMW Group (англ.). Fortune (8 пургыж 2023). Тергыме кече: 13 шыжа 2023.
  6. ↑ RACHEL RABKIN PEACHMAN. World’s Best Employers (англ.). Forbes (10 шыжа 2023). Тергыме кече: 13 шыжа 2023.
  7. ↑ 1 2 3 4 5 6 History of Bayerische Motoren Werke AG – FundingUniverse (англ.). Тергыме кече: 13 шыжа 2023.
  8. ↑ What does the BMW logo mean? (англ.). BMW AG (3 ӱярня 2020). Тергыме кече: 13 шыжа 2023.
  9. ↑ 1 2 3 История BMW AG. BMW Style. Тергыме кече: 13 шыжа 2023.
  10. ↑ Алена Ядвичук. Стремительный взлёт и падение главной компании XX века: удивительная история концерна BMW (23 ӱярня 2023). Тергыме кече: 13 шыжа 2023.
  11. ↑ Андрей Голубев. BMW-328 – спортсмен, заложивший фундамент всем последующим BMW (22 пургыж 2022). Тергыме кече: 13 шыжа 2023.
  12. ↑ История бренда и компании BMW Архетипический и смысловой анализ Бренда сквозь ХХ век. Тергыме кече: 13 шыжа 2023.
  13. ↑ Состояние владельцев BMW взращено СС на костях узников фашистских концлагерей. Аргументы недели (29 идым 2011). Тергыме кече: 13 шыжа 2023.
  14. ↑ Benjamin Smith. Remembering the 1949 BMW R24 (7 ӱярня 2022). Тергыме кече: 13 шыжа 2023.
  15. ↑ Lewis Jackson. История BMW (11 ага 2021). Тергыме кече: 13 шыжа 2023.
  16. ↑ История BMW в автоспорте. Тергыме кече: 13 шыжа 2023.
  17. ↑ BMW в Формуле-1. Тергыме кече: 13 шыжа 2023.
  18. ↑ 6 BMW 80-х годов, изменивших ход истории развития марки (7 вӱдшор 2022). Тергыме кече: 13 шыжа 2023.
  19. ↑ BMW продала Rover за 10 английских фунтов (9 ага 2000). Тергыме кече: 13 шыжа 2023.
  20. ↑ Victoria Waldersee. BMW pays $4.2 bln to take control of Chinese JV (англ.) (11 пургыж 2022). Тергыме кече: 13 шыжа 2023.
  21. ↑ BMW стала лидером европейского рынка электромобилей, 2024-08-23, <https://tass.ru/ekonomika/21670225>. Тергыме: 29 сорла 2024. 
  22. ↑ Квандтовая механика. Коммерсант (5 сӱрем 2000). Тергыме кече: 13 шыжа 2023.
  23. ↑ BMW shares (англ.). Тергыме кече: 14 шыжа 2023.
  24. ↑ Гендиректором BMW стал Оливер Ципсе. Коммерсант (19 сӱрем 2019). Тергыме кече: 13 шыжа 2023.
  25. ↑ Геннадий Анисимов. BMW обновила команду дизайнеров (9 пургыж 2017). Тергыме кече: 13 шыжа 2023.
  26. ↑ BMW Half-Year 2023 Report (англ.). Тергыме кече: 13 шыжа 2023.
  27. ↑ Volkswagen и BMW наказали за загрязнение планеты. LENTA.RU (8 сӱрем 2021). Тергыме кече: 13 шыжа 2023.
  28. ↑ В ФРГ экологи подали в суд на BMW и Mercedes-Benz. ТАСС (21 идым 2021). Тергыме кече: 13 шыжа 2023.
  29. ↑ Матвей Крылов. На BMW подали в суд на 5 млн долларов из-за детали за 92 доллара. Авто.mail.ru (25 пеледыш 2024). Тергыме кече: 26 пеледыш 2024.

Литератур

Кылвер-влак

"https://mhr.ruwiki.ru/w/index.php?title=BMW&oldid=1158644" гыч налме