Чын еҥ (фильм)

Тӱжвал видеофайл-влак
Тӱжвал видеофайл-влак
	Официал трейлер

Чын еҥ
Чын еҥ
Жанр-влак	историй; драме; сарзе;
Режиссёр	Сергей Урсуляк
Продюсер-влак	Тимур Вайнштейн; Леонид Верещагин; Антон Златопольский; Никита Михалков (ген.); Мария Ушакова; Юлия Сумачева;
Сценарийын; авторжо	Геннадий Островский
Тӱҥ; рольышто	Александр Яценко; Сергей Маковецкий; Марк Эйдельштейн; Любовь Константинова; Евгений Ткачук;
Оператор	Михаил Милашин
Композитор	Василий Тонковидов
Кинокомпаний-влак	«ВайТ Медиа»; «ТриТэ»; «Россия-1» телеканал; «Фонд кино» да «Киевская площадь» компаний тӱшка полшымо дене;
Дистрибьютор	Централ Партнершип
Кужыт	163 мин.
Бюджет	719 млн ₽
Погымо	614,9 млн ₽
Эл	Россий
Йылме-влак	руш; идиш; немыч; англичан;
Ий	2023
IMDb	ID 20259704

Тергыме статья

«Чын еҥ» — Сергей Урсулякын партизан отряд командир Николай Киселёвын кугу Ачамланде сар жапыште ыштыме подвигше нерген Россий сарзе драмыже. Сӱрет 1942 ден 2005 ийлаште лийше чын историй событий-влакеш негызлалтын. 2023 ий февральыште ончыктымашке лектын.

1942 ийыште Кугу Ачамланде сар рӱжге каен шогымо жапыште Йошкар Армийын офицерже Николай Киселёв (актёр Александр Яценко) келге немыч тыл гыч еврей-влак тӱшкам гетто гыч Долгиновышко луктын кертын. Тиде еврей гетто — Белорус территорийым нацист Германийын оккупацийыш налмыже жапыште Минск областьысе Долгиново ял гыч да лишне улшо илыме верла гыч еврей-влакым ӧкымлен илаш кусарыме вер.

Рольышто

Александр Яценко — капитан Киселёв, Йошкар Армийын офицерже, партизан отрядын командирже
Марк Эйдельштейн — Моше Таль
Любовь Константинова — Анна Сиротина
Евгений Ткачук — «Ферзь» (Никишин)
Сергей Маковский — Рувим Янкель
Фёдор Добронравов — Воронянский, «Калык гыч ӱчым шуктышо-влак» партизан отрядын командирже
Константин Хабенский — Моше Тальын ачаже
Чулпан Хаматова — Рита, Моше Тальын аваже
Юлия Витрук — Люба
Максим Севриновский — Абба Ровнер
Марина Лебедева — Хана Голубовская
Наталья Савченко — Нехама
Мария Золотухина — Това Липницкая^[2]
Николай Бутенин — Рогов, особист
Ильдус Абрахманов — Хабиров, партизан
Дитмар Кениг — Эрнст Рудольф Шмюкер, гауптштурмфюрер СС
Иван Дергачёв — «Конёк»
Владимир Комарпов — Барух
Дарья Коныжева — Дина Таль
Дов Довале Гликман — Моше Таль кушкын шумекше
Виктор Ланберг — Исаак Нойман
Каролина Хубер — Грета Нойман
Александр Бухаров — Косой, посна пӧлкан начальникше
Евгений Муравич — Анцль, врач
Андрей Голиков — ребе Бакш
Максим Емельянов — монтёр
Роман Керн — эпизод
Алексей Усольцев — эпизод

Сюжет

Фильмыште раш ончыктымо, кузе йошкарармеец Николай Киселёв, вич боец-партизан гыч шогышо отрядым вуйлатыше, приказым колыштын да илышыжлан лӱдыкшым ыштен, еврей-влакын кугу тӱшкаштым фашист-влакын оккупироватлыме территорий мучко наҥгая. Тӱшкаште кок шӱдӧ утла еҥ: ӱдырамаш, шоҥго да йоча-влак. Нунын коклашке эше йӧршеш нӧргӧ Моше Таль (актёр Марк Эйдельштейн) шӱжарже дене пырля логалеш. Шужышо, ярныше да вийдыме, нуно почешыштак поктышо фашист захватчик-влак деч утлаш тӧчен, купла, чодыра да пасу корныла дене куржыт. Пӧръеҥ-влак, шке тукымыштым да лишыл еҥыштым арален, немыч-влак дене лӱдде кредалыт.

Тыге нуно тӱжемат пеле наре меҥгым эртат. Нунын чурийыштышт — каласаш лийдыме шучкылык, лӱдмаш да коржмаш. Ала-кӧжын нойымыжлан да шужымыжлан кӧра корно мучаш марте миен шуаш вийже ок шуто. Шоҥго ден сусыр-влак пич чодыраште колаш кодыт.

Сӱретыште икмыняр сюжет линийым эскераш лиеш. Фильмын кайысе почеш еврей-влакым кычалше да нуным гестаполан пуэден ужалкаыше Люба (актрисе Юлия Витрук) ача-аваштым йомдарыше Моше ден тудын шӱжаржым вашлиеш. Ончыч тудо йоча-шамычым немыч-шамычлан пуа, а вара нунылан полшаш тӱҥалеш. Йӧн полшымо дене йоча-влак Киселёвын партизан тӱшкашкыже логалыт.

Лӱддымӧ Николай ден тыматле связистке да идиш гыч кусарыше Анян (актрисе Любовь Константинова) чоным тарватыше вашкылышт вараже кугу йӧратымашке кусна, но тиде ынде кадр шеҥгелан кодын, фильмыште шижмашын ылыжмашыже веле ончыкталтын (чын илышыште нуно сар деч вара мужыраҥыныт). Фартан партизан Ферзь (актёр Евгений Ткачук) Това лӱман лишкыже мияш лийдыме еврейкым (актрисе Мария Золотухина) йӧратен шында да тудын шӱмжым сеҥен налеш. Нуно эсогыл, мужыраҥаш разрешенийым пыкше йодын налын, военно-полевой манме сӱанымат ыштен шуктат, но вашке ӱдыр сусырга да самырык марийын кидешыже кола. Тиде роль актрисылан тӱҥалтыш лийын.

Фильмыште событий 1942 ийыште, сар талышныме годым, да 2005 ийыште эрта, кунам ынде чылт илалше Моше Таль (актёр Дов Гликман) саде шучко ийлаште йомшо шке шӱжаржым кычал муаш тӧчат. Тиде жапыштак Киселёвлан «Тӱнясе калык-влакын чын еҥышт» лӱмым пуат.

«Тӱнян калык-влакын чын еҥже»

Николай Киселёвын подвигше нерген тудын илымыже годым нимат пале лийын огыл. 2005 ийыште Израильысе Яд ва-Шем институт тудлан, шке илышыжым лӱдыкшӧ дене кылден, весе-влакым колымаш деч утарыше еҥ семын, «Тӱнясе калык-влакын чын еҥышт» лӱмым пуэн^[3]. Киселёв Москошто 1974 ийыште 60 ияш колен.

Ыштен лукмаш

Тиде сӱретым ышташ шонымаш 2008 ийыште режиссёр Юрий Малюгинын «Киселёвын спискыже» документальный фильмжым ончымо деч вара лектын. Сценарий негызлан тусо трагедиян событийлаште лийше-влакын каласкалымышт ден шарнымашыштым налме. Войзышо тӱшкалан, шке шинчашт дене ужшо-влак да нунын урлыкышт дене вашлияш, тыгак архив документ ден историй материалым шымлаш Израильыш миен толаш логалын. Тӱҥ задачылан чынлыкым арален кодымаш лийын, сандене лачшымак событий лийме верлаште войзаш тыршеныт^[4].

Войзымо паша 2021 гыч 2022 ий марте шуйнен да Белоруссийыште (Долгиново район, Минск воктене), Израильыште (Тель-Авив) да Российыште (Моско, Выборг, Санкт-Петербург) эртен. Фильмлан келшыше 1000 наре вургемым ыштеныт. Тӱшкан модмаште 400 наре еҥ лийын^[5].

Фильм 2023 ийыште ик эн кассан лийын, кинотеатрласе экран воктек ик миллионат пеле утла еҥым поген^[6]^[7].

Мутсавыш

«…Тиде еҥым да тудын подвигшым шарналтыше, сӱретым ыштыше-влаклан чап, моктымаш да вуйым ӱлык савымаш лийже. Мыланем куатле историй негызан тиде фильм эн ончычак — лийын кертдыме, илыш дене кылдалтдыме, пиковый манме ситуацийыш логалше да тушто почылтшо еҥ-влак нерген притче. Да тунам кӧтырем кӱжгӱ еврей рвезе геройыш савырна. Самырык мотор ӱдыр (Любовь Константинован сай пашаже) шке йӧратымашыжым муэш. А еврей ӱдыр Това (Мария Золотухина раш модын) умыла: йӧратымашлан могай калык гыч улмо тӱҥ огыл…»^[8], — ойла писатель, драматург, журналист, телевӱдышӧ да режиссёр Андрей Максимов.

Палемдымаш

↑ ¹ ² Фильмы — Праведник (неопр.). ЕАИС. Тергыме кече: 10 шыжа 2023.
↑ Олег Усков. 25-летняя внучка Валерия Золотухина Мария дебютировала в кино (неопр.). Российская газета (9 пургыж 2023).
↑ Андрей Сидорчик. Праведник. Настоящая история подвига Николая Киселева (неопр.). Аргументы и факты (30 шорыкйол 2023). Тергыме кече: 27 идым 2023.
↑ Никита Ковальский. Интересные факты и истории самого кассового фильма выходных – «Праведник» (неопр.). МК в Питере) (22 пургыж 2023). Тергыме кече: 27 идым 2023.
↑ В кинотеатрах стартует фильм «Праведник»: реальная история о том, как советский офицер спас евреев из гетто (неопр.). ВЕСТИ Ставрополье (16 пургыж 2023). Тергыме кече: 27 идым 2023.
↑ «Праведник» стал самым кассовым фильмом, сместив «Чебурашку» (неопр.). Аргументы и факты (21 пургыж 2023). Тергыме кече: 27 идым 2023.
↑ Валерия Чуб. Намело драмы: «Чебурашку» сместили с первого места (неопр.). Известия (21 пургыж 2023). Тергыме кече: 26 идым 2023.
↑ Андрей Максимов. Андрей Максимов: Фильм «Праведник» Сергея Урсуляка - как бы проверка для зрителя (неопр.). Российская газета (19 пургыж 2023). Тергыме кече: 27 идым 2023.

[ЕАИС-1] ¹ ² Фильмы — Праведник (неопр.). ЕАИС. Тергыме кече: 10 шыжа 2023.

[2] Олег Усков. 25-летняя внучка Валерия Золотухина Мария дебютировала в кино (неопр.). Российская газета (9 пургыж 2023).

[3] Андрей Сидорчик. Праведник. Настоящая история подвига Николая Киселева (неопр.). Аргументы и факты (30 шорыкйол 2023). Тергыме кече: 27 идым 2023.

[4] Никита Ковальский. Интересные факты и истории самого кассового фильма выходных – «Праведник» (неопр.). МК в Питере) (22 пургыж 2023). Тергыме кече: 27 идым 2023.

[5] В кинотеатрах стартует фильм «Праведник»: реальная история о том, как советский офицер спас евреев из гетто (неопр.). ВЕСТИ Ставрополье (16 пургыж 2023). Тергыме кече: 27 идым 2023.

[6] «Праведник» стал самым кассовым фильмом, сместив «Чебурашку» (неопр.). Аргументы и факты (21 пургыж 2023). Тергыме кече: 27 идым 2023.

[7] Валерия Чуб. Намело драмы: «Чебурашку» сместили с первого места (неопр.). Известия (21 пургыж 2023). Тергыме кече: 26 идым 2023.

[8] Андрей Максимов. Андрей Максимов: Фильм «Праведник» Сергея Урсуляка - как бы проверка для зрителя (неопр.). Российская газета (19 пургыж 2023). Тергыме кече: 27 идым 2023.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]