Купеч Василий Кубринын пӧртшӧ

Купеч Василий Кубринын пӧртшӧ
	Оралте
Купеч Василий Кубринын пӧртшӧ
	каз. Көпес Василий Кубриннің үйі
	51°09′55″ с. ш. 71°25′28″ в. д.GЯO
Эл	Казахстан
Верланымаш	Астана, Кенесары ур., 41
Статус	Верысе кӱкшытан историй да тӱвыра шарныктыш

Тергыме статья

Купеч Василий Кубринын пӧртшӧ — XX курым тӱҥалтышысе архитектур шарныктыш. Астана олан верысе значениян эртышилыш да тӱвыра шарныктыш спискышкыже пура^[1].

Эртышилыш

Василий Матвеевич Кубрин — XIX курым мучашысе — ХХ курым тӱҥалтышыште Акмолинысе кугу купечын, «Матвей Кубрин эргыже-влак дене да Ко» торгайыме пӧртым негызлыше Матвей Константиновичын Кубринын эргыже. Сибирьыште ий еда лекше торгайыше-промышленный возыш тыгай уверым савыктен: М. К. Кубринын предприятийже «аптекарь, мануфактур, галантерей, ювелир, возышаш кагаз да канцеляр сату дене, тыгак вургем, йолчием, шагат, чай да сакыр дене торгаен». 1915 ий деч вара М. К. Кубрин шке представительствыжым Москошто почын, Акмолинскыште сатулымо пӧртым Василий эргыжлан коден^[2]^[3].

В. М. Кубрин ачажын пашажым умбакыже шуен, коммерциян пашаште сеҥымашыш шуын. Оласе вуйлатымашын ойлымыжо почеш, 1912 ий 19 июньлан Василий Кубринлан ӱшаныме торгайыме пӧрт лӱмеш 5 илыме пӧрт, тыгак кевыт ден склад-влак сералтыныт^[4].

Василий Кубринын оралтыже олаште эн кугу купеч оралте улмаш. Оралтым 1910–1912 ийлаште Моско архитектор чоҥен да тушко ик пачашат пелан особняк, флигель ден пӧртйыма, каретникак имне вӱта да кӱ пӧртйымал-амбар пуреныт. Оралте кудывечыште англичан сынан садым шындыме. Флигель Кубринын торгайыме пӧртшӧ дене 1905–1907 ийлаште чоҥымо мланде йымал корно дене ушалын ( варарак тудым пич петырыме)^[2]^[4].

Оласе легенде уло, тудлан келшышын Санкт-Петербургыш паша дене коштмыжо годым Василий Кубрин Мариинский театрыш миен, тушто самырык балерине дене (вес версийыште — актрисе дене) палыме лийын. Йӧратен шындыше купеч тудлан марлан лекташ ойым ыштен. Но ӱдыр тудлан условийым шынден: Мойка эҥер сереш тудын палыме балеринын гаяк пӧпртым чоҥен шындаш. Тудо ӱшанен: йодмаш шукташ лийдыме, но йоҥылыш лийын, да вашке мужыр Акмолинскысе эн кугу оралтыш илаш пурен^[2]^[4].

Кубрин купечын пӧртшӧ Октябрь революций деч вара калык кидыш куснен. Тиде оралтыште пашазе-кресаньык клуб ден книгагудо верланеныт. Варарак — оласе уезд исполком, революций исполком. Пӧртым Октябрь революцийын кумшо идалкыше лӱмеш Советын Икымше Пӧртшӧ манын вашталтен лӱмдымӧ. Тиде оралтыште ОГПУ-н, НКВД-н, милицийын оласе, уездысе да районысо тӧнежышт пашам ыштеныт. XX курым кыдалне тыште туныктыш пӧлка да Пионер пӧрт лийын. Оралтыште областьысе историй-краеведений тоштер 1960-шо ийла кыдалне верланен^[2]^[4].

Палемдымаш

↑ Об утверждении Государственного списка памятников истории и культуры местного значения города Астаны (неопр.).
↑ ¹ ² ³ ⁴ Тайны усадьбы Кубрина раскрыли в Госархиве Астаны (неопр.).
↑ 5 зданий, которые помогут понять столицу (неопр.).
↑ ¹ ² ³ ⁴ Тайны усадьбы Кубрина, или Самая романтичная история Астаны (неопр.). ru.sputniknews.kz (3 пургыж 2018). Тергыме кече: 28 пеледыш 2020. Архивлыме 30 пеледыш 2020 ий.

[Об_утверждении_Государственного_списка_памятников_истории_и_культуры_местного_значения_города_Астаны-1] Об утверждении Государственного списка памятников истории и культуры местного значения города Астаны (неопр.).

[Тайны_усадьбы_Кубрина_раскрыли_в_Госархиве_Астаны-2] ¹ ² ³ ⁴ Тайны усадьбы Кубрина раскрыли в Госархиве Астаны (неопр.).

[5_зданий,_которые_помогут_понять_столицу-3] 5 зданий, которые помогут понять столицу (неопр.).

[sputnik-4] ¹ ² ³ ⁴ Тайны усадьбы Кубрина, или Самая романтичная история Астаны (неопр.). ru.sputniknews.kz (3 пургыж 2018). Тергыме кече: 28 пеледыш 2020. Архивлыме 30 пеледыш 2020 ий.

[1]

[2]

[3]

[4]