Горное Заделье (заказник)

Горное Заделье
Горное Заделье
Тӱҥ информаций
Кумдык	562;
Ыштыме кече	1997
Верланымаш
	56°53′59″ с. ш. 49°01′54″ в. д.GЯO

«Горное заделье» — кугыжанышын республикысе ыҥан пӱртӱсым аралыме верже, Марий Эл Республикын Кужэҥер ден Шернур районлан чекыштышт, Нольо (Нолька) эҥерын кӱшыл йогыныштыжо верланен. Заказникым (сонарлаш, кол кучаш, пушеҥгым руаш чарыме вер) Марий Эл Республик Виктерын 1997 ий 12 мартыште лукмо 64-ше №-ан "Республик ыҥан «Горное заделье» кугыжаныш пӱртӱс комплексым ыштыме нерген» пунчалже эрелан (бессрочный) манын увертарен^[1].

Заказникын шуктышаш пашаже

Заказникын тӱҥ задачыже-влак:

чодыра поянлыкысе кышкарым арален уэмдымаш;
Россий Федерацийын да Марий Эл Республикын Йошкар книгалашкышт пуртымо, шуэн вашлиялтше, йомаш тӱҥалше кушкыл урлыкым аралымаш;
шергакан пӱртӱс поянлыкым да «Нольо кӱ» курыкын акрет тошто геологий ойыртемже-влакым аралымаш^[1].

Кушкыл поянлык (флоро)

Заказникын кумдыкыштыжо пеш шуэн вашлиялтше кушкыл-влакым: ӱдыркатам, шоганан калипсом (орхидей урлык), Робертын голокучникшым (кӱртньышудо урлык), уралысе реброплодникым (полдран урлык), тупочешуйный вейникым (йожгашудо урлык), тыгак шуэн вашлиялтше янлык-влакым: кӱньюго (шаранюго), подалирий лыве, махаон лывым ужмо; нуно Россий Федерацийын да Марий Эл Республикын Йошкар книгалашкышт пурталтыныт^[2].

Нольо кӱ

Тыште «Нольо кӱ» курыкышто XVIII курымысо штольно-влак (курыкпомыш: курык кӧргӧ гыч поянлыкым мландӱмбаке лукмо корно) аралалт кодыныт, тушеч кресаньык-влак вакшкӱм ыштен луктыныт. Курыкйолысо пырдыжлаште, кӱ лончо-влак коклаште, пеҥгыдылык дене ойыртемалтше, икте-весе ӱмбалне верланыше кок-кум варш (слой) кварц ошма палдырна. Лачак нуно кӱ лукмо пашам ворандараш таратеныт. Тиде вакшкӱ Российыште «черемисский» лӱм дене кумдан палыме лийын. Ты кӱкурыкышто ыштыме вакшкӱм чыла лишыл вакшыште кучылтыныт.

Курыкпомышыш пурымо вер

Курыкпомыш корно-влак 300 метр утла келгышке шуйнат. Ончышо-шамычлан кид дене кӱнчымӧ курыкпомышышто кушшо минерал ийсӱс-влак — сталагмит (ӱлыч кӱшкӧ кушшо) да сталактит (кӱшыч ӱлыкӧ кушшо) — оҥайын чучыт, но курыкпомыш корным ачалаш кӱлмылан кӧра тушко пураш огыт темле. Курыкпомышысо южын температурыжо эреак икгай — 6 градус наре^[3].

Палемдымаш

Литератур

Воронцова О. П., Галкин И. С. Нолькин камень // Топонимика Республики Марий Эл : Историко-этимологический анализ. — Йошкар-Ола: Издательство Марийского полиграфкомбината, 2002. — С. 229. — 1000 экз. — ISBN 5-87898-208-0.
Нолькинский камень // Энциклопедия Республики Марий Эл / Отв. ред. Н. И. Сараева. — Йошкар-Ола, 2009. — С. 580—581. — 872 с. — 3505 экз. — ISBN 978-5-94950-049-1.

Кылвер-влак

[promariel-1] ¹ ² Горное Заделье — комплексный природный заказник

[2] Заказник «Горное Заделье»

[3] Уникальные природные объекты региона

[1]

[2]

[3]