Гаязов, Мансур Гаязович
| Мансур Гаязович Гаязов | |
|---|---|
| суасла مانسور غاياز ئوغلىٰ غايازف суасла Mansur Ƣajaz ulь Ƣajazьf суасла Мансур Гаяз улы Гаязов суасла Mansur Ğayaz uğlı Ğayazof | |
 | |
| Шочмо кече | 1917 ий 5 шыжа |
| Шочмо вер | |
| Колымо кече | 1943 ий 19 кылме (26 ий) |
| Колымо вер | Ускурово, Витебск область, СССР |
| Эл | |
| Паша сомыл | поэт, педагог |
Мансур Гаязович Гаязов (1917 ий 5 октябрь, Параньга посёлко, Виче губерний — 1943 ий 19 ноябрь, Ускурово села, Витебск кундем) — совет татар поэт, туныктышо.
Илыш корныжо
Параньга[1] селаште татар-мусульман ешеш шочын; Мансурын ачаже мулла Гаяз Насретдинов титак деч посна репрессировлыме да 1937 ийыште лӱен пуштмо. Мансурын кок изаже: Расих да Магруф, тыгак сылнымучо лийыныт.
1932 ийыште Параньгасе педагогике училищым тунем пытарен, школышто туныктышо лийын, тыгак Мераҥсола школышто туныктен.
1936 ий гыч печатлалташ тӱҥалын. Почеламутшо-влак патырлык шӱлыш дене темше улыт[2]. Поэзийыш икымше ошкылым Муса Джалильлан кӧра ыштен. Кугу Ачамланде сар ийлаште тудын почеламутшо-влак фронтысо «Вперёд, на врага!» («Ончыко, тушман ӱмбалан!») татар газетыште савыкталтыныт.
Озаҥыште тӱшка сборникын, «Алмаш» («Смена») йоча альманахын авторжо лийын. Тудын почеламутшо-влак 14 книгаште савыкталтыныт да тачысе кечын татар поэзийын ойырен налме антологийышкышт пурат.
1959 ийыште Озаҥыште тудын «Шигырьлэр» («Почеламут») посна сборникше лектын.
Кугу Ачамланде сарын салтакше, 1943 ий ноябрьыште 1-ше Белорус фронтышто Витебск кундем Ускурово ял верч кредалмаште колен, кызытсе Белоруссий кумдык.
Шарнымаш
- Марий Эл Республикысе Параньга посёлкышто тудын лӱмеш урем уло[3].
- Параньга посёлкышто поэтын лӱмжым кыдалаш общеобразовательный школллан пуымо, школын оралтыштыже тыге возыман мемориал оҥа уло: «Тыште татар калык поэт Мансур Гаязов тунемын да пашам ыштен»[4].
- Параньга школышто поэтын шочмо кечыжлан кажне ийын кундемысе лудшо-влаклан «Гаязов лудмаш» конкурс эрта[5], тыгак Марий Элысе Татар тӱвыра рӱдерыште М. Гаязовын да тудын изаже-влакын сылнымутыштым лудмо таҥасымаш эртаралтеш[6].
Палемдымаш
- ↑ Кызыт — Марий Элысе Параньга район
- ↑ Мочаев, 2007, с. 85.
- ↑ Улица Гаязова на карте посёлка Параньга (руш.). MAPDATA.RU. Тергыме кече: 18 вӱдшор 2020.
- ↑ Илисавский А. Слово о роде Гаязовых. Есть в Параньге улица имени Мансура Гаязова. Московский комсомолец в Марий Эл, Йошкар-Ола (16 ага 2012). Тергыме кече: 28 ӱярня 2017. Архивлыме 28 ӱярня 2017 ий.
- ↑ Хусаинова З. Читались строки от души... (руш.). Муниципальное образование "Параньгинский муниципальный район". Тергыме кече: 28 ӱярня 2017. Архивировано из оригинала 28 ӱярня 2017 ий.
- ↑ Мельчанов А. О поэзии и неизвестной истории (руш.). БЕЗФОРМАТА.RU. Йошкар-Ола (16 кылме 2012). Тергыме кече: 18 вӱдшор 2020.
Литератур
- Гаязов Мансур Гаязович. Татарский энциклопедический словарь. — Казань: Институт Татарской энциклопедии АН РТ, 1998—703 с.
- Гаязов Мансур Гаязович // Марийская биографическая энциклопедия / Авт.-сост. В. А. Мочаев. — Йошкар-Ола: Марийский биографический центр, 2007. — С. 85. — 2032 экз. — ISBN 5-87898-357-0.